oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari

DOCX 8 pages 150.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 150.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari reja 1.oliy nerv faoliyati haqida tushuncha. 2.birinchi va ikkinchi signal tizimi haqida tushuncha. 3.uyqu va uyqu gigiyenasi. tayanch tushunchalar: nerv, neyron, qo‘zg‘alish, tormozlanish, bosh va orqa miya, shartli va shartsiz refleks, ichki va tashqi tormozlanish, signal, birinchi va ikkinchi signal, tip, xolerik, sangvinik, flegmatik, melanxolik, aqliy mehnat, charchash va o‘ta charchash, nevroz, ratsionalizatsiyalash. i.p.pavlov ko’p yillik ilmiy ko‘zatishlar asosida miyaning nerv hujayralaridagi qo‘zg‘alish va tormozlanish jarayonlarining kuchiga, tarqalish tezligiga va ularning bir-biriga munosabatiga ko‘ra odam oliy nerv faoliyatini 4 tipga bo‘lgan edi. 1. kuchli, qo‘zg‘aluvchan, muvozanatlashmagan, jonsarak tip. bu tipda tormozlanish kuchli, ammo muvozanatlashmagan, qo‘zg‘alish tormozlanishdan ustun turadi. bu tipga kiruvchi bolalarda shartli reflekslar sekin paydo bo‘ladi, o‘rta o‘zlashtiradi, biror ishga tez kirishib, tez soviydi, emotsional reaksiyalari kuchli, bilar-bilmas javob berib o‘z fikrini maqullaydigan, topshiriqlarni o‘z vaqtida bajarib kelmaydigan, sekin paydo bo‘lgan shartli reflekslar tez so‘nadi, maktab hayotiga qiyinchilik bilan ko’nikadi, nutqi tez va qo‘pol, …

2 / 8

tez ilg‘ab oladi, jonli, harakatlari tez, turli imo-ishoralar bilan o‘z fikrini ifoda qiladi va boshqa ijobiy xarakterlar bilan ajralib turadi. 3. kuchli, qo‘zg‘aluvchan, muvozanatlashgan, kam harakat tip. bu tipda qo‘zg’alish va tormozlanish kuchli, ammo ularning o‘rin almashinuvi sust. bu tipga kiruvchi bolalarda shartli reflekslar sekin hosil bo‘ladi, tez so‘nadi va sekin tiklanadi, ular o’qish, yozish va gapirishni tez o‘rganadilar, ularning xulqlari yaxshi, odobli, nutqlari sekin va ravon, so‘z bolalar bo‘ladilar. 4. nimjon yoki sust tip. bu tipda nerv protsesslari sustligi, kam qo‘zg‘aluvchanligi va muvozanatlashmaganligi, ya’ni tormozlanish jarayonining yuqoriligi bilan xarakterlanadi. bu tipga kiruvchi bolalarning ish qobiliyati past, nutqi sekin, yaxshi rivojlanmagan, so‘z boyligi kam, qiyinchiliklardan qo‘rqadi, tez charchaydi, o‘qish, yozishni sekin o‘rganadi, maktab hayotiga qiyinchilik bilan ko‘nikadi, o‘z o‘rtog‘ining harakteriga ixtiyorsiz moslashadi, o‘zlashtirish past, harakteri beqaror maqsadsiz, diqqati beqarorligi bilan xarakterlanadi. i.p.pavlovning fikricha, oliy nerv faoliyatining 4 tipi odamlardagi gippokrat tomonidan aniqlangan 4 temperament turlariga mos keladi. gippokrat odamlarda turtga …

3 / 8

odagi tushuncha bo‘lib o‘quvchilarning charchashi - ya’ni, toliqishi va o‘ta charchashining oldini olish vazifasini ham o‘z ichiga oladi, bu esa birinchi navbatda o‘quvchining o‘ta toliqishiga yo‘l qo’ymaslik bilan bog‘liqdir. bu masala maktabdagi pedagoglar va mediklar, ota-onalarning diqqat markazida turishi lozim. "maktab kasalliklari" deb ataluvchi kasalliklarnini oldini olish hozirgi vaqtda o‘quvchilar tarbiyasi bilan shug’ullanuvchi har bir kishining asosiy vazifasidir. nerv tizimi organizm uning muhiti somatik nerv tizimi va uning cheksiz organlari “autonomic yoki vegetative nerv tizimibilan bog’langan. somatik nerv tizimining xususiyatlari xis-tuyg’ularini anglash tushunish, ixtiyoriy ko’chish, ma’lumotlarni tezlikda almashtirish tarqatishdan iboratdir. vegetativ nerv tizimibir tomondan doimiy ravishda gomeostasni ayni holicha muvozanatda saqlashga va tabiiy muhit zaruratidan kelib chiqib organ funksiyasining o’zini-o’zi tartibga solish idora etishga javobgar. somatic va outomotic nerv tizimimiyadan tanaga boradigan impul’s mitoz bog’lanishi singari sensorlik markazga intilishni o’z ichiga oladi. markazga intiluvchi o’tkazuvchanlik tevarakdagi organlarda markazga “miyaga” o’tkazilganda yuz beradi. keyingi o’tkazuvchanlik bo’lsa markazdan boshqa joyga skelet muskuli, …

4 / 8

ravar idora qiladi. 3. bosh bilan ko‘zni bir vaqtda qarama-qarshi tomonga harakatlantiruvchi analizatorlar peshona bo‘lagidagi o‘rta pushtada joylashgan. 4. bosh harakati va holati bilan bog‘liq bo‘lgan analizator hujayralar miyaning chakka bo‘lagidan o‘rin olgan. 5. ichki a’zo va tomirlar silliq muskullarini harakatga keltiruvchi analizatorlar oldingi markaziy pushtaning old tomonidan joy olgan. 6. eshituv analizatorlarining markaziy hujayralari – ustki chakka pushtaning o‘rtasida joylashgan. 7. ko‘ruv analizatorlarining markaziy hujayralari ensa qismining ichki yuzasi (sulcus calcarinus)da o‘rnashgan. 8. hidlov analizatori hujayralari chakka bo‘lagining ichki yuzasida joylashgan. 9. ta’m bilish analizatorlarining markaziy hujayralari – hidlov miyasidan o‘rin olgan. hidlov miyasi miya yarimsharining medial tomonidagi gumbaz pushta, dengiz otining oyog‘idan (yon qorinchaning pastki shoxi ichidan) tuzilgan. 10. teri sezgi analizatorlari hujayralari – orqa markaziy pushtadan o‘rin olgan. miya yarimsharlari po‘stlog‘ida joylashgan analizatorlar (ko‘rish, eshitish, ta’m bilish, og‘riqni sezish va b.) i.p.pavlovning iborasi bilan birinchi signal tizimi deb ataladi. lekin odamlar hayvonlardan farqli o‘laroq fikr yuritish, ijod …

5 / 8

nalizatorlari hujayralarining o‘rta peshona pushtasida joylashgan. yozma so‘zning ko‘ruv analizator hujayralari miya tepa qismining pastki bo‘lagida joylashgan. bundan tashqari, so‘zlash, o‘qish va yozish vaqtida miya po‘stlog‘ida joylashgan 14 milliard hujayralar ham qatnashadi. bosh miya pardalari bosh miya ham xuddi orqa miyadek uchta parda bilan o‘ralgan. bu pardalar bosh miyani o‘rab katta teshik sohasida orqa miya pardalariga o‘tib ketadi. bosh miyaning qattiq, to‘r va yumshoq pardalari tafovut qilinadi.bosh miyaning qattiq pardasi (dura mater encephali) pishiq bo‘lib, tarkibida kollogen va elastik tolalari bo‘lgan biriktiruvchi to‘qimadan iborat. kalla bo‘shlig‘ini ichki tomondan qoplab, u kallaning miya qismi suyaklarini qoplovchi suyak usti parda vazifasini ham bajaradi. kalla qopqog‘i suyaklari bilan u pishiq birikmagan bo‘lib, oson ajraladi. kalla asosi suyaklari bilan u choklarning chekkalari va teshiklar sohasida mustahkam birikkan. qattiq pardaning to‘r pardaga qaragan ichki yuzasi silliq. ba’zi sohalarda qattiq parda bo‘linib, endoteliy bilan qoplangan uchburchak shaklidagi vena bo‘shliqlarini hosil qiladi. vena bo‘shliqlariga qon bosh miya …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari"

oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari reja 1.oliy nerv faoliyati haqida tushuncha. 2.birinchi va ikkinchi signal tizimi haqida tushuncha. 3.uyqu va uyqu gigiyenasi. tayanch tushunchalar: nerv, neyron, qo‘zg‘alish, tormozlanish, bosh va orqa miya, shartli va shartsiz refleks, ichki va tashqi tormozlanish, signal, birinchi va ikkinchi signal, tip, xolerik, sangvinik, flegmatik, melanxolik, aqliy mehnat, charchash va o‘ta charchash, nevroz, ratsionalizatsiyalash. i.p.pavlov ko’p yillik ilmiy ko‘zatishlar asosida miyaning nerv hujayralaridagi qo‘zg‘alish va tormozlanish jarayonlarining kuchiga, tarqalish tezligiga va ularning bir-biriga munosabatiga ko‘ra odam oliy nerv faoliyatini 4 tipga bo‘lgan edi. 1. kuchli, qo‘zg‘aluvchan, muvozanatlashmagan, jonsarak tip. bu tipda tormozlanish kuch...

This file contains 8 pages in DOCX format (150.6 KB). To download "oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: oliy nerv faoliyatining yosh xu… DOCX 8 pages Free download Telegram