nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari

PPTX 35 pages 1.3 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

слайд 1 2. ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari rеjа: 1. nerv sistemasining ahamiyati va umumiy tuzilishi shakli. 2. nerv markazlarining fiziologik xususiyatlari. 3. markaziy nerv sistemasi bo’limlarning yoshga oid xususiyatlari. 4. vegetativ nerv sistemasining o’ziga xos xususiyatlari. 5. bosh miya katta yarim sharlari. 6. organizm reflektor faoliyatining yosh xususiyatlari. 7. shartli va shartsiz reflekslar haqida tushuncha. 8. shartli reflekslarning tormozlanishi. 9. dinamik stereotip, nutq funktsiyasi va uning fiziologik asosi. 10. oliy nerv faoliyatining tiplari. 11. nerv tizimi gigiyenasi. nerv sistemasining ahamiyati va umumiy tuzilishi shakli. nerv sistemasi asosan tashqi muhitdan, ichki organlardan keladigan turli axborotlarni qabul qiladi va ularni markaziy nerv sistemasiga yetkazib beradi. nerv sistemasi organizmdagi barcha organlarni bir-biri bilan bog‘lab, organizmning bir butunligini ta’minlaydi. organizmni tashqi muhit bilan bog‘laydi, hamda uni tashqi muhitga moslashtiradi. nerv sistemasi yordamida atrof-muhitdan turli signallar qabul qihnadi, ular analiz va sintez qilinib, turli reaksiyalar bilan javob qaytariladi. nerv …

2 / 35

moddani uzun o'simta akson esa maxsus miyelin pardasi bilan qoplanib oq moddani hosil qiladi. nerv sistemasi markaziy (bosh va orqa miya), periferik (chetda joylashgan) nervlar, ulaming oxirgi apparatlaridan tashkil topgan qismlarga bo‘linadi. markaziy nerv sistemasida nerv hujayralari (neyron tanalarining) markazlari bor. nerv sistemasining periferik qismi asosan nervlardan, ya’ni tolalar bog'lamidan iborat bo‘lib, bu tolalarning tanasi (nerv hujayrasi) nerv sistemasining markaziy qismida joylashgan. periferik nevr tizimiga orqa miyadan chiqadigan 31 juft sezuvchi, harakatlantiruvchi nerv tolalari, bosh miyadan chiqadigan 12 juft nervlar, hamda umurtqa pog‘onasi atrofida va ichki organlarda joylashgan nerv tugunchalari kiradi. nerv sistemasi shartli ravishda ikkiga; somatik va vegetativ nerv sistemasiga bo'linadi. skelet muskullarini va ba’zi ichki organlarini (til, hiqildoq, halqum va hokazolarni) ta’minlab turadigan nervlar somatik nervlar deb nomlanadi. somatik nerv sistemasi, asosan, organizmni tashqi muhit bilan bog‘laydi va skelet muskullari harakatini boshqaradi. vegetativ nerv sistemasi ichki organlarni (me’da, ichaklar, nafas olish, siydik tanosil organlarni, ichki sekretsiya bezlari, teri, …

3 / 35

anuvchi nervlar deb ham ataladi. bu nervning oxirgi tarmog‘i effektor deyiladi. aralash nerv impulsni ikki yo‘nalishda ham o'tkazaveradi. nerv sistemasi oxirgi tarm oqlarga borib taqaladigan yagona neyronlar kompleksidan iborat. ayrim neyronlarning bir-biriga tutashadigan joyi sinaps deb ataladi. bitta nerv hujayrasi tanasiga to‘g‘ri keladigan umumiy sinapslar soni 100 taga yetadi, hatto bundan ham ortadi, dentritlarda esa, hatto necha minglab sinapslar bor. nerv tolasining asosiy xususiyati o‘ta qo‘zg‘aluvchanlik va labillilik, moddalar almashinuvining sekin borishi, nisbatan charchamaslik hisoblanadi. nerv tolasining asosiy xususiyati o‘ta qo‘zg‘aluvchanlik bo‘lib, u organizmning tashqi va ichki muhitdan keladiagn har xil ta’surotlarga javob bera olish qobiliyatidir. ta’surot berilgandan keyin nevr sistemasida fiziologik protsess ro‘y beradi. bu hodisa qo‘zg‘alish deb ataladi. nerv markazlarining fiziologik xususiyatlari. ma’lum refleks amalga oshishida yoki biror funksiya bajarilishida bir guruh neyronlar ishtirok etadi. bir guruh neyronlarning funksional birikmasi nerv markazi deb ataladi. nutq funksiyasi, lablar, hiqildoq harakat muskullarining nerv markazlari uzunchoq miya, o‘rta va bosh miya …

4 / 35

rv markazlarining neyronlari qatnashadi. nerv markazlari qo‘zg‘alish, tormozlanish, uyg‘unlashuv, transformatsiya, mayinlik, kislorod tanqsligiga chidamsizlik, dominanta, irradatsiya va boshqa fiziologik xususiyatiarga ega. nerv hujayralari boshqa tirik hujayralar kabi tashqi va ichki muhit omilari, ya’ni ta’sirlovchilar ta’sirida tinchhk holatidan faol holatga o‘tish xususiyatiga ega. bu nerv hujayralarining muhim xususiyatlaridan biri qo‘zg‘alishdir. qo‘zg‘alish tufayli ta’sirga tezda javob reaksiyasi paydo bo‘ladi. qo‘zg‘alish vaqtida to‘qimada funksional, fizik-kimyoviy hodisalar sodir bo‘ladi. qo‘zg‘alish kabi markaziy nerv sistemasida har qanday reflektor faoliyati natijasida tormozlanish jarayoni yuzaga chiqishi mumkin. bundan tashqari nerv sistemasining turli bo‘limlaridan qo‘zg‘alish to'lqinlari refleks markaziga bir vaqtd kelsa refleks tormozlanadi. ko‘pgina reflekslar bosh miya ta’sirida tormozlanishi mumkin. masalan, ixtiyoriy muskullar ishtiroki bilan bo'ladigan siydik chiqarish, ko‘zni ochib-yumish reflekslarni vaqtincha to‘xtatishi mumkin. yana, og‘riqdan tishni tishga qo‘yish, kulmashk uchun labni tishlash va h.k. tormozlanish jarayoni 1862-yilda ulug‘ rus olimi i.m. sechenov tomonidan kashf etilgan. nerv sistemasining har bir sohasi, har bir tirik hujayra tashqaridan bo‘lgan ta’sirga …

5 / 35

ligi 45 sm ga teng. yangi tug‘ilgan bolada bola vazni 6-10 g, uzunligi 13-15 sm. nerv hujayralari orqa miyaning kulrang, nerv tolalari esa oq moddasini hosil qiladi. orqa miyaning ko‘ndalang kesigida kulrang modda kapalak shaklida joylashadi, atrofida esa oq modda bo‘ladi. kulrang moddaning oldingi, orqa va yon shoxlari bor. oldingi shoxida harakat neyronlari joylashgan, bu yerdan harakat nervlari chiqadi. orqadagi shoxda sezuvchi neyronlar bo’ladi, ularga sezuvchi, ya’ni markazga intiluvchi nervlar kiradi. orqa miyada bo‘yin, ko‘krak, bei, dumg‘aza segmentlari joylashgan. orqa miyaning har bir segmentidan bir juftdan hammasi bo’lib 31 juft nerv tolasi chiqadi. orqa miyadan chiqqan 31juft nervlar gavda, qo’l, oyoq muskullari va terini nervlar bilan ta ’minlaydi. orqa miya 3 qavat parda bilan qattiq (tashqi) parda o‘rgimchak iniga o‘xshash parda, tomirli parda bilan qoplangan. orqa miyaning funksiyalari. orqa miya qo‘zg‘alishni bosh miya bo’laklariga o‘tkazuvchi markaziy organ hisoblanib, reflektor va o’tkazuvchi funksiyani bajaradi. orqa miya skelet muskullarining harakat refleksini amalga …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari"

слайд 1 2. ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari rеjа: 1. nerv sistemasining ahamiyati va umumiy tuzilishi shakli. 2. nerv markazlarining fiziologik xususiyatlari. 3. markaziy nerv sistemasi bo’limlarning yoshga oid xususiyatlari. 4. vegetativ nerv sistemasining o’ziga xos xususiyatlari. 5. bosh miya katta yarim sharlari. 6. organizm reflektor faoliyatining yosh xususiyatlari. 7. shartli va shartsiz reflekslar haqida tushuncha. 8. shartli reflekslarning tormozlanishi. 9. dinamik stereotip, nutq funktsiyasi va uning fiziologik asosi. 10. oliy nerv faoliyatining tiplari. 11. nerv tizimi gigiyenasi. nerv sistemasining ahamiyati va umumiy tuzilishi shakli. nerv sistemasi asosan tashqi muhitdan, ichki organlardan keladigan turli axborotlarni qabul ...

This file contains 35 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv tizimining fiziologiyasi v… PPTX 35 pages Free download Telegram