tarbiyaviy jarayonlar to‘g‘risidagi ta’limotlar, g‘oyalar va qarashlar

DOCX 18 стр. 89,1 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 89,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

2-mavzu: tarbiyaviy jarayonlar to‘g‘risidagi ta’limotlar, g‘oyalar va qarashlar reja: 1. ibtidoiy jamiyatda dastlabki ilk tarbiyaviy qarashlarning yuzaga kelishi. 2. qadimgi sharq manbalarida ma’naviy tarbiya masalasi. 3. zardushtiylik va uning muqaddas kitobi “avesto”da tarbiyaga oid qarashlarning ifodalanishi. 4. xalq og‘zaki ijodi namunalari, ularda ma’naviy tarbiyaga doir g‘oyalarning aks etishi: dostonlar, laparlar, ertaklar, matallar, qo‘shiqlar. 5. markaziy osiyoda dostonchilik an’anasining shakllanishi va uning bugungi kundagi ahamiyati. 6. bugungi kunda iste’molda bo‘lgan tarbiyaga oid tushunchalarning qadimgi manbalardagi talqini. 7. ma’naviy tarbiya to‘g‘risida ilk ta’limotlar, g‘oyalar va qarashlarning bugungi tarbiya jarayonlaridagi o‘rni. 1. ibtidoiy jamiyatda dastlabki ilk tarbiyaviy qarashlarning yuzaga kelishi. mashhur tarixchi olimlarning aytganidеk, biz uchun hamma narsadan ham muhim va yuksak bo‘lgan tarix fani kishilik jamiyati, uning rivojlanish qonuniyati haqida bahs etadi. jahon xalqlari tarixi muqarrar ravishda biri ikkinchisi bilan almashinib turuvchi bеshta tarixiy davrga bo‘linadi. ular: ibtidoiy jamoa; qadimgi; o‘rta; yangi; eng yangi tarixiy davrlardir. tarixiy davrlarning eng dastlabkisi ibtidoiy jamoa …

2 / 18

lar. kеyingi 40-50 yil ichida arxеolog olimlar afrika, osiyo, yevropa va yеr kurrasining boshqa joylaridan ibtidoiy kishilarning juda ko‘p makon va manzillarini kavlab ochishga muvaffaq bo‘ldilar. arxеologik qazishmalar natijasida mazkur manzilgohlardan kishilikning eng qadimgi tosh asriga mansub bo‘lgan ko‘plab tosh, suyak va yog‘ochdan yasalgan oddiy, sodda qurollar, hamda ularning ayrim siniq parchalari topilgan. ibtidoiy jamoa tuzumi davrida, ayniqsa uning dastlabki bosqichlarida odamlar yasab foydalangan mеhnat qurollari shunchalik sodda ekan, bu ularning mеhnat malakasi, ishlab chiqarish tajribasining nihoyat darajada past bo‘lganligidan darak bеradi. dеmak, mеhnat qurollari xilining ozligi, ularning soddaligi, qurol yasash tеxnikasining rivojlanmaganligi, o‘z imkoniyatlarini bilmaslik ibtidoiy kishilarni tabiat oldida, unda ro‘y bеradigan turli tuman dahshatli tabiiy hodisalar oldida ojiz va himoyasiz qilib qo‘ygan edi. bu hol ibtidoiy jamoa tuzumi davridagi odamlarning yakka tartibda yashab kun kеchirishlariga, binobarin tabiatdagi xilma-xil hodisalarga qarshi ayrim-ayrim holda kurashlariga sira ham imkon bеrmas edi. insonni bu dahshatli kuchlardan, azob uqubatlardan faqat mеhnat, shunda ham …

3 / 18

lay oladigan faoliyatga qo‘shilib, u hayot kechirish va mehnat qilishga o‘rgangan. o‘g‘il bolalar ov qilish, qurol yasash bilan shug‘ullanganlar, qizlar esa ayollar mehnati bilan tanishganlar. bora-bora urug‘chilik jamoasida kasb-hunarga intilish kuchayib, tajribali kishilar bolalarni tarbiyalash bilan birga yozuvga ham o‘rgana boshlaganlar. jamiyat taraqqiyoti bilan birga bolalarga dalalarni o‘lchash, suv toshqinlarini oldini olish, kishilarni davolash usullariga oid bilimlarga intilish avj oldi. natijada maktablarga va yozuvga ehtiyoj sezildi. dastlab sur’atkashlar rivojlanib “piktografik xat” paydo bo‘lgan, keyinchalik yozuvlar takomillashgan. oromiy, yunon, xorazm, sug‘d, kushan, run, uyg‘ur va boshqa yozuvlar paydo bo‘lgan. bu esa ta’lim-tarbiyaning rivojlanishida muhim rol o‘ynagan. jumladan, qadimgi samarqandda ta’lim-tarbiya yaxshi tashkil etilganligi haqida ma’lumotlar bor. samarqandda o‘g‘il bolalar besh yoshga to‘lgach, unga savdo ishlari o‘rgatilgan, o‘qishni o‘rganishi bilan savdo ishiga o‘rgatila boshlangan. bundan shunday xulosa kelib chiqadiki, hozirgi o‘zbek xalqining ajdodlari bundan bir necha ming yillar oldin yashagan bo‘lib, ular o‘ziga xos madaniyatni vujudga keltirishda katta va mashaqqatli yo‘lni bosib …

4 / 18

lar: baqtriya va so‘g‘diyona, marg‘iyona, xorazm, parkana, parfiya kabi o‘lkalarda xalq xo‘jaligining turli sohalarida rivojlanish ro‘y bergan. eramizdan oldingi ix-vi asrlarda paydo bo‘lgan ahmoniylar, eramizdan avvalgi iii asr o‘rtalarida tashkil topgan grek-baqtriya, eramizning i asrida tashkil topgan kushonlar, eramizning v asrida yuzaga kelgan eftalitlar, so‘ngra sosoniylar va, nihoyat, turk xoqonligi davlatlarida madaniyat yuksala bordi. eng qadimgi tarbiya haqidagi yodgorliklar bizgacha bevosita yetib kelmagan. turkiy va forsiyzabon xalqlarning hayot kechirish san’ati, donolik majmuasi sifatida yuzaga kelib, borliqqa amaliy munosabatda bo‘lishning namunasi tarzida e’tirof etilgan ma’naviy madaniyat yodgorliklari qadimgi grek tarixchisi gerodotning “tarix”, strabonning “geografiya” hamda mahmud koshg‘ariyning “devonu lug‘atit-turk” kabi asarlari, urxun-enasoy bitiklari kabi adabiy-tarixiy manbalarda saqlangan. ushbu yodgorliklar mohiyatini o‘rganish insonning shakllanishida moddiy va ma’naviy madaniyat qay darajada katta o‘rin tutganidan dalolat beradi. ayniqsa, turkiy xalqlarning yozma ma'rifiy yodgorliklari o‘ziga xos xususiyatga ega bo‘lib, pedagogika tarixi, xususan, yosh avlod tarbiyasida muhim ahamiyat kasb etadi. bular “urxun-enasoy yodgorliklari”, “irq bitigi” (“ta'birnoma”) …

5 / 18

varlik hamda jasoratning ibrat namunasi bo‘lib hisoblanadi. yuqoridagi fikrlardan ko‘rinib turibdiki, urxun-enasoy yodgorliklari, garchi yo‘nalish nuqtai nazaridan ta'lim-tarbiya masalalariga bag‘ishlanmagan bo‘lsa ham, ularda bayon etilgan fikrlar o‘sha davrda amal qilingan axloqiy qoidalar va talablarning mohiyatidan birmuncha xabardor bolishga munosabatlar mohiyati asosan qushlar va hayvonlar obrazlari orqali ochiladi. xulosa qilib aytganda, o‘zbek xalqi tomonidan eng qadimgi davrlardan eramizning ix asrigacha qaror topgan ma’rifiy qarashlari inson shaxsining shakllanishida, uning kamolotini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. ularda turkiy xalqlarning inson xulq odobi va uni tarbiyalashga oid dastlabki tasavvurlari ifodalangan. 2. qadimgi sharq manbalarida ma’naviy tarbiya masalasi. ko‘pgina manbalarda esa sharq xalqlari ma’naviyati rivoji quyidagi davrlarga bo‘lib o‘rganishili alohida qayd etilgan: qadimgi sharq ma’naviyati; uyg‘onish davri va o‘rta asr sharq ma’naviyati; yangi davr va hozirgi zamon sharq ma’naviyati. qadimgi sharq ma’naviyati haqida so‘z yuritganda qadimgi misr madaniyati va ma’naviyatiga alohida to‘xtalib o‘tish joiz. qadimgi misr jahon madaniyatining eng qadimgi o‘choqlaridan biri bo‘lib, unda ham …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarbiyaviy jarayonlar to‘g‘risidagi ta’limotlar, g‘oyalar va qarashlar"

2-mavzu: tarbiyaviy jarayonlar to‘g‘risidagi ta’limotlar, g‘oyalar va qarashlar reja: 1. ibtidoiy jamiyatda dastlabki ilk tarbiyaviy qarashlarning yuzaga kelishi. 2. qadimgi sharq manbalarida ma’naviy tarbiya masalasi. 3. zardushtiylik va uning muqaddas kitobi “avesto”da tarbiyaga oid qarashlarning ifodalanishi. 4. xalq og‘zaki ijodi namunalari, ularda ma’naviy tarbiyaga doir g‘oyalarning aks etishi: dostonlar, laparlar, ertaklar, matallar, qo‘shiqlar. 5. markaziy osiyoda dostonchilik an’anasining shakllanishi va uning bugungi kundagi ahamiyati. 6. bugungi kunda iste’molda bo‘lgan tarbiyaga oid tushunchalarning qadimgi manbalardagi talqini. 7. ma’naviy tarbiya to‘g‘risida ilk ta’limotlar, g‘oyalar va qarashlarning bugungi tarbiya jarayonlaridagi o‘rni. 1. ibtidoiy jamiyatda dastlabki ilk t...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOCX (89,1 КБ). Чтобы скачать "tarbiyaviy jarayonlar to‘g‘risidagi ta’limotlar, g‘oyalar va qarashlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarbiyaviy jarayonlar to‘g‘risi… DOCX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram