ijodkor tarjimai holini o`rganish usullari

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662755990.doc αζαρ ijodkor tarjimai holini o`rganish usullari reja: 1 ijodkor hayoti va ijodini ta`lim bossichlarida o`rganishningahamiyati. 2. adib hayotini o`rganishning shakl va usullari. badiiy asarlarni o`rganishda uning muallifi haqidagi ma`lumotlar ham ayricha ahamiyat kasb etadi. bu ma`lumotlar ko`pincha, asarning g`oyaviy-badiiy mazmunini teranroq anglashda, asarning ijtimoiy-estetik mohiyatini to`g`ri belgilashda yordam beradi. mazkur ma`lumotlar qayerlardan olinadi? ularni adiblarning o`zlari yozib qoldirgan tarjimai hollaridan, adib haqida aytilgan zamondoshlar, uning tengdoshlari, ustozlari yoki shogirdlari, tanish-bilishlari va muxlislari tomonidan aytilgan yoki yozma holda yetib kelgan manbalardan olinishi mumkin. bu boradagi eng yaxshi omillardan yana biri adib va yozuvchilarning asarlarida saqlanib qolgan materiallardir. masalan, abdulla oripov haqida gapirib turib, erkin vohidov shunday degan edi: «barcha isyonkor shoirlar kabi abdullaga ham oson bo`lgan emas. qattol tuzum qamchisidan u ham omon qolmagan. lekin ruhiy azoblar, siquvlar, ming iztiroblar so`nggida shoirga nasib bo`lgan kattakon baxt shuki, u xalqi mehrini qozondi, o`zi kurashgan ozodlik va mustaqillik g`oyasining kurtak yozganiga guvoh …

ytlarda hasratu g`ussalar ichida ko`z yoshlarimiz tirqirab yod aytganlarimiz yodimda... abdulla oripov she`riyati sho`rolarning qudratli mafkurasi siquvi ostida sarosimada qolgan yuraklarga sharaf bilan yashashning yagona yo`li -vatanni sevmoq ekanligini o`rgatishga xizmat qildi. vatanni ozod ko`rishni istagan va keyinchalik bu yo`lda sa`yi harakatlar qilgan insonlarining ko`pchiligiga ham abdulla oripov she`riyati madad bo`lganiga guvohmiz. abdulla oripov she`riyati mustamlakachilik davrida ham o`zbekda oru nomus barqaror ekanligi haqida kelajakka ko`rsatadigan o`lmas hujjatlarimizdandir» . bunday fikrlardan adabiyot darslari jarayonida foydalanish o`quvchilarning badiiy adabiyotga, uning ijodkoriga nisbatan qiziqish va muhabbatini yanada kuchaytiradi. badiiy asarni tahlil qilish jarayonida adibning o`z fikrlaridan foydalanish ham yaxshi samara beradi. masalan, yusuf xos xojibning hayoti va ijodini o`rganishda bevosita uning o`z asari-«qutadg`u bilig»ga murojaat qilish o`rinli bo`ladi. buning asosiy sabablaridan biri adib haqida boshqa ilmiy, tarixiy manbalarda tegishli axborotlarning saqlanib qolinmagani yoki hozircha topilmay turishidir. kitob muqadimasida adib o`zining tug`ilgan yurtini eslatib o`tadi: munuqi turug`laq g`uz o`rdu eli, tub-asli, nasabdin yurumish …

ban tugal qilg`ani. bu o`z tug`ilgan elidan chiqib borgani, kitobni jamlab tugal qilgani (haqida gapiradi). adib asarini yozishga bir yarim yil vaqg sarflaydi. tugal o`n sakkiz ayda aydim bu so`z, o`durdum, adirdim so`z evdim tera. bu so`zlarni tugal o`n sakkiz oyda aytib bo`ldim, tanladim, farqladim, terib so`z yig`ib (to`pladim). o`n sakkiz oy, tabiiyki, asarni bevosita yozish uchun sarflangan muddat. adibning unga katta tayyorgarlik ko`rgani va ko`p kuch sarflagani aniq. har holda asarning qashg`arda tugatilgani maxsus qayd etiladi: barusi bitilmish, yyeturmish nizam, bu qashg`ar elinda qo`shulmish tamam. borini yozdim, tartib berdim, bu kitob qashqar elida tamom yozildi. «qutadg`u bilig» da dostonning yozilishi sanasi ham qayd etilgan: yil altmish yeki to`rt yuz bila, bu so`z so`zladim men tutib jan sura. to`rt yuz oltmish ikkinchi yil edi, men jonni koyitib ushbu so`zni so`zladim. to`rt yuz oltmish ikkinchi - hijriy yili. uni milodga aylantirsak, 1069-1070 yillarga to`g`ri keladi. adibning ismi yusuf ekanligi haqida asar …

ldi quzg`un tusiteg bashim. ellik yoshim menga qo`l tegizdi, (qora) quzg`un tusidek boshim(ni) oqqush(dek) qildi (ya`ni sochim oqardi). yoki: o`tiz yig`mishin yandru aldi elig, neku qilgay altmish tegursa alig. o`ttiz (yosh) yiqqanlarini ellik (yosh) qaytarib oldi, agar oltmish (yosh) qo`l tegizsa, nimalar qilar ekan? bulardan ko`rinadiki, adib asar yozilgan paytda ellik bilan oltmish orasida bo`lgan. mana bunday muallif izohlari, zslatmalari badiiy ijodning o`ziga xos xususiyatlarini tushunish uchun ham, adibning shaxsiyatiga aloqador bo`lgan ma`lumotlarni oydinlashtirish uchun ham, o`rni-o`rni bilan esa muayyan bir adabiy hodisaning ijtimoiy-estetik ahamiyatini tasavvur etish uchun ham favqulodda katta yordam berishi mumkin bo`ladi. adabiyotshunos olim d.quronov bu haqda yaxshigina kuzatishlarini e`lon qilgan: «ko`pincha el ichida ijodkorlar to`g`risidagi turli-tuman mish-mishlar, uzunquloq gaplarga duch kelinadiki, goho ularning bir-biriga tamomila zidligiyu aql bovar qilmas darajada ajabtovurligidan shoshib qoladi kishi. albatta, bu nav mish-mishlar el nazdida katta obro`-e`tibor topgan kishilar hayotiga qiziqishning zo`rligidan yuzaga keladi. biroq o`ylashimizcha, buni ommaviy qiziquvchanlikning o`zi bilangina …

axsiyati uning asarlarida turlicha aks etishi mumkin. ba`zan u ochiqdan ochiq ifodalansa, ba`zan muayyan vositalar orqali tasvirlanishi, ba`zi hollarda esa muallifning shaxsiyatini bevosita idrok etish ancha qiyin kechadi. metodist olimlar to`g`ri ta`kidlashganiday, «har bir asar muallifning ma`naviy portretidir» . badiiy asarning ijodkor shaxsiyatining ifodachisi ekanligini anglab yetgandan keyingina asar mohiyati ham, uning muallifining nuqtai nazarlari ham o`quvchiga to`laroq va teranroq tushuniladi. shundagina muallifning adabiyotga, jamiyatta, shu xalq va millatga bo`lgan muhabbati va xizmatlari to`la idrok etiladi. «yozuvchi, san`atkor oddiy kishilardan shu bilan ham farq etadiki, uning asarlarida hayot hodisalari, faktlar faqat qayd etilibgina qolmaydi. har gal biror hodisa, fakt haqidagi hikoya - yozuvchining, san`atkorning shu narsaga, hodisaga, pirovardida- kishilarga ijobiy yoki salbiy munosabati bilan sug`orilgan bo`ladi. bu «munosabat faktori» shunchalik muhimki, faqat ugina bizga hodisa haqida haqqoniy, mukammal, yorqin tasavvur bera oladi. san`atkorning ijobiy munosabati, mehri va muhabbati bilan qizdirilgan hayotiy fakt, xuddi endigina cho`g`dan olingan temirdek, o`z rangi, harorati, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ijodkor tarjimai holini o`rganish usullari"

1662755990.doc αζαρ ijodkor tarjimai holini o`rganish usullari reja: 1 ijodkor hayoti va ijodini ta`lim bossichlarida o`rganishningahamiyati. 2. adib hayotini o`rganishning shakl va usullari. badiiy asarlarni o`rganishda uning muallifi haqidagi ma`lumotlar ham ayricha ahamiyat kasb etadi. bu ma`lumotlar ko`pincha, asarning g`oyaviy-badiiy mazmunini teranroq anglashda, asarning ijtimoiy-estetik mohiyatini to`g`ri belgilashda yordam beradi. mazkur ma`lumotlar qayerlardan olinadi? ularni adiblarning o`zlari yozib qoldirgan tarjimai hollaridan, adib haqida aytilgan zamondoshlar, uning tengdoshlari, ustozlari yoki shogirdlari, tanish-bilishlari va muxlislari tomonidan aytilgan yoki yozma holda yetib kelgan manbalardan olinishi mumkin. bu boradagi eng yaxshi omillardan yana biri adib va yozuvchi...

DOC format, 2.0 MB. To download "ijodkor tarjimai holini o`rganish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ijodkor tarjimai holini o`rgani… DOC Free download Telegram