o’simlik to’qimalari

PPTX 15 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

mavzu:o’simlik to’qimalari tо‘qimalar haqida umumiy tushuncha sitologiya fanining rivoj topishi to‘qimalar haqidagi fangistologiyani rivojlanishiga ham asos bo‘ldi. to‘qimalar haqidagi dastlabki tushunchalar 1671-yilda marchello malpigi (1628-1694) va neemiy gryu (1641-1712) bir-biridan mustaqil holda yaratgan «osimliklar anatomiyasi» nomli asarlarida yoritilgan. 1807-yili g.link to‘qimalami parenximatik va prozenximatik to‘qimaga ajratgan bo‘lsa, gistolog p. van tigem esa to‘qimalami tirik va o‘lik guruhga ajratgan. 1868-yilda fiziolog i. saks o‘simlik to‘qimalarini bajaradigan vazifasi hamda ularning joylanishiga qarab uch guruhga: qoplovchi, o‘tkazuvchi va asosiy to‘qimalarga ajratishi hozirgizamonaviy to‘qimalar klassifikatsiyasiga asos solgan. to‘qimalar klassifikatsiyasi: toqimatizimlari, kenja to‘qimalar, toqimaturlari, kо‘pchilik tuban о‘simliklarning va suv о‘tlarining vegetativ organlarining tuzilishi va bajaradigan vazifalari jihatidan bir-birlaridan kam farq qiladilar. bu esa ularning yashash muhitining bir xilda ekanligini kо‘rsatadi. lekin quriqlikda yashayotgan yuksak о‘simliklarning organlari hujayralarini kelib chiqishi, tuzilishi va vazifasi jihatidan turli tumandirlar. bu turli tumanlik yuksak о‘simliklarning tarixiy taraqqiyoti jarayonida turli ekologik (havo, tuproq v.b.) sharoitga moslashish natijasida kelib chiqqan va mustahkamlangandir. …

2 / 15

derma); b) ikkilamchi (periderma); v) uchlamchi (pо‘kak) iii. asosiy tо‘qima: 1) assimilyasiyalovchi tо‘qimalar; 2) g‘amlovchi (zapas) tо‘qimalar; 3) aerenxima (shamollatuvchi) tо‘qimalar; 4) sо‘ruvchi tо‘qimalar; 5) ajratuvchi tо‘qimalar: a) tashqi: bezsimon tuklar (trixomalar), о‘simtalar (emergenslar); gulshiradonlar (niktarniklar) va gidatodlar; b) ichki: ajratuvchi hujayralar (efirmoylari, smolalar, kristallar, taninlar bilan); kо‘p hujayrali moddalar tо‘plovchi joylar; smola agratma kanallari; sut yо‘llari (bо‘laklangan, yaxlit). iv. mexanik (tayanch) tо‘qimalar: kollenxima; 2) sklerenxima: a) tolalar; b) sklereidlar. v. о‘tkazuvchi tо‘qimalar: 1) ksilema (yog‘ochlik); 2) floema (lub). epiderma nisbatan bir xil tirik hujayralarning qatoridan hosil bolgan. epiderma ustidan kutikula deb ataluvchi qavat qoplangan. u bargni bokib qolishdan saqlash uchun xizmat qiladi, chunki bargga tushgan suv tomchilarini ichkariga otkazmaydi. epiderma bundan tashqari, ozida turli xil mineral tuzlarii shimib, qattiq qavat hosil qilishi mumkin. masalan, qamishda. epidermada suvni kam buglatish uchun xizmat qiladigaa tuklar ham mavjud. ular shakli, uzun-qisqalngiga kora turli-tumandir. bu tuklar bazan mineral moddalarni shimib qotadi, bazan yogochlanib …

3 / 15

atmosferaga chiqadi. ksilema, floema otkazuvchi naylarining vazifalari. mexanik toqimalarning hujayralari devorining juda qalinlashishi va tez-tez yogochlanishi bilan farq qiladi. kopincha esa mexanik toqimalarning hujayralari olik boladi. mexanik toqimalar ularni tashkil qiluvchi shakli va turiga qarab: kollenxima, sklerenxima, sklereidlar deb ataladigan uchta asosiy guruhga bolinadi. ikki pallali osimliklarning osuvchi organlarida, poyasi, bargida, meva bandida kollenxima deb ataladigan maxsus mexanik toqima uchraydi. kollenxima hujayralari tirik, sellyuloza postli parenxima yoki choziq hujayralardir. kopincha kollenxima asosiy toqimaning chekkasida joylashib, osimlikning osuvchi organlarini mustaxkamlaydi. u, odatda, poya epidermisi ostida uzluksiz qat-qat bolib joylashadi. kollenxima bazan osimlik ildizida ham (karam, lavlagi) uchraydi. sklerenxima osimliklarda koplab uchraydi. ular ichki boshliqlari suv va havo bilan tolgan qalin devorli olik prozenxima hujayralaridan iborat. bu hujayralarning posti, kopincha, yogochlashgan bolib, bazida esa sellyulozadan iborat. sklerenxima hujayralari, bazan tola deb ataladi va ular juda pishiq boladi. lub tolalari ham sklerenximaga kiradi. ularning devori kletchatkadan iborat, bazan esa kop yogochlangan boladi. lub …

4 / 15

r ozining shakli va yashil plastidalari borligi bilan boshqa hujayralardan farq qiladi. bu ikki hujayralarni chozinchoq hujayralararo boshliq ajratib turadi va bu ogizchani ochilib-yopilishini boshqarib turadi. osimlikning fiziologik holatiga qarab bu teshikcha ochilishi, yopilishi yoki shunchaki qisqarishi mumkin. ogizcha orqali karbonat angidrid barg ichkarisiga kiradi, erkin kislorod esa atmosferaga chiqadi. ogizchalar bargning ostki qismida koproq boladi. bargdagi ogizchalarning soni osimlik turiga, uning yashash sharoitiga qarab turlicha boladi va ortacha 100-300 tadan 1000 tagacha va undan ham koproq boladi. odatda, epiderma osimlikda bir necha haftadan bir necha oygacha umr koradi va uning ornida ikkilamchi qoplovchi toqima probka hosil boladi. uning paydo bolishi uchun maxsus ikkilamchi meristema zarur bolib, u epidermaning olishi bilan yuzaga keladi. ikkilamchi meristema probka kambiysi yoki fellogen deb ataladi. odatda, u bir qavat chekka tomoni bilan chozilgan bolinuvchi hujayralar qavatidan iborat boladi. bolinish esa poya yuzasiga parallel tarzda amalga oshib, bu hujayralarning chekka posti qalinlashib boradi va sekin-asta …

5 / 15

epiderma bundan tashqari, ozida turli xil mineral tuzlarii shimib, qattiq qavat hosil qilishi mumkin. masalan, qamishda. epidermada suvni kam buglatish uchun xizmat qiladigaa tuklar ham mavjud. ular shakli, uzun-qisqalngiga kora turli-tumandir. bu tuklar bazan mineral moddalarni shimib qotadi, bazan yogochlanib otkirlashadi (qovoqda). gamlovchi parenxima. bu toqimalar, asosan kraxmal, inulin, shakar, yog kabi zapas moddalarni gamlashga moslashgan. ular urugli osimliklarning barcha organlarida uchraydi. gamlovchi toqimalar kraxmal va oqsil toplaydigan galla osimliklar, kraxmal, oqsil, yog (araxis) toplaydigan dukkakli osimliklar urugida, tuganak ildizlarda, daraxt va butalarning novda va shoxlarida, shakar toplaydigan qand lavlagi ildiz mevasida joylashgan. hatto lavr, zaytun, magnoliya, padub kabi doimiy yashil osimliklarning tashqi hujayralarida ham yilning malum davrida qraxmal donachalari boladi. bu parenximaning hujayralarida faqat zapas modalar toplanmasdan alkaloid, glyukozid, oshlovchi moddalar, kauchuk va smola qorishmalari kabi organik birikmalar ham toplanadi. bulardan tashqari, ushbu parenxima turli xil eritmalarni osimlikning ozida otkazish vazifasini bajaradi. gamlovchi parenximaning amaliy axamiyati aniq. u biz …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’simlik to’qimalari"

mavzu:o’simlik to’qimalari tо‘qimalar haqida umumiy tushuncha sitologiya fanining rivoj topishi to‘qimalar haqidagi fangistologiyani rivojlanishiga ham asos bo‘ldi. to‘qimalar haqidagi dastlabki tushunchalar 1671-yilda marchello malpigi (1628-1694) va neemiy gryu (1641-1712) bir-biridan mustaqil holda yaratgan «osimliklar anatomiyasi» nomli asarlarida yoritilgan. 1807-yili g.link to‘qimalami parenximatik va prozenximatik to‘qimaga ajratgan bo‘lsa, gistolog p. van tigem esa to‘qimalami tirik va o‘lik guruhga ajratgan. 1868-yilda fiziolog i. saks o‘simlik to‘qimalarini bajaradigan vazifasi hamda ularning joylanishiga qarab uch guruhga: qoplovchi, o‘tkazuvchi va asosiy to‘qimalarga ajratishi hozirgizamonaviy to‘qimalar klassifikatsiyasiga asos solgan. to‘qimalar klassifikatsiyasi: toqimatizim...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (1,2 МБ). Чтобы скачать "o’simlik to’qimalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’simlik to’qimalari PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram