turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari

PPTX 15 pages 2.0 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari nigina qodirova 1. fe'llar tarixidagi shakl oʻzgarishlari 2. otlarning tarixiy shakl oʻzgarishlari 3. turkik tillardagi ravishdagi tarixiy oʻzgarishlar reja: sifatlarning turkiy tillardagi tarixiy shakllari xiii-xv asr turkiy yodgorliklarida sifatlarning daraja bildiruvchi qo‘shimchalari (masalan, -roq, -rav, -raq) son jihatidan kamroq qo‘llanilgan bo‘lib, ularning funksiyasi boshqa vositalar orqali ifodalangan. turkiston hududida topilgan qadimgi yozma manbalarda sifatlarning 7 dan ortiq qo‘shimchalar bilan ifodalanishi kuzatiladi, bu hozirgi zamon turkiy tillaridagi 2-3 ta asosiy qo‘shimchadan sezilarli farq qiladi. o‘rta asr turkiy tillarida sifatlarning otlashishi hozirgiga nisbatan ancha faol bo‘lib, ko‘pgina yangi so‘zlarning hosil bo‘lishiga sababchi bo‘lgan. masalan, "yaxshilik", "yomonlik" kabi so‘zlar sifatlardan hosil bo‘lgan. turkiy tillardagi gap bo’laklarining tarixiy o’zgarishlari qadimgi turkiy yozuvlarda, masalan, orxon-yenisey yozuvlarida fe’lning vazifasi hozirgi zamon turkiy tillariga nisbatan ancha murakkab va ko’p qo’shimchalar bilan ifodalangan. turk tillarining morfologik tuzilishidagi o’zgarishlar, xususan, ergativlikdan nominativlikka o’tish jarayoni 3-4 asr davomida sodir bo'lgan va gap bo’laklarining …

2 / 15

ntaktik oʻzgarishlarga uchragan. bog’lovchi va bog’lamchilarning tarixiy o’zgarishlari qadimgi turkiy yozuvlarda 5-8-asrlarda qo‘llanilgan bog‘lovchilarning zamonaviy o‘zbek tilidagi bog’lamchilar bilan morfologik o‘xshashligi va fonetik farqlari kuzatiladi. 13-15-asrlarga oid turkiy yodgorliklarda “va”, “yu”, “-sa”, “-da” kabi bog’lovchi va bog’lamchilarning chastota tahlili, ularning sintaksisdagi rolini o'rganish imkonini beradi. o‘zbek tilida postpozitsiyalar sifatida qo‘llaniladigan ba’zi bog’lovchilarning mo‘g‘ulcha ta’siri ostida 16-asrda paydo bo‘lganligi va ularning soni taxminan 10 ga yaqin ekani aniqlangan. sonlarning turkiy tillardagi tarixiy shakllari ba'zi turkiy tillarda, masalan, qozoq va qirg'iz tillarida, yuzlik va minglik sonlarning hosil bo'lish usullari boshqalarga nisbatan farq qiladi, bu esa leksik-semantik evolyutsiyani aks ettiradi. turk tillarining ko'pchiligida ikkilik sonlar (ikki, ikkita) o'ziga xos qo'shimchalar yoki morfemalarga ega bo'lib, ularning kelib chiqishi proto-turk tillariga borib taqaladi. o'zbek tilida sonlarning 1-10 gacha bo'lgan tarixiy shakllari qadimgi turkiy yozuvlarda topilgan va hozirgi zamon formalaridan sezilarli darajada farq qiladi, bu fonetik o'zgarishlarni ko'rsatadi. turkiy tillardagi qo’shimchalarning tarixiy rivojlanishi turkik tillardagi egalik …

3 / 15

lgan. turkiy tillardagi so’z yasalishi usullarining tarixiy ko’rinishlari qadimgi turkiy yozuvlarda, milodiy viii-x asrlarga oid yozuvlarda, qo‘shimchalar orqali so‘z yasashning 30 dan ortiq usuli kuzatilgan. qipchoq guruhi tillarida esa, xvii-xviii asrlarda nomlarni sonlar bilan birlashtirish orqali murakkab so‘zlar yasash usuli ko‘proq uchragan. o‘g‘uz guruhi tillarida, xv asrdan boshlab, affiksatsiya jarayonida -lik/-lik/-lük kabi egalik qo‘shimchalari keng tarqalgan. undovlarning turkiy tillardagi tarixiy variantlari xvi-xvii asrlarda turkiy tillarda, ayniqsa, adabiy tillarda, undovlarning standartlashuvi jarayoni kuzatilgan bo’lib, bu davrda undovlar soni kamaygan va ularning qo’llanishi qat’iylashgan. undovlarning qadimgi turkiy yozuvlari, masalan, orxon-yenisey yozuvlarida uchraydigan variantlari, zamonaviy undovlarga nisbatan fonetik va morfologik jihatdan sezilarli farqlarni namoyon etadi. turkiy tillarning ba’zi shevalarida, masalan, o’zbek tilining ayrim hududlarida, 15-asrga oid manbalarga asoslanib, undovlarning morfologik jihatdan boyroq, 3-4 grammatik shaklga ega bo’lgan variantlari kuzatiladi. turkiy tillardagi fe’l shakllarining tarixiy o’zgarishlari xiii asrdan boshlab, turkiy tillardagi fe'l sistemasida, ayniqsa, modal fe'llar va ularning qo'shimchalari soni sezilarli darajada o'zgargan, ba'zilari …

4 / 15

ic weakening after the 13th century. comparative analysis of old turkic and modern turkic languages reveals approximately 10-15% reduction in the number of distinct case markers, reflecting simplification in grammatical structures. turkic languages exhibit at least 3 distinct historical patterns in postpositional case marking, evolving from agglutinative suffixes to more analytic structures over millennia. qadimgi turkiy tillardagi otlarning vositali kelishigi taxminan 7-8 asrga oid yozma yodgorliklarda vositali kelishik qo‘shimchasining variantlarida morfologik almashishlar kuzatilgan, bu o‘sha davr tilining dinamikasini ko‘rsatadi. qadimgi turkiy tillarda vositali kelishik qo‘shimchalari, masalan, -ip, -in, -ik kabi variantlar mavjud bo‘lib, ularning geografik tarqalishi va fonetik o‘zgarishlari turli xil bo‘lgan. vositali kelishik qo‘shimchalari bilan birga, ba’zi qadimgi turkiy tillarda predloglar ham vositali kelishik ma’nosini ifodalashda ishlatilgan, bu esa 2-3 ta turli usulni ko'rsatadi. ravish va ravishdoshlarning tarixiy o’zgarishlari xv-xvi asrlardagi turkiy tillarning ba’zi lahjalarida “ravishdosh”larning fe’l bilan bog’lanish usullari hozirgi zamon tillariga nisbatan sezilarli darajada farq qilar edi. …

5 / 15

turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari"

powerpoint presentation turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari nigina qodirova 1. fe'llar tarixidagi shakl oʻzgarishlari 2. otlarning tarixiy shakl oʻzgarishlari 3. turkik tillardagi ravishdagi tarixiy oʻzgarishlar reja: sifatlarning turkiy tillardagi tarixiy shakllari xiii-xv asr turkiy yodgorliklarida sifatlarning daraja bildiruvchi qo‘shimchalari (masalan, -roq, -rav, -raq) son jihatidan kamroq qo‘llanilgan bo‘lib, ularning funksiyasi boshqa vositalar orqali ifodalangan. turkiston hududida topilgan qadimgi yozma manbalarda sifatlarning 7 dan ortiq qo‘shimchalar bilan ifodalanishi kuzatiladi, bu hozirgi zamon turkiy tillaridagi 2-3 ta asosiy qo‘shimchadan sezilarli farq qiladi. o‘rta asr turkiy tillarida sifatlarning otlashishi hozirgiga nisbatan ancha faol bo‘lib, ko‘pgina ...

This file contains 15 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiy tillarda kelishiklarning… PPTX 15 pages Free download Telegram

turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "turkiy tillarda kelishiklarning tarixiy variantlari"

Similar files