"turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi"

PPT 22 pages 2.0 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

prezentatsiya powerpoint asosiy tushunchalar: bobo til, til oilasi, oltoy tillari oilasi, til guruhlari, turkiy tillar guruhi, genetik qardoshlik, tillar tasnifi, tasniflash mezonlari, geneologik tasnif, sharqiy turkiy tillar, g‘arbiy turkiy tillar, r guruhi, d guruhi, tau guruhi, tag‘liq guruhi, tag‘li guruhi. turkiy tillar tarixini o‘rganishda ikki yo‘nalish: tarixiy grammatika va adabiy tillar tarixini yaratish yuzasidan izlanishlar olib borildi. 60-70- yillarda turkiy tillar tarixi bo‘yicha bir qancha monografiyalar, darsliklar, qo‘llanmalar yaratildi. turkologiya tarixida sinxronik va diaxronik aspektdagi tadqiqotlar yuzaga keldi. turkiy tillar tasnifi, turkiy tillar fonetikasi, leksikologiyasi, semasiologiyasi, terminologiyasi, leksikografiyasi, grammatikasiga doir izlanishlar olib borildi, monografiyalar, qo‘llanmalar yaratildi, ilmiy maqolalar e’lon qilindi. turkiy tillarda yaratilgan yozma yodgorliklar o‘rganildi, nashr etildi. eng qadimgi sug‘d ko‘k turk (o‘rxun-enasoy, turkiy run) eski uyg‘ur (turk) yozuvlaridagi yodgorliklarni o‘rganishga oid izlanishlar olib borilmoqda. ko‘k turk xoqonligi davrida yaratilgan bug‘ut mangutoshi, uning tiklanish tarixi, yodgorlikda saqlanib qolgan sug‘dcha bitig talqini, sug‘d tilidagi arablar istilosi bilan bog‘liq nazariy qarashlar, …

2 / 22

turkiy tillar dialektlari o‘rtasidagi munosabat, o‘xshash va farqli jihatlarni tahlil qilish masalalari muhim ahamiyat kasb etadi. bu muammolarni turkiy adabiy tillar grammatikasini qiyoslash, umumxalq turkiy so‘zlashuv tili hamda adabiy kitobiy tilning turli tarixiy davrlardagi uslubi, yozuvning ahamiyati va xalqning madaniy taraqqiyot saviyasini nazarda tutgan holda hal qilish maqsadga muvofiq. ichki – intralingvistik omillarning o‘rni, tashqi – ekstralingvistik omillar ta’siri, 1.oltoy davri (eradan avvalgi iii asrlarga qadar). 2.qadimgi xun davri (eradan avvalgi iii asrlar va yangi eraning v asrlariga qadar). 3.qadimgi turk davri (v–x asrlar). 4. o‘rta turk davri (x–xv asrlar). 5. yangi turk davri (xv–xx asrlar). 6.eng yangi turk davri (xx asr). tatar. min, mord. mon, “men”; zansk. munens, rus. mne; komi tayo, mo‘g‘. tere, rus. tot; o‘zb. kim, fin. kep, somali kita “kim”. turkiy qulaq, gruz. quri “quloq”, fin. kuule, yun. klyo “eshitmoq”; turkiy qaryn “qorin”, arab. qurb, tamil karirrai, lat. sorpus “tana”; mo‘g‘. moren “daryo”, tamil marai “yomg‘ir”, …

3 / 22

, oltoy, tuva, xakas, shor, yoqut tillari. turkiy tillarni geografik o‘rniga ko‘ra to‘rt guruhga bo‘lgan: 1. sharqiy guruh: oltoy, chulum turklari, karagas, xakas, shor, tuva va enasoy turklari tillari. 2. g‘arbiy guruh: sibir tatarlari, qirg‘iz, qozoq, boshqird, tatar, qoraqalpoq tillari. 3. o‘rta osiyo guruhi: uyg‘ur va o‘zbek tillari. 4. janubiy guruh: turkman, ozar, turk tillari. 5.yoqut tili. f.korsh, i.bensig, k.menges, v.a.bogoroditskiy, g.ramstedtlar ham turkiy tillarni geografik joylashish o‘rniga ko‘ra tasniflagan. turkiy tillarni fonetik xususiyatlariga ko‘ra tasnif qilgan: 1.r guruhi: bulg‘or, chuvash tillari. 2.d guruhi: uyg‘ur, shimoli-sharqiy turkiy tillar. 3.tau guruhi: oltoy, qirg‘iz, qumuq, qorachoy-balqar, qaraim, tatar, boshqird, qozoq, no‘g‘ay tillari. 4. tag‘liq guruhi: eski o‘zbek tili , hozirgi uyg‘ur va hozirgi o‘zbek tili. 5. tag‘li guruhi: xorazm o‘zbeklari, turkman-qipchoq tillari. 6. o‘l (bo‘l-o‘l) guruhi: janubi-g‘arbiy turkiy tillar (ozar, turk, gagauz tillari). bir qator turkologlar tadqiqotlarida oltoy tillarining genetik jihatdan qarindosh ekanligi asoslangan. j.deni “dunyo tillari” kitobida turkiy, mo‘g‘ul, tungus-manchjur guruhiga …

4 / 22

bek tilining mavqeyi ko‘tarilgan edi. alisher navoiy “muhokamat ul-lug‘atayn” asarida turkiy tilning keng imkoniyatlarini nazariy jihatdan asoslab berdi. a.rafiyev. turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi. –toshkent, 2004 2. y. abdurasulov. turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi. –toshkent, 2009. 3.dadaboyev h., xolmanova z. turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi. . –toshkent, 2015. e’tiboringiz uchun rahmat!

5 / 22

"turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi" - Page 5

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi""

prezentatsiya powerpoint asosiy tushunchalar: bobo til, til oilasi, oltoy tillari oilasi, til guruhlari, turkiy tillar guruhi, genetik qardoshlik, tillar tasnifi, tasniflash mezonlari, geneologik tasnif, sharqiy turkiy tillar, g‘arbiy turkiy tillar, r guruhi, d guruhi, tau guruhi, tag‘liq guruhi, tag‘li guruhi. turkiy tillar tarixini o‘rganishda ikki yo‘nalish: tarixiy grammatika va adabiy tillar tarixini yaratish yuzasidan izlanishlar olib borildi. 60-70- yillarda turkiy tillar tarixi bo‘yicha bir qancha monografiyalar, darsliklar, qo‘llanmalar yaratildi. turkologiya tarixida sinxronik va diaxronik aspektdagi tadqiqotlar yuzaga keldi. turkiy tillar tasnifi, turkiy tillar fonetikasi, leksikologiyasi, semasiologiyasi, terminologiyasi, leksikografiyasi, grammatikasiga doir izlanishlar olib b...

This file contains 22 pages in PPT format (2.0 MB). To download ""turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi"", click the Telegram button on the left.

Tags: "turkiy tillarning qiyosiy-tari… PPT 22 pages Free download Telegram