xalq og‘zaki ijodi. folklorlik

PPTX 13 pages 1.7 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

xalq ogʻzaki ijodi. falkyorlik xalq ogʻzaki ijodi. folklorlik reja: 1 xalq og'zaki ijodi maqsad vazifalari 2 xalq og'zaki poetik ijodi haqida umumiy ma'lumot 3 falkyorshunoslik haqida umumiy ma'lumot xalq ogʻzaki badiiy ijodining deyarli barcha janrlari turlituman ijrochi va ijodkorlar faoliyati bilan bogʻliq. isteʼdodli ijodkorlar folklor namunalarini saqlab qolish va keng ommalashtirish bilan birga ogʻzaki anʼanalar doirasida uni yanada mukammallashtiradilar, baʼzan yangilarini ham yarata oladilar. biroq bunda barkarorlashgan va qatʼiylashgan jamoaviylik anʼanalari yetakchilik qiladi. ayrim janrlar (mas, topishmoq, maqol kabi) ommaviy xarakterga ega boʻlsa, yaʼni ularning namunalaridan har bir kishi ozmikoʻpmi ayta olsa, boshqalarining (mas, doston, ogʻzaki drama singari) ijrosi muayyan tayyorgarlikni talab qilgan. shu tariqa xalq ogʻzaki badiiy ijodi namunalarini yaratish va ijro etishda oʻziga xos kasbiy ijodkorlik yuzaga kelgan. oʻzbek folklorida ijodkor va ijrochilarning kasbiylashuvi nihoyatda rivojlangan. baxshilar, ertakchilar, askiyabozlar, qiziqchilar, dorbozlar ijrochiligi professional sanʼat boʻlib, uni egallash uchun boʻlgʻuvchi ijodkor maxsus tayyorgarlik koʻrishi va muayyan ustozdan taʼlim olishi …

2 / 13

n, boshqasi koʻrsatish, namoyish etish uchun yoki ham kuylash, ham oʻynash, ham aytish uchun moʻljallangan boʻladi. folklor janrlari qanchalik xilmaxil, baʼzan oʻta funksionallashgan va qatʼiy vazifador boʻlishiga qaramay, ular yaxlit badiiy tizimni tashkil etadi. folklor janrlari ijtimoiyiktisodiy taraqqiyot bilan uzviy bogʻliq. xalq hayotidagi tarixiy oʻzgarishlarga koʻra, ular ham oʻzgara borgan. qay bir janrlar yoki namunalar butunlay yoʻqolgan, yangilari yuzaga kelgan. shuning uchun ham ularda koʻp qatlamlilik mavjud boʻlib, uzoq ijro davomida bir necha davrlar oʻz izini qoldirgan. janrlarning bosqichli taraqkiyoti va tarixiytipologik nuktai nazardan qaraganda, eng kdd. davrlarda koʻpchilik xalklarda miflar, urugʻ va qabilalar haqidagi afsona va rivoyatlar, topishmoq va maqollar, olqish va qargʻishlar, mavsummarosim folklori namunalari, mehnat qoʻshikdari keng tarqalgan. keyingi davrlarda esa, ertaklar, eposning arxaik shakllari yuzaga kelgan. patriarxalurugʻchilik munosabatlarining yemirilishi va ilk davlatlarning shakllanishi davrida qaxramonlik dostonlari yaratilgan. keyinroq romanik epos, lirik va tarixiy qoʻshiqlar, ogʻzaki drama, latifa va loflar paydo boʻlgan. xalq ogʻzaki badiiy ijodi milliy …

3 / 13

a koʻrsatishgan. xalq sirki janrlari boy, rangbarangligi va oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. xususan, dorbozlik, simbozlik, yogʻochoyoq, yogʻochot, nayrangbozlik, besuyak va muallakchilik, jonglyorlik, hayvon oʻynatish kabi anʼanaviy sirk turlari keng rivoj topgan. 20-asrning 2-yarmida xalq sirki sohasida darvishbek rahmonov (yangiyoʻl), usmonjon nishonboyev, madaminjon yusupov, kimsan nazaraliyev (andijon), ergash va hokimjon parpiyevlar (asaka), lochin usmonov (fargʻona), qosim abdullayev (buxoro), qadam jabborov (xiva), joʻraxoʻja norxoʻjayev (namangan) va boshqa samarali ijod qiddilar. hozirgi oʻzbekistonda 20 dan ortiq oilaviy sirk guruxlari faoliyat koʻrsatib kelmoqda. mustaqillik yillarida darvishbek rahmonov (yangiyoʻl), yunusali gʻoziyev (andijon), toʻlqin boltaboyev (parkent), ahmad murodov (qoʻqon), ahmad nabiyev (fargona), tursunali mamajonov (fargona), bahrom jabborov (xiva), abdimurod ergashev (samarkand), saʼdulla mamadaliyev (qashqa d ar yo) , anvar moʻydinov (guliston) va boshqa rahbarligidagi xalq sirki jamoalarining ijrochilik mahorati sezilarli darajada oshib, repertuari anʼanaviy sirkning turli janrlari bilan boyib kelmoqda. xalq sirki jamoalari barcha koʻriktanlovlarda qatnashib keladi. koʻpgina xalq sirki jamoalari chet el gastrollarida boʻlib …

4 / 13

uchun qulay sharoit yaratish yoʻlida qilgan izlanishlari natijasida yuzaga kelgan. ibtidoiy davrdan boshlab odamlar yashab turgan joyning iklim sharoiti, landshaftini inobatga olgan holda boshpana kurgan. qurilgan uylarda imorat tarhining qulayligi, konstruktiv asoslarining mustahkamligi, mahalliy xom ashyolardan keng foydalanish yoʻllari, imoratning tabiat injiqliklariga bardoshligi takomillashib borgan. inson tafakkurining boy olami unda imoratning estetik jihatdan bezash orzuhavasini ham uygʻotadi. u xonalardan ayrimlarini rangbarang naqshlar bilan bezay boshlaydi. sinfiy jamiyat shakllangach, mehnat taqsimoti natijasida imorat qurish, uni bezash bilan bogʻliq aloxida sohalar yuzaga kelgan (ganchkorlik, natssoshlsh, yogʻoch oʻymakorligi, tosh oʻymakorligi). bu sohalarni egallagan xalq ustalari, meʼmorlari asrlar davomida sinovdan oʻtgan tarh, tarz va konstruktiv asoslardan foydalanib kelgan. natijada xalq meʼmoriy anʼanalari yuzaga kelgan, ayrim imoratlar sanʼat durdonasiga aylangan. xalq meʼmorligi insonning nafaqat ijtimoiymaishiy va maʼnaviy talablarini qondirish, balki uning hayot xavfsizligini ham taʼminlab kelgan. shuning uchun har bir oʻlka, viloyat, shahar, togʻ vohasi xalq meʼmorligi tarh, tarz, kompozitsiya jihatidan bir-biridan farq qiladigan anʼanalarga …

5 / 13

b kosasimon sharafalsh) bilan bezatilgan. tekis yuzali devorlar ham zanjira — rutalar bilan boʻlinmalarga taqsimlangan. ular ichiga nihollari hamma tomonga yoyilgan, gullari qiygʻos ochilgan rangbarang guldastalar ishlangan. samarqand turar joylari ham darun va berun (ichki va tashqi) hovlilardan tashkil topgan. samarqandda ikkinchi qavatdagi ayvonlar koʻchaga qaratilgan holda ham uchraydi. xona ayvon yoki dahliz bilan „g“ harfi shaklida, uzunasiga, yonmayon tarhda birlashib, turli boy mujassamotlar tashkil qilgan. mehmonxona koʻproq tashqi hovlida boʻlib, boy badiiy bezakka ega boʻlgan. xona toʻridagi devor uch boʻlinmaga ajralib, koʻpincha oʻrtada tokchaband, ikki yonida oʻrinkoʻrpa uchun taxmon joylashtirilgan. xona yon devorlarida kattakatta tokchalar toq sonda oʻrnatilgan. hovliga qaragan devorda xona kattaligiga qarab ikki yoki uchta darcha nazarda tutilgan. ular serhasham oʻymakori bagʻdodi eshiklar bilan hovli tomondan toʻsib qoʻyilgan. darchalar oraligʻida kattakatta tokcha boʻlinmalari mavjud. xona shifti koʻpincha kabza uslubida boʻlib, vassa va toʻsinlar rangbarang oʻsimliksimon naqshlar bilan toʻdsirilgan. xiva turar joylarida hovli kichikroq boʻlib, asosiy qismi katta …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalq og‘zaki ijodi. folklorlik"

xalq ogʻzaki ijodi. falkyorlik xalq ogʻzaki ijodi. folklorlik reja: 1 xalq og'zaki ijodi maqsad vazifalari 2 xalq og'zaki poetik ijodi haqida umumiy ma'lumot 3 falkyorshunoslik haqida umumiy ma'lumot xalq ogʻzaki badiiy ijodining deyarli barcha janrlari turlituman ijrochi va ijodkorlar faoliyati bilan bogʻliq. isteʼdodli ijodkorlar folklor namunalarini saqlab qolish va keng ommalashtirish bilan birga ogʻzaki anʼanalar doirasida uni yanada mukammallashtiradilar, baʼzan yangilarini ham yarata oladilar. biroq bunda barkarorlashgan va qatʼiylashgan jamoaviylik anʼanalari yetakchilik qiladi. ayrim janrlar (mas, topishmoq, maqol kabi) ommaviy xarakterga ega boʻlsa, yaʼni ularning namunalaridan har bir kishi ozmikoʻpmi ayta olsa, boshqalarining (mas, doston, ogʻzaki drama singari) ijrosi muayyan ...

This file contains 13 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "xalq og‘zaki ijodi. folklorlik", click the Telegram button on the left.

Tags: xalq og‘zaki ijodi. folklorlik PPTX 13 pages Free download Telegram