qadimgi davr о‘zbek folklori – etnomadaniyat tarixida muhim manba

DOCX 11 стр. 52,9 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 52,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

qadimgi davr о‘zbek folklori – etnomadaniyat tarixida muhim manba reja: 1. о‘zbek folklori tarixi va qadimgi davr folklori 2. qadimgi mif va afsonalar 3.etnomadaniy jarayonlarning shakllanishida qadimgi davr folklorining о‘rni va ahamiyati osmonu zaminda ne bo‘lsa bari, odamning fikridan emas tashqari. nizomiy ganjaviy folklor (ing. folk - xalq, lore-bilim, donolik) - xalq ijodini ifodalovchi termin. fanga 1846 yilda ingliz arxeologi u.j.toms olib kirgan. 1880-1890 yillarda «folklor» termini ko‘plab mamlakatlarda, jumladan, rossiyada ham qo‘llana boshlagan. o‘zbekistonda dastlab, «og‘zaki adabiyot», «og‘iz adabiyoti» atamalari qo‘llangan. «folklor» termini 30-yillarning o‘rtalaridan ishlatila boshlagan. 1939 yilda hodi zarifning «o‘zbek folklori» xrestomatiyasi nashr etilgach, bu termin o‘zbek folklorshunosligida mustahkam o‘rin oldi. 1-masalaning bayoni: o`zbek xalq og`zaki badiiy ijodi o`zbek xalqining asrlar davomida ijodkor farzandlari tomonidan yaratilgan madaniy merosidir. bu meros maqollar, matallar, latifalar, qo`shiqlar, ertaklar, dostonlar va boshqa janrlardagi asarlardan iborat. xalqimiz og`zaki ijodining tarixiy ildizlari markaziy osiyoda yashab o`tgan turkiy xalqlarning mifik dunyoqarashiga borib taqaladi. mazkur …

2 / 11

dagi asarlarga milliy mafkura tamoyillari singdirilgan ma`naviy qadriyatlar sifatida munosabatda bo`lish masalasiga alohida e`tibor berildi. «folklor» atamasi inglizcha so`zdan olingan bo`lib, «xalq donoligi», «xalq donishmandligi» ma`nolarini anglatadi. bu atama birinchi marotaba 1846 yilda vil’yam toms tomonidan qo`llangan va bugungi kunda jahon ilmu fanida xalq ijodi tushunchasini bildiradi. masalan, biz «folklor» so`zini qo`llaganda xalq og`zaki ijodini nazarda tutamiz. shu bilan birga «folklor» so`zi xalq amaliy san`ati, xalq me`morchiligi va boshqa sohalarni ifodalaydigan atamadir. faqat har bir soha mutaxassisi folklor deganda o`z sohasini, masalan, biz xalq og`zaki ijodini, xoreograf xalq raqsini, musiqashunos esa xalq kuylarini nazarda tutadi. folklor asarlarida xalq hayoti badiiy aks etadi. shuning uchun xalq og`zaki ijodi so`z san`atining - badiiy adabiyotning og`zaki shakli sifatida o`rganiladi. xalq og`zaki ijodining maqol, topishmoq, ertak, doston, tez aytish, sanamachoq, qo`shiq, askiya kabi janrlari bor. xalqimiz tomonidan ming yillar davomida yaratilgan og`zaki ijod namunalari o`zbek xalqining tarixiy va qimmatli madaniy merosidir. ayni kunlarda o`rganish …

3 / 11

zma manbalardan, arxeologik topilmalardan o`rganamiz. qadim zamonlarda bugungi kunda qozoq, qirg`iz, turkman, tatar, boshqird, ozarbayjon, o`zbek, turk va h.k. deb atalayotgan turkiy xalqlar bir qavm hisoblanganlar. shuning uchun xvii asrgacha «turkiy» deb nomlangan atama ilmiy adabiyotlarda ko`p uchraydi. «avesto», «o`g`uznoma» kabi asarlar qadimgi turkiy xalqlar og`zaki ijodining yodgorliklaridir. to`g`ri, «avesto»da forsiy xalqlar hayoti ham o`z ifodasini topgan. ammo bu kitobda qadimga ajdodlarimiz ijodi ham aks etgan. «avesto»ning muallifi esa xorazmlik yurtdoshimiz zardusht bo`lganligi diqqatga sazovordir. «avesto» yubileyining yunesko miqyosida nishonlanishi munosabati bilan bu haqdagi bilimlarimizga yanada aniqlik kiritildi va uning o`zbekchaga o`girilishi katta yutuq bo`ladi. xi asrdan boshlab «qutadg`u bilig», «hibat - ul haqoyiq», «devonu lug`atit-turk» kabi yozma yodgorliklar ham vujudga kela boshladi. bu asarlarga o`sha davr folklori ta`siri juda kuchli bo`lganligi yaqqol bilinib turadi. ayniqsa, mahmud koshg`ariyning «devonu lug`atit-turk» asari, qadimgi davr turkiy xalqlar folklorini o`rganishda katta ahamiyatga ega. o‘zbek madaniyati taraqqiyotida xalq badiiy ijodining roli, folklorning turli san’at …

4 / 11

dagi qardosh qozoq, qirg‘iz, ozarbayjon, tatar, turkman, qoraqalpoq kabi turkiy xalqlar hamda tojik, hind, arab, eron, xitoy, afg‘on va mongol xalqlari folklori bilan o‘zaro hamkorligi. xalqlar o‘rtasidagi madaniy aloqalarning qadimdan davom etib kelishida folklor asarlarining roli. rus olimlarining o‘zbek madaniyatini o‘rganishi va folklor materialarini to‘plash va o‘rganish. a.a.kushakevich, a.a.divaev, a.n.samoylovich, v.v.radlov, v.v.bartold, belyaev, v.uspenskiy, troiskaya, ye.romanovskaya, n.p.ostroumov, v.m.jirmunskiy, a.k.borovkov va boshqalarning bu boradagi faoliyati. o‘zbek folklorshunosligining vujudga kelishi. o‘zbek folklorshunoslari va ularning folklor merosini o‘rganish sohasidagi (h.zarif, b.karimov, m.alaviya, m.afzalov, m.saidov, n.mallaev, m.qodirov, t.mirzaev, z.husanova, h.razzoqov, b.sarimsoqov, k.imomov, g‘.jalolov, j.qobulniyozov, m.jo‘raev, a.musaqulov va boshqalar) tadqiqotlari haqida ma’lumot. folklorshunoslik - xalq ijodi haqidagi fan. folklorshunoslik turli davrlarda va turli mamlakatlarda etnografiya, adabiyotshunoslik, musiqashunoslik, antropologiya va sotsiologiyaning bir qismi sifatida qaralib kelgan. keyinchalik xalq san’atini (xalq og‘zaki ijodi, musiqa folklori, raqsi, teatri, sirki kabi) o‘rganuvchi mustaqil va maxsus fan sifatida rivojlanadi. filologiya va sanatshunoslik fanlari bilan uzviy bog‘liqdir. folklorshunoslikning asoslari qadimgi dunyo …

5 / 11

boshlarida folklorga nisbatan ilmiy qiziqishning kuchayishi, xalq og‘zaki ijodi materiallariii to‘plash va nashr etish jadal rivojlanishi bilan bog‘liq holda uni chinakamiga o‘rganish boshlandi. natijada yevropa va rossiya folklorshunosligida turli yo‘nalishlar, maktablar yuzaga keldi. shunday maktablardan biri mifologik maktab bo‘lib, folklor janrlarining yuzaga kelishini qadimiy miflarga bog‘laydi. ma’rifatparvarlar esa, folklorning demokratik va sinkretik xarakterini, undagi umuminsoniy va milliy xususiyatlar birligini o‘rganishga alohida e’tibor berdilar. 19-asr o‘rtalaridan boshlab folklorni ilmiy prinsiplar asosida to‘plash va nashr etishning yanada kuchayishi folklorshunoslikda yangi yo‘nalish - «sayyor syujetlar» nazariyasini yuzaga keltirdi. bu nazariya tarafdorlari o‘xshash syujet, motiv va obrazlardagi murakkab jarayonlarni hisobga olmay, ularni bir xalqdan ikkinchi xalqning shunchaki o‘zlashtirishi, deb talqin qildilar. antropologik maktab tarafdorlari esa, xalq ijodidagi o‘xshash hodisalarni turli millat va irqlarning umumiyligi bilan izohlamoqchi bo‘ldilar. ijtimoiy hodisalarni bunday biologik qonunlar asosida tushuntirishga urinish hozirgi zamon folklorshunoslikda turli-tuman oqimlarni yuzaga keltirdi. folklorni xalq tarixi bilan bog‘liq holda o‘rganishda tarixiy maktab vakillari katta ishlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi davr о‘zbek folklori – etnomadaniyat tarixida muhim manba"

qadimgi davr о‘zbek folklori – etnomadaniyat tarixida muhim manba reja: 1. о‘zbek folklori tarixi va qadimgi davr folklori 2. qadimgi mif va afsonalar 3.etnomadaniy jarayonlarning shakllanishida qadimgi davr folklorining о‘rni va ahamiyati osmonu zaminda ne bo‘lsa bari, odamning fikridan emas tashqari. nizomiy ganjaviy folklor (ing. folk - xalq, lore-bilim, donolik) - xalq ijodini ifodalovchi termin. fanga 1846 yilda ingliz arxeologi u.j.toms olib kirgan. 1880-1890 yillarda «folklor» termini ko‘plab mamlakatlarda, jumladan, rossiyada ham qo‘llana boshlagan. o‘zbekistonda dastlab, «og‘zaki adabiyot», «og‘iz adabiyoti» atamalari qo‘llangan. «folklor» termini 30-yillarning o‘rtalaridan ishlatila boshlagan. 1939 yilda hodi zarifning «o‘zbek folklori» xrestomatiyasi nashr etilgach, bu termin o‘...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (52,9 КБ). Чтобы скачать "qadimgi davr о‘zbek folklori – etnomadaniyat tarixida muhim manba", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi davr о‘zbek folklori – … DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram