qadimgi davr manbashunosligi

PPTX 26 pages 2.2 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

oliy ta'lim,fan va innovatsiyalar vazirligi o'zbekiston milliy universiteti tarix fakulteti arxivshunoslik yo'nalishi fan nomi: jahon arxivlari tarixi mavzu: qadimgi dunyo arxivlari va arxiv-kutubxonalar bajardi: abduraximova a. iv bosqich sirtqi arxivshunoslik yo'nalishi talabasi mavzu: qadimgi davr manbashunosligi reja: kirish 1. qadimgi davr manbashunosligi 2. qadimgi davlatlar va kohinlar manbalari 3. manbashunsolikning asosi: qadimgi davr kutubxonalari 4. qadimgi sharq, qadimgi yunoniston va rim tarixiy manbalari xulosa odamlarning hayoti yer yuzida nom-nishonsiz yo'qolib ketmaydi, balki o‘z “izini” qoldiradi. olimlar ana shu “izlarni” o‘rganib, o‘sha vaqtdagi hayotning qanday bo‘lganligi haqida tarixiy xulosalar beradilar. manbalar ham o‘z navbatida tarixiy xulosalami berishda muhim ahamiyat kasb etadi. manbalar juda qadimgi davrlardan vujudga kelgan. ularing tarixini o'rganishda bevosita qadimgi dunyo tarixiga nazar tashlash lozim. manbalar o‘z navbatida davlatchilik va madaniyatning muhim vositalaridan biridir. kirish bugungi kunda jahon manbashunos olimlari orasida manbalarining paydo bo’lishi borasida turli qarashlar mavjud. ba’zi olimlar manbalar birinchi paydo bo’lgan deyishsa, ba’zi olimlar kutubxona-manbalar birinchi …

2 / 26

lig'i degan ma’noni anglatadi. odamlar mesopotamiyaga qadim zamonlarda ko‘chib joylashgantar. miloddan avvalgi iv ming yillikda mesopotamiyada shumerlar manzilgohlari vujudga kela boshladi. ular janubiy mesopotamiyagajoylashib, bu yurtni simmer deb atadilar. mamlakatning akkad deb alalgan shimoliy qismiga akkadlar o‘rnashdi. mil. aw. iii ming yillik oxirida shumerlarga singishib ketgan akkadlar butun mesopotamiyani egallab oldilar. ushbu hududlarda tarixda eng qadimgi davlatchilik namunalari aniqlangan shumer davlatining ko‘plab aixivlari saqlanib qolgan. shumerlar eng qadimgi yozuv — mixxatni ixtiro qilishgan. bu yozuv dastavval “suv”, “quyosh” va boshqa alohida so‘zlari anglatgan rasmlardan iborat bo'lgan. loy taxtachalarga suyak va yog‘ochdan yasalgan tayoqchalar bilan yozganlar. loy taxtachalar avval oftobda quritilgan, so’ngra xumda pishirilgan. bu taxtachalar kitoblar bo‘lib, o‘quvchilar asotirlar va afsonalarni ko‘chirib yozishgan, o‘simliklar, qushlar, hayvonlar va qurt-qumursqalar nomlarini qayd etilgan ro‘yxatlar tuzishgan. loy toshtaxtachalarda mamlakatlar, shaharlar va qishloqlar nomlari ham sanab o‘tilgan. miloddan avvalgi ii ming yillikda bobil podsholigi mesopotamiya janubidagi eng yirik qudratli davlatga aylandi. bobil qulay geografik …

3 / 26

api tarixda qonunlar tuzuvchi hukmdor sifatida nora qoldiigan. hammurapi qonunlari hajmi jihalidan, hayotning har xil tomonlarini qamrab olishi bilan ilgari mavjud bo'lgan barcha qonunlardan ustunlik qiladi. hammurapi qonunlari hamma uchun badavlat va qashshoq kishilar uchun birdek bo‘lgan. qonunlar matnlari mamlakatning barcha shaharlarida o‘rnatilgan tosh ustunlarga yozib qo’yiladi. sinfiy jamiyatda kohinlar muhim o‘rin tutgan. davlatchilik tuzumi shakllangan so‘ng davlat ahamiyatiga molik hujjatlar, yozishmalami ularda saqlangan. ular o‘z kitoblarini va muhim hujjatlami ibodatxonalarning qimmatbaho boyliklari saqlanadigan joylarida saqlashgan. quldorlik jamiyatida kohinlar katta ahamiyatga ega bo‘lib ular shohning eng birinchi maslahatchisi va yordamchisi hisoblangan. ular matematik va astronomik, kalendar bilimlarini chuqur egallashgan. bundan tashqari mesopotamiya, bobil va ossuriya davlatlari ilm-fen rivojlangan markazlar hisoblangan. ayniqsa, shumer hududlarda matematika, astranomiya, yer o‘ichash ilmi juda yaxshi rivojlangan. ular 28 kunlik bo‘lgan oy kalendarlaridan foydalanishgan. lagash — qadimgi shumerdagi shahar-davlat. lagashda (er.avv. xxv asr) aniqlangan kohinlar manbai - juda katta hajmdagi xo‘jalik manbai hisoblanadi. manbadan loy taxtachalarda …

4 / 26

g‘arbiy yevropa va amerikalik tadqiqotchilar o‘rtasida qadimgi kutubxonalar va manbalar xususiyatlari borasida ilmiy bahs munozaralar kelib chiqadi. so‘nggi marta nemis tarixchi olimi f.milkau manbalar haqida fikrlanni bildirgan bo’lsa, unga qo'shimcha tarzda qadimgi davr sharqshunos olim n.shneydr (er.avv. 2100 yilda) shumer va akkad shohliklarida qadimgi shahar va davlatlarida manbalar kutubxonalardan butkul alohida faoliyat olib borganligini yozgan. ular quyidagi tartibda faoliyat yuritgan: 1 manbalar hokimiyat va boshqaruv muassasalari faoliyati uchun maxsus tashkil etilib, umumiy va jamoat tartibida foydalanish maqsadida bo’lmagan. 2 loy taxtachalardagi, keyinchalik papirus hujjatlari manba saqloviga qabul qilingach, ulardan foydalanish faqatgina manba bo‘yicha mas’ul shaxsning maxsus ruxsati yoki manba saqlovchisining ruxsati bilan hujjatlardan foydalanish mumkin bo‘lgan. 3 ilk bora manba hujjatlarini turkumlashtirish va hujjatlarni tasniflash ishlari qadimgi sharq davlatlarida amalga tatbiq qilingan. ularda hujjatlarni saqlash qutilari boshqaruv tizimlari faoliyatiga moslashtirib hujjatlar saqlangan 4 manba hujjatlari maxsus loydan yasalgan qutilarda saqlangan. qutilaring yuza qismida uning ichida saqlanayotgan hujjatlar tarkibi haqidagi ma’lumotlar …

5 / 26

asrlarga oid hisoblanadi. ashshur shohlik manbaidan tashqari mahaliiy ibodatxonaning manba-kutubxonasi ham saqlanib qolgan.ossuriya hududidagi mashhur topilma “ashshurbanipal kutubxonasi” hisoblanadi. nineviya manbai. nineveya qadimgi ossuriya davlatining shaharlaridan bin bo'lib, hozirgi iraq davlatining mosul shahrida joylashgan. nineviya shahri er.aw. viii- vii asrlarda ossuriya poytaxtiga aylantirilgan. nineviya shahrining shimoliy qismida ashurbannipal sinaxreb saroyining janubiy-g‘arbiy qismi joylashgan. u yerdan ashurbannipal aravi va 20 mingta kitob ya’ni loy taxtali yozuvlar topilgan. nineveya janubiy qismida imtar, emishmish ibodatxonalari va asarxaddan saroyi joylashgan tel-el-amaran manbai - tarixda misr fir’avnlari (exnaton er. aw . 1364-1347 yillar) manbai nomi bilan mashhur bo'lib, 1885-yil tel-el-amaran shahrida mahalliy aholi vakillari tomonidan tasodifan topilgan.manbada loy taxtachalarda akkad tilidagi diplomatik yozishmalar. fir’avn sulolasining amenxotep iii va amenxotap iv laring mitonni, ossuriya, bobil va kichik suriya, falastin shohliklari bilan yozishgan yozishmalari topilgan. ushbu manba - misr, yaqin sharq tarixining er.avv. xix asr ikkinchi yarmi - xiv asr boshlariga oid o‘ta muhim manba hisobianadi. bugungi …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi davr manbashunosligi"

oliy ta'lim,fan va innovatsiyalar vazirligi o'zbekiston milliy universiteti tarix fakulteti arxivshunoslik yo'nalishi fan nomi: jahon arxivlari tarixi mavzu: qadimgi dunyo arxivlari va arxiv-kutubxonalar bajardi: abduraximova a. iv bosqich sirtqi arxivshunoslik yo'nalishi talabasi mavzu: qadimgi davr manbashunosligi reja: kirish 1. qadimgi davr manbashunosligi 2. qadimgi davlatlar va kohinlar manbalari 3. manbashunsolikning asosi: qadimgi davr kutubxonalari 4. qadimgi sharq, qadimgi yunoniston va rim tarixiy manbalari xulosa odamlarning hayoti yer yuzida nom-nishonsiz yo'qolib ketmaydi, balki o‘z “izini” qoldiradi. olimlar ana shu “izlarni” o‘rganib, o‘sha vaqtdagi hayotning qanday bo‘lganligi haqida tarixiy xulosalar beradilar. manbalar ham o‘z navbatida tarixiy xulosalami berishda muhim ...

This file contains 26 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "qadimgi davr manbashunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi davr manbashunosligi PPTX 26 pages Free download Telegram