qadimgi davr yodgorliklari

PPTX 69 pages 6.7 MB Free download

69 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.7 MB

File type PPTX

Pages 69

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 69

o’zbekistonning qadimgi davr madaniyati qadimgi davr yodgorliklari. reja: qadimgi xorazm yodgorliklari va ularning o’rganilishi qadimgi farg’ona yodgorliklari toshkent xududidagi qadimiy yodgorliklar kushonlar davri yodgorliklari adabiyotlar : eshov b., qadimgi o'rta osiyo shaharlari tarixi. –t., 2006.180-185 b xodjaniyozov g'. qadimgi xorazm mudofaa inshootlari. –t., 2007.190-195 b anorboev a. islomov o'. o'zbekiston tarixida qadimgi farg'ona. –tashkent, 2000. 16-17 b qadimgi o'zbekistonda buddaviylik va buddaviy meros. –t., 2011.200-205 b alimova d., filanovich m.i. qadimgi toshkent tarixi. –t., 2007.95-101 b fargona vodiysi tarixi yangi tadk;ik;otlarda far-ona 2012 qadimgi davrda o’zbekiston hududida ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy jihatdan katta o’zgarishlar sodir bo’ldi. o’zbekiston tarixining qadimgi davri mil.avv. yi asrdan - mil. iy gacha davom qilgan. bu davrda o’zbekistonning moddiy madaniyati rivojiga ahamoniylar, yunon-makedonlar, kushonlar madaniyati sezilarli ta’sir ko’rsatgan. arxaik davr yodgorliklari qadimgi xorazm xududidan ko’zaliqir, kal’aliqir, oybuyirqal’a va dingil`ji qo’rg’onlari topib o’rganilgan. arxaik davrda surxondaryo hududidan bandixon, qiziltepa, kuchuktepa, qashqadaryo hududidan daratepa, erqo’rg’on, uzunqir yodgorliklar topib …

2 / 69

chida odam yashaydigan qal’a” sifatida ta’riflagan. lekin xx asrning 70-80 yillarda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasida qal’aning sharqiy tomonida temirchilik ustaxonasi, markaziy qismidan 1 ga maydonni egallagan saroy qoldiqlari topilgan. saroydan 20dan ortiq xonalar, qal’aning shimoliy qismidan o’ziga xos 3 minorali bino topilgan. arxeologlar uni qadimgi xorasmiylarning ilk shahri deb baholaydilar. ko’zaliqir qal’asi.tarhi. ko’zaliqir qal’asi mudofaa devori oybuyirqal’a qoraqalpog’istondagi shumanay qishlog’idan 41 km shimoli-g’arbda joylashgan. xalq uni djampikqal’a deb ataydi. yodgorlik dastlab 1946 yilda ro’yxatga olingan. xx asrning 70-80 yillarida arxeologik tadqiqotlar olib borilgan. mil.avv.v asrlarga oid madaniy qatlamlari topildi. qal’aning umumiy maydoni 10 ga. burjlar bilan mustahkamlangan mudofaa devoriga ega bo’lgan. yodgorlikning quyi qatlamidan bir metr balandlikdagi 3 ta xum topildi. xumlarning har birida yozuv bor, ularni sug’dshunos olim v.a.livshic o’qigan. oramiy yozuvi asosida shakllangan ilk xorazm yozuvi ekanligini aniqladi. xum. oybuyirqal’a. yozuv lotin yozuvida quyidagi ko‘rinishga ega bo‘lgan: mrys (mry) xi h iii iii iii, ya’ni 11 mari …

3 / 69

ga tegishli bo’lib, bu davrda qal’a zardushtiylarning qabristoni vazifasini bajargan. kapitel. qal’aliqir mil.avv.iy asrdan qadimgi xorazmda markazlashgan davlat tizimining mustahkamlanishi jamiyatning ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy rivojlanishiga imkon bergan. shahar qurilishi, me’morchilik va hunarmandchilik sohalari yuksak darajada rivojlangan. abu rayhon beruniy ma’lumotiga ko’ra, bu davrda 300 dan ziyod shaharlar qurilgan. ularning harobalari bugungi kungacha saqlanib qolgan. qo’yqirilgan qala mil.avv. iy–iii asrlarga oid. qala aylana shaklda qurilgan. uning markaziy qismida ark joylashgan. arkning atrofi 2 qator mudofaa devori bilan himoyalangan. tashqi mudofaa devorda har 18–26 metrdan burjlar joylashgan. bu devor xom g’isht va paxsadan qurilgan bo’lib, qalinligi 1 metr, balandligi 7 metr bo’lgan. bu qala ibodatxona va rasadxona sifatida ham foydalanilgan. bu erdan oramiy xatiga asoslangan qadimgi xorazm yozuvi topilgan. yozuv xumning tepa qismiga “aspabarak”, ya’ni “otda ketayotgan”, yoki “ot minib turgan” ma’noni anglatadi. qo’yqirilgan qala qo’yqirilgan qala tuproqqal’a to’g’ri to’rtburchak shaklida qurilgan bo’lib, qudratli mudofaa devoriga ega. devor burchaklarida burjlar bor. u …

4 / 69

lan aks ettirilgan. haykallarda mahalliy aholining kiyim –kechagi va turmush tarzi ham aniq ifoda etilgan. xaykallari asosan qo’yqirilgan qal’a, oq qal’a, tuproq qal’aladan topilgan to`proq qal`a qadimgi xorazm poytaxti- oqchaxonqal’a qoraqalpog’istonning beruniy tumani xududida, sultonvays tog’ tizmalaridan 15 km janubda joylashgan. dastlab 1956 yilda b.v.andrianov tomonidan o’rganilgan. 1982-85 yillarda olib borilgan arxeologik izlanishlar natijasida qal’aning asosiy hududi, qurilgan davri aniqlandi. 1995 yildan «qoraqalpogiston-avstrya» xalqaro arxeologik ekspediciyasi u erda o’z ish boshladi va ularning faoliyati bugungi kungacha davom etib kelmoqda. maydoni 47ga ichki va tashqi qal’adan iborat ichki qal’a va tashqi qal’a har biri alohida devorlar bilan o’ralgan bo’lib, ular orasida darvozalar bor. tashqi qal’a ikki qator devorlar bilan o’ralgan bo’lib, ular orasidan o’qchilar yo’lagi mavjud. tashqi devorlariga yaqin to’pxonalar o’rnatilgan. qal’a handak bilan ham himoyalangan. mudofaa devorlari uch qavat qilib qurilgan. ichki qal’aning markazida saroy-ibodatxona joylashgan. u juda baland fundament ustiga qurilgan bo’lib, unga pandus orqali chiqilgan. bu bino otashkada …

5 / 69

minoralari (burjlari) saqlanib bizgacha yetib kelgan. bu andijon viloyatidagi mingtepa yodgorligi hisoblandi. andijon shahridan 30 km uzoqlikda joylashgan. uni a.anarboev ham “vodiynoma” jurnalidagi (2016 yil, 1-soni) maqolasida mingtepa – bu ershi degan fikrni to‘g‘riligini asoslagan. mingtepa uch qismdan iborat: tashqi shahar, ichki shahar va ark. mil. avv iv-iii asrlarda bunyod etilgan. v-vi asrlardaga mavjud bo‘lgan. 40 gektardan ortiq. shahar qabristoni ham topilgan. yodgorligi ichki (41,2 gektar) va tashqi (300 gektardan ortiq) qal’alar bilan o’ralgan shahar; tarxi parallellogramma 3 ta qurilish bosqichi aniqlangan. birinchi davrda (mil. avv. iv-iii asrlar) asosiy devor qurilgan, u madaniy qatlamlar ustiga yaxshi pishirilgan paxsadan tiklangan bo‘lib, blok-blok qilib qo‘yilgan. mazkur qatlamdan sho‘rabashot davriga oid (mil. avv. iv-i asrlar) guldor sopol parchalari topildi. ikkinchi qurilish davrida (mil. avv. ii-i asrlar) qadimgi devorga yana mustahkamash uchun qo‘shdevor va kuzatuv minoralari qo‘shilgan. bu farg‘onaga sharqdan katta xavf mavjudligidan darak beradi. bu xavf xitoy tomondan bo‘lishi mumkin. chunki xan dinastiyasi …

Want to read more?

Download all 69 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi davr yodgorliklari"

o’zbekistonning qadimgi davr madaniyati qadimgi davr yodgorliklari. reja: qadimgi xorazm yodgorliklari va ularning o’rganilishi qadimgi farg’ona yodgorliklari toshkent xududidagi qadimiy yodgorliklar kushonlar davri yodgorliklari adabiyotlar : eshov b., qadimgi o'rta osiyo shaharlari tarixi. –t., 2006.180-185 b xodjaniyozov g'. qadimgi xorazm mudofaa inshootlari. –t., 2007.190-195 b anorboev a. islomov o'. o'zbekiston tarixida qadimgi farg'ona. –tashkent, 2000. 16-17 b qadimgi o'zbekistonda buddaviylik va buddaviy meros. –t., 2011.200-205 b alimova d., filanovich m.i. qadimgi toshkent tarixi. –t., 2007.95-101 b fargona vodiysi tarixi yangi tadk;ik;otlarda far-ona 2012 qadimgi davrda o’zbekiston hududida ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy jihatdan katta o’zgarishlar sodir bo’ldi. o’zbekiston ta...

This file contains 69 pages in PPTX format (6.7 MB). To download "qadimgi davr yodgorliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi davr yodgorliklari PPTX 69 pages Free download Telegram