toshkent vohasi shaharlari urbanizatsiyasi

PPTX 44 pages 2.5 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

chirchiq va angren vodiysi shaharlari urbanizatsiyasi.o’rta asrlarda toshkent uerbanizatsiyasi toshkent vohasi shaharlari urbanizatsiyasi reja: 1.o’rta asrlarda toshkent urbanizatsiyasi 2. choch va iloq shaharlari urbanizatsiyasi 3. ustrushona shahri urbanizatsiyasi 4. mingo’rik shahri qadimgi turonning ikkinchi yirik suv manbai hisoblangan sirdaryoning o‘rta havzasida shakllangan choch – qadimda o‘rta osiyoning shimoli-sharqiy hududlaridagi yirik mulklardan biri bo‘lgan. chirchiq va ohangaron vohasidagi unumdor yerlarni o‘z ichiga olgan toshkent vohasi uning markazi edi. bu voha uch tomondan, shimoli-g‘arb, sharq va janub tomondan g‘arbiy tyanshan, chotqol va qurama tog‘lari bilan o‘ralgan. chochning tog‘lari turli qimmatbaho ma’danlarga boy bo‘lishi bilan birga chorvachilikning rivoji uchun ham qulay edi.geografik jihatdan choch markaziy osiyo xalqlarining savdo-iqtisodiy va madaniy-etnik chorrahasidagi qulay joyda joylashgan bo‘lib, bu hudud ziroatkor ellatlar va ko‘chmanchi qabilalar yashaydigan dashtlari yaqinidagi faol aloqalar zonasi edi. ikkinchi tomondan, chotqol, qurama va qoramozor tog‘laridan qazib olinadigan ma’danlarning, avvalo, qimmatbaho toshlarning ko‘pligi ham vohaga xos xususiyat edi. chunonchi, oltin, kumush va feruza …

2 / 44

rt oqimi bo‘ylab saklar joylashganligi haqida yozadi. chochga kirish darvozasi mil. avv. i mingyillik toshkent vohasidagi ko‘chmanchi aholi haqida ma’lumotlarga ega bo‘lsak-da, ohangaron va chirchiq vohalarida burgulik madaniyati misolida o‘troqlashgan chorvadorlar maskanlari kuzatiladi. bu madaniyatga oid turarjoylar yerto‘la va yarim yerto‘lalardan iborat bo‘lsa, moddiy madaniyat buyumlari qo‘lda ishlangan sopol idishlar, bronza mehnat qurollari, jangovar qurollar va taqinchoqlardan iborat. ularning moddiy madaniyati g‘arbda sirdaryoning chap qirg‘og‘i, sharqda yettisuv, oltoy va sibirgacha bo‘lgan hududlardagi madaniyat bilan o‘xshashlik topadi. burgulik madaniyatining so‘nggi bosqichida toshkent vohasining janubi-g‘arbidagi yarim yerto‘lalar o‘rnida mustahkam qal’a va qal’a devorlariga ega bo‘lgan shahar qad ko‘taradi. ushbu ko‘hna shaharning devorlari va minoralari kvadrat shaklidagi g‘ishtlar va paxsalardan bunyod etiladi. ko‘hna shaharning rejaviy tuzilishi, mudofaa inshootlari uslublari va bu qatlamdan topilgan sopol buyumlar qadimgi dehqonchilik madaniyatining g‘arb antik me’morchilik an’analarini eslatadi. bundan xulosa chiqargan yu.f. buryakov, ushbu ko‘hna shaharni manbalarda eslatilgan va mil. avv. iv-iii asrlar qal’asi yaksart orti antioxiyasi bilan …

3 / 44

g yuqori oqimi bo‘ylab toshkent vohasiga qadimgi dunyoning kuchli uyushmalaridan biri bo‘lgan dahlar konfederatsiyasiga kiruvchi qabilalar guruhi kirib keladi. bu konfederatsiyaga kiruvchi ayrim qabilalar sirdaryoning quyi oqimlarida, qadimgi xorazm sivilizatsiyasi ta’sirida bo‘lmagani bois, mil. avv. iv-ii asrlardayoq ular shahar madaniyatidan xabardor edilar. tadqiqotchilarning fikricha, toshkent vohasiga kirib kelgan ko‘chmanchilar to‘lqini burgulik madaniyati qishloqlariga chek qo‘yadi. chochdagi qadimgi shahar ko’rinishi shu bilan birgalikda, bu hududlarda ko‘p sonli aholining o‘z madaniyati, dehqon-chorvachilik ko‘rinishidagi an’analari asosidagi o‘troqlashuv jarayonlari bo‘lib o‘tadi. bu vohaga ilk shaharsozlikni sirdaryo-yaksartning quyi oqimlaridan chiqqan, o‘zlari bilan xom g‘isht va paxsa qurilishi an’analariga ega aholi olib keldi. nisbatan qadimgi shaharlardan biri sirdaryo-yaksartdan 80 km uzoqlikda, uning o‘ng qirg‘og‘ida bunyod etilgan qanqa shahridir. ayrim tadqiqotchilar bu ko‘hna shaharni toshkent viloyatining oqqo‘rg‘on tumanida deb hisoblaydilar. hozirgi toshkent shahri hududlarida ham mil. avv. ii asrga kelib, shahar – manzilgohiga asos solinadi. toshkent hududidagi halqa devorlar bilan o‘rab olingan shoshtepa aynan mil. avv. ii …

4 / 44

y va sharqiy yevropaga olib borgan. ilk bosqichlarda asosiy trassalar o‘rta osiyoning janubiy hududlarida shakllangan bo‘lsa-da, ayni vaqtda, o‘sha ilk shakllangan davrdan boshlaboq, savdo yo‘lining tarmoqlaridan biri sirdaryo orqali o‘tgan. bu yo‘llar madaniyatlar almashinuvi va iqtisodiy aloqalarda katta ahamiyatga ega bo‘lib, bu holatni toshkent vohasidagi urbanizatsiya jarayonlarida ham kuzatishimiz mumkin. urbanizatsiyaning ilk bosqichlarida yuni mulkining nisbatan yirik ilk shaharlari qanqa, shohruhiya kabilar bunyod etiladi. yuni mulkining poytaxti yuynichen shahrini ayrim tadqiqotchilar hozirgi toshkent o‘rnida joylashtirsalar, ayrimlari yoshayaksart vohasidagi qanqa o‘rnida deb biladilar. fikrimizcha, ikkinchi taxmin to‘g‘ri bo‘lishi mumkin chunki yozma manbalar ham bu davrga oid shu hududlardagi yagona shahar markazi haqida ma’lumotlar beradi. aynan mil. avv. i asrdan boshlab, bu ko‘hna shahar kengayib boradi va qovunchi madaniyati davriga kelib, maydoni 150 gektarga yetadi. qanqa baqtriya va sug‘dning shaharlari kabi chunonchi, quyi va o‘rta sirdaryo havzasidagi eng yirik shaharlardan biri edi. ayrim tadqiqotchilar qanqani qang‘ hukmdorlarining qishki qarorgohi bo‘lgan deb hisoblaydilar. …

5 / 44

kengayadi. poytaxt ko‘chishining asosiy sabablaridan biri – buyuk ipak yo‘li asosiy tarmoqlaridan biri yo‘nalishining shimol tomonga o‘zgarishi hisoblanadi. xitoy manbalarida hozirgi toshkent o‘rnidagi shahar shi nomi bilan tilga olinadi. manbalardan ma’lumki, bu mulk kelib chiqishi mahalliy qabilalardan bo‘lgan zodagonlar tomonidan boshqarilgan. shi dastavval qang‘ tarkibiga kirgan bo‘lib, iii-vi asrning boshlarida bu davlat kichik mulklarga bo‘linib ketgach, shi-choch uncha katta bo‘lmagan mustaqil davlatga aylanadi. ammo, oradan ko‘p o‘tmasdan o‘rta osiyo hududlarida ulkan davlatga asos solgan eftalitlar tomonidan bosib olinadi. choch vohasining qadimgi ajralmas qismi va mulki ohangaron vodiysidagi iloq edi. mustaqil siyosiy uyushma sifatida iloq ilk o‘rta asrlar, ya’ni vii asrga oid manbalarda eslatiladi. 630 yilda choch orqali o‘tgan xitoy missioner-buddaviysi syuantszyanning ma’lumot berishicha, iloqda “o‘z harbiy guruhlariga ega bo‘lgan zodagonlar vakillari ko‘p, ular o‘zaro urushlar olib boradilar va asosan turk xoqoniga bo‘ysunadilar”. aftidan, aynan mana shu davrdan boshlab, iloqdagi “hukmron dehqon”larning salohiyati iqtisodiy hayotda, birinchi galda, oltin va kumush konlariga …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toshkent vohasi shaharlari urbanizatsiyasi"

chirchiq va angren vodiysi shaharlari urbanizatsiyasi.o’rta asrlarda toshkent uerbanizatsiyasi toshkent vohasi shaharlari urbanizatsiyasi reja: 1.o’rta asrlarda toshkent urbanizatsiyasi 2. choch va iloq shaharlari urbanizatsiyasi 3. ustrushona shahri urbanizatsiyasi 4. mingo’rik shahri qadimgi turonning ikkinchi yirik suv manbai hisoblangan sirdaryoning o‘rta havzasida shakllangan choch – qadimda o‘rta osiyoning shimoli-sharqiy hududlaridagi yirik mulklardan biri bo‘lgan. chirchiq va ohangaron vohasidagi unumdor yerlarni o‘z ichiga olgan toshkent vohasi uning markazi edi. bu voha uch tomondan, shimoli-g‘arb, sharq va janub tomondan g‘arbiy tyanshan, chotqol va qurama tog‘lari bilan o‘ralgan. chochning tog‘lari turli qimmatbaho ma’danlarga boy bo‘lishi bilan birga chorvachilikning rivoji uc...

This file contains 44 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "toshkent vohasi shaharlari urbanizatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: toshkent vohasi shaharlari urba… PPTX 44 pages Free download Telegram