chikago sotsiologiya maktabi

DOCX 31 pages 100.4 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 100.4 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

mavzu: chikago sotsiologiya maktabi kurs ishi kirish mavzuning dolzarbligi. sotsiologiya fanining rivojlanishida tarixiy bosqichlar, g‘oya va metodologik oqimlarning almashinuvi muhim o‘rin egallaydi. shu jihatdan, chikago sotsiologiya maktabi xx asr boshlarida shakllangan eng ta’sirli ilmiy oqimlardan biri sifatida e’tirof etiladi. bu maktab nafaqat aqshda, balki butun dunyo sotsiologik tafakkurining yo‘nalishlariga kuchli ta’sir ko‘rsatdi. ayniqsa, u urbanizatsiya, immigratsiya, ijtimoiy dezorganizatsiya va ommaviy kommunikatsiya kabi muhim ijtimoiy hodisalarni chuqur empirik tahlil qilish orqali sotsiologiyani amaliy fan sifatida shakllantirdi. bugungi globallashuv, axborot texnologiyalarining keskin rivojlanishi va ijtimoiy ongning dinamik o‘zgarishi sharoitida ommaviy kommunikatsiya masalasi ilgari hech qachon bo‘lmagan darajada dolzarb bo‘lib bormoqda. bu jarayonda chikago maktabi yondashuvlarining nazariy va metodologik ahamiyati yana qayta kashf etilmoqda. ayniqsa, ijtimoiy ong, interaktsiya, axborot almashinuvi va simvolik muloqot kabi tushunchalarning shakllanishida chikago maktabi vakillarining hissasi beqiyosdir. bu maktab vakillari — robert e. park, ernest w. burgess, william i. thomas, florian znaniecki, clifford shaw va henry mckay — tomonidan …

2 / 31

todologik yondashuvlari va uning ommaviy kommunikatsiya tadqiqotlariga ta’sirini chuqur tahlil qilishdan iborat. ishda maktab vakillarining ilmiy faoliyati, ularning tadqiqot mavzulari va metodlari, shuningdek, bu merosning zamonaviy ijtimoiy fanlardagi aks-sadosi o‘rganiladi. ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar belgilangan: 1. chikago maktabining tashkil topish tarixi va shakllanish omillarini aniqlash; 2. maktab vakillarining nazariy yondashuvlarini tahlil qilish (xususan, ijtimoiy dezorganizatsiya, ijtimoiy vaziyat talqini, urban ekologiya); 3. maktabda qo‘llanilgan empirik metodlarni o‘rganish va ularning ahamiyatini ochib berish; 4. ommaviy kommunikatsiya sohasiga ta’sir qilgan yondashuvlarini aniqlash; 5. zamonaviy sotsiologik va kommunikatsion tadqiqotlardagi chikago maktabi merosini baholash. bu vazifalar orqali ish mavzusi kompleks tarzda yoritilib, chikago maktabining nazariy va metodologik boyliklari chuqur o‘rganiladi. tadqiqot obyekti va predmeti. tadqiqot obyekti — chikago sotsiologiya maktabining ilmiy faoliyati, shakllanishi va merosi. tadqiqot predmeti — mazkur maktab tomonidan ishlab chiqilgan asosiy nazariyalar, empirik tadqiqot metodlari va ularning ommaviy kommunikatsiya sohasiga ko‘rsatgan ta’siri. tadqiqot predmeti orqali chikago maktabining sotsiologiya va kommunikatsiya …

3 / 31

tadqiqotlari va zamonaviy manbalarni tahlil qilish orqali nazariy xulosalar chiqarish; 5. interpretativ tahlil: tadqiqotlarning subyektiv va ma’noviy jihatlarini tahlil qilish orqali inson tajribasi va ijtimoiy ongni anglash. ushbu metodlar orqali ish ilmiylik, asoslanganlik va zamonaviylik talablari asosida yozilgan. ishning tuzilishi kurs ishi kirish, asosiy qism, xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat. kirish qismida mavzuning dolzarbligi, maqsadi, vazifalari, obyekti va predmeti, tadqiqot usullari va ish tuzilmasi ko‘rsatilgan. asosiy qism quyidagi boblardan iborat: 1. chikago sotsiologiya maktabining paydo bo‘lishi va rivojlanish bosqichlari: bu bobda maktabning tarixiy asoslari, ijtimoiy sharoitlar va asoschilar faoliyati yoritiladi. 2. nazariy asoslar: ijtimoiy dezorganizatsiya, ijtimoiy vaziyat talqini, urban ekologiya, symbolic interactionism kabi nazariyalar tahlil qilinadi. 3. tadqiqot metodologiyasi: ishtirokli kuzatuv, hayotiy tarix, holatli tahlil kabi metodlarning ilmiy qiymati o‘rganiladi. 4. ommaviy kommunikatsiyaga ta’siri: chikago maktabining kommunikatsiya sohasiga qo‘shgan nazariy va amaliy hissasi tahlil qilinadi. 5. tanqid va meros: maktabning keyingi taqdiri, tanqidlar va hozirgi zamondagi ahamiyati muhokama qilinadi. xulosa …

4 / 31

ing markazida turgani bois, u o‘zining ijtimoiy va madaniy murakkabligi bilan ilmiy kuzatuvlar uchun ideal “laboratoriya”ga aylangan edi. 1892-yilda chikago universitetida aqshdagi birinchi sotsiologiya kafedrasi tashkil topdi. bu voqea sotsiologiyaning mustaqil fan sifatida tan olinganining dalili bo‘ldi. dastlab kafedrani albion w. small boshqargan. u sotsiologiyani “ijtimoiy muammolarni ilmiy asosda o‘rganuvchi fan[footnoteref:1]” sifatida shakllantirishga intilgan. uning ilmiy faoliyati amerika sotsiologiyasini evropa an’analaridan mustaqil yo‘nalishga olib chiqishga qaratilgan edi. [1: small, albion w. the meaning of the social sciences. chicago: university of chicago press, 1910.] ammo chikago maktabi deyish orqali ko‘proq xx asrning 1915–1940-yillar oralig‘idagi empirik yondashuvga asoslangan, ijtimoiy muhitni joyida tahlil qiluvchi metodologik yondashuv tushuniladi. bu davrda maktabga rahbarlik qilgan olimlardan robert e. park, ernest w. burgess, william i. thomas va florien znaniecki asosiy nazariy asoslarni yaratdilar. ayniqsa, park va burgess shaharning ichki ijtimoiy tuzilmasini tahlil qilgan urbanistik ekologiya nazariyasi orqali dunyo sotsiologiyasida yangi burilish yasadilar. robert parkning fikricha, sotsiologiyaning haqiqiy …

5 / 31

ar va progressiv harakatlar sotsiologik izlanishlarga kuchli turtki bo‘ldi. aynan mana shu davr chikago sotsiologiya maktabining eng faol va barakali davri hisoblanadi. robert park va ernest burgess tomonidan ishlab chiqilgan shahar ekologiyasi modeli bu davrning asosiy nazariy merosi bo‘ldi. ularning 1925-yilda chop etilgan mashhur asari — “the city” — shaharni ijtimoiy ekologik tizim sifatida tahlil qiladi. ular shaharning ijtimoiy tuzilmasini koncentrik zonalar asosida tushuntiradilar. bu modelga ko‘ra, shahar bir necha halqa zonalarga bo‘lingan bo‘lib, har bir zonaning o‘ziga xos ijtimoiy holati mavjud. markaziy zona — tijorat va sanoat hududi, undan keyin esa “o‘tish zonasi”, ya’ni ko‘p hollarda jinoyatchilik va ijtimoiy beqarorlik darajasi yuqori bo‘lgan joylar keladi. bu g‘oya sotsiologik muhitni makon bilan bog‘lashning ilk namunasi edi. ernest burgess o‘zining “urban ecology” modelida shunday yozadi: “shahar — bu tabiiy tarzda tashkil topgan ijtimoiy laboratoriya bo‘lib, u insonlarning joylashuvi va harakati orqali o‘zgaradi[footnoteref:3]”. [3: park, r. e., burgess, e. w. the city: …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chikago sotsiologiya maktabi"

mavzu: chikago sotsiologiya maktabi kurs ishi kirish mavzuning dolzarbligi. sotsiologiya fanining rivojlanishida tarixiy bosqichlar, g‘oya va metodologik oqimlarning almashinuvi muhim o‘rin egallaydi. shu jihatdan, chikago sotsiologiya maktabi xx asr boshlarida shakllangan eng ta’sirli ilmiy oqimlardan biri sifatida e’tirof etiladi. bu maktab nafaqat aqshda, balki butun dunyo sotsiologik tafakkurining yo‘nalishlariga kuchli ta’sir ko‘rsatdi. ayniqsa, u urbanizatsiya, immigratsiya, ijtimoiy dezorganizatsiya va ommaviy kommunikatsiya kabi muhim ijtimoiy hodisalarni chuqur empirik tahlil qilish orqali sotsiologiyani amaliy fan sifatida shakllantirdi. bugungi globallashuv, axborot texnologiyalarining keskin rivojlanishi va ijtimoiy ongning dinamik o‘zgarishi sharoitida ommaviy kommunikatsiya m...

This file contains 31 pages in DOCX format (100.4 KB). To download "chikago sotsiologiya maktabi", click the Telegram button on the left.

Tags: chikago sotsiologiya maktabi DOCX 31 pages Free download Telegram