makrosporogenez va onalik gametofitining rivojlanishi

DOC 3.5 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1682924086.doc makrosporogenez va onalik gametofitining rivojlanishi reja: 1. planseta tiplari 2. urug‘kurtak tuzilishi 3. makrosporani shakllanishi 4. urug‘chi gametofitning rivojlanishi 5. murtak xaltalarning klassifikatsiya tiplari onalik gametofitning tuzilishi haqidagi dastlabki ma’lumotlar xix asrning o‘rtalarida gofmeystr (1849) tadqiqotlaridan keyin paydo bo‘lgan. u birinchi marta yopiq urug‘li o‘simliklardagi urug‘kurtakning tuzilishini tavsiflab bergan. urug‘kurtakning morfologiyasi, evolyutsiyasi, shakllanishi va kelib chiqishiga bag‘ishlangan ko‘plab asarlar mavjud (y.s.modilevskiy,1963; i.d.romanov 1971; ye.n.gerasimova-navashin 1971; v.a.poddubnaya –arnoldi 1973; m.i.savchenko 1973; va boshq). bu asarlarda ham onalik gametofitining rivojlanish tiplari haqida ko‘plab har xil tassavurlar aytilgan. xx asrning o‘rtalariga kelib urug‘chi gametofitini o‘rganishda elektron mikroskopik (v.rodkiewicz, 1973; j.godineau 1971; w.jonsen 1972; a.chebotar 1972 va boshq.), gistokimyoviy (n.singer,1958; n.singer, v.a.poddubnaya arnoldi,1959 va boshq.) va sitokimyoviy (v.i.fursov, 1964; v.p.bannikova, o.a.xvedinich, o.v.ovsyannikova, 1978 va boshq.) usullardan foydalangan holda tadqiqotlar olib borildi. bu tadqiqotlarda urug‘kurtakning asosiy elementlarini nozik tuzilishi, vazifalari haqida batafsil ma’lumotlar keltirilgan. urug‘kurtak o‘zining rivojlanishida bir qator murakkab tuzilishdagi morfologik va sitokimyoviy …

dan iborat. urug‘chining asosiy qismi tuguncha bo‘lib, uning ichki qismida o‘simlik turiga qarab turli sonda urug‘kurtaklar hosil bo‘ladi va rivojlanadi, ularning har birini ichida murtak xalta, boshqacha aytganda onalik gametofiti tabaqalashib yuzaga kelishi ro‘y beradi. urug‘kurtaklar tuguncha devoriga birikkan joy platsenta deb ataladi. plansetalar klassifaksiyasi a.l.taxtadjiyan (1948) tomonidan batafsil yoritilgan bo‘lib, u platsentalarni ikkita yuza va chetki platsentalarga ajratadi. a. yuza yoki laminal planseta i. yuza-yon planseta: urug‘kurtaklar mevabargchaning bo‘ylama yuzasining yon qismida joylashadi. ii. yuza-o‘rta platsenta: urug‘kurtaklar mevabargchaning orqa qismida joylashgadi. б. chok bo‘ylab platsenta iii. burchakli platsenta: urug‘kurtaklar mevabargchaning qorin chokining qirralari bo‘ylab joylashadi. iv. devor yoki pariyetal platsenta: urug‘kurtaklar mevabargchaning ichki devorida chok bo‘ylab uzunasiga joylashadi. v. erkin yoki ustunchali platsenta: urug‘kurtaklar mevabargchalardan ajralgan markaziy ustuncha atrofi bo‘ylab joylashadi. a.l.taxtadjyan fikricha yuza-yon planseta platsentalarning eng sodda primitiv tipi hisoblandi. a.l.taxtadjyan planseta va urug‘chining evolyutsiyasiga doir yangi klassifikatsiyasiga ko‘ra urug‘chining tuzilishida mevabargchalar soniga qarab ginetseylarni ikki tipga ajratiladi. …

raflari qo‘shilishi natijasida yuzaga keladi. bunda urug‘kurtak mevabargchalarga qirrasi bo‘ylab birikadi. bu tipdagi ginetsey ko‘pchilik bir pallali o‘simliklarda uchraydi. parakarp ginetsey – urug‘chini tashkil qilgan mevabargchalar faqat qirralari bilan tutashadi. urug‘kurtaklar esa devorning shu qirrali qismida joylashadi. bu xildagi ginetsey ko‘knori, qovoq, bodring, qovun o‘simliklarida uchraydi. lizokarp ginetsey-urug‘chi hosil bo‘lishida qatnashgan mevabargchalarnig yon tomonlari qo‘shilib o‘sgan sinkarp ginetseydan yon devorlarining erib ketishi hisobiga yuzaga keladi. bu genetseyda urug‘kurtaklar ginetsey ustinsimon holda joylashadi. bu tipdagi ginetsey semizakdoshlar va chinniguldoshlarda uchraydi. rasmda ginetsey tiplarining kelib kelib chiqish yo‘llari sxemasi tasvirlangan. urug‘chi va plansetaning o‘zaro munosabatini a.l.taxtadjyan quyidagicha izohlaydi. urug‘chi tipi platsenta tipi apokarp-i va ii yuzali va burchakli sinkarp – iii burchakli devorli parakarp – iv erkin, markaziy lizokarp –v (ustunchali) rasm genetsiy va platsentalarning asosiy tiplari (taxtadjyan 1945) urug‘kurtak tuzilishi guldagi urug‘chi tugunchasining rivojlanishini muayyan bosqichida unda bo‘rtiqlar ko‘rinishida urug‘kurtakni yuzaga kelishi bilan boshlanadi. urug‘chining tugunchasida bo‘rtma paydo bo‘lishi bilanoq darhol, …

qo‘shilib o‘smay tirqish-mikropile hosil qiladi. o‘sha joydan murtak xaltaga boradigan chang naylari o‘tadi. mikropile odatda urug‘kurtakning ichki intigumentidan hosil bo‘ladi. ayrim hollarda tashqi intigument, ba’zi o‘simliklarda ikkala intigumentdan hosil bo‘ladi. urug‘kurtakning yuqori qismi mikropilyar, unga qarama-qarshi pastki qismi xalazal qism deb yuritiladi (rasm). rasm. polygonum corisrium urug‘kurtagining kundalang kesmasi urug‘kurtak platsentaga urug‘band (savchenko, 1973): a-tashqi integument, b-ichki integument, v-orqali birikadi. urug‘band tugunchadan nutsellus, g- murtak xalta. oziq moddalarni urug‘kurtakka o‘tkazish vazifasini ham bajaradi. ayrim o‘simliklarda masalan, g‘alladoshlarda urug‘band platsento-xalaza deb nomlangan hosila bilan almashgan. yopiqurug‘li o‘simliklarning turli oilalariga mansub turkumlarni turlarida urug‘kurtakning shakli va kattaliklari ham bir xil emas. u odatda yumaloq, oval, cho‘ziq kabi ko‘rinishlarga ega. mikropileni platsentaga nisbatan joylanish holatiga ko‘ra nutsellusning rivojlanishi, o‘tkazuvchi to‘qimaning tuzilishi va boshqa belgilariga ko‘ra urug‘kurtakni bir necha tiplarga bo‘lib o‘rganiladi. m.i.savchenko, (1973) urug‘kurtakni asosiy ikkita tipga ajratadi: a) ortotrop; b) anatrop. bu tiplarda ro‘y beradigan ayrim o‘zgarishlar tufayli gemitrop, kampilotrop, ortokamilotrop, orto-sirsinotrop, …

ayralarida kutikulali pardani bo‘lishini ayrim mutaxassislar, murtak xaltadan oziq moddalarning kelishiga to‘sqinlik qiladi, deb hisoblashsa, boshqalari bu parda sekretorlik vazifani bajaradi degan fikrni bildiradi. uchinchilari integumental tapetum murtak xalta, murtak va endospermni bir tomondan, ikkinchi tomondan integumentning muvofiqlashgan holda o‘sishini ta’minlashda ishtirok etadi, deb hisoblaydi. shu boisdan u meristematik xarakterni saqlaydi, tuxum hujayra va markaziy hujayra urug‘langanidan keyin murtak hamda endospermni jadal ravishda rivojlanishida ishtirok etadi. rasm urug‘kurtak tiplari. a – asosiy (goebel, 1933); 1- ortrotrop yoki atrop, 2anatrop, 3-gemitrop, 4-kampilotrop, 5-amfitrop; b-sirsinotrop urug‘kurtakning ketma-ket rivojlanish bosqichlari plumbago capensis (haupt, 1934); b-turli tipdagi urug‘kurtaklarning sxematik bog‘liqligi, (savchenko, 1973); 1-5-a; rasmning aynan o‘zi; aorto kampilotrop; b-ana-kampilotrop; g-orto-amfitrop; 6-gipertrop; d-ana-amfitrop; yeorto-sirsinotrop; j-ana-sirsinotrop. arxesporiy. urug‘kurtak rivojlanishining dastlabki bosqichlarida epidermis ostidagi nutsellusning markaziy qismida uning atrofidagi boshqa hujayralardan ancha kattaligi va quyuq sitoplazmaga egaligi bilan farqlanadigan bir yoki bir nechta hujayra, birlamchi arxesporiy, soddaroq aytganda arxesporial hujayralar hosil bo‘ladi. rasm urug‘chi arxesporiyasining tiplari (sxemasi). …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "makrosporogenez va onalik gametofitining rivojlanishi"

1682924086.doc makrosporogenez va onalik gametofitining rivojlanishi reja: 1. planseta tiplari 2. urug‘kurtak tuzilishi 3. makrosporani shakllanishi 4. urug‘chi gametofitning rivojlanishi 5. murtak xaltalarning klassifikatsiya tiplari onalik gametofitning tuzilishi haqidagi dastlabki ma’lumotlar xix asrning o‘rtalarida gofmeystr (1849) tadqiqotlaridan keyin paydo bo‘lgan. u birinchi marta yopiq urug‘li o‘simliklardagi urug‘kurtakning tuzilishini tavsiflab bergan. urug‘kurtakning morfologiyasi, evolyutsiyasi, shakllanishi va kelib chiqishiga bag‘ishlangan ko‘plab asarlar mavjud (y.s.modilevskiy,1963; i.d.romanov 1971; ye.n.gerasimova-navashin 1971; v.a.poddubnaya –arnoldi 1973; m.i.savchenko 1973; va boshq). bu asarlarda ham onalik gametofitining rivojlanish tiplari haqida ko‘plab har xil t...

DOC format, 3.5 MB. To download "makrosporogenez va onalik gametofitining rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: makrosporogenez va onalik gamet… DOC Free download Telegram