botanika va o`simliklar fiziologiyasi

PPT 69 pages 4.8 MB Free download

69 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPT

Pages 69

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 69

mavzu: botanika va o`simliklar fiziologiyasi fanidan taqdimotlar o’qituvchi: z.yusupova 7-mavzu gul tuzilishi. to‘pgullar. reja 1. gulning tuzilishi va rivojlanishi 2. gul formulasi va diagrammasi 3.androtsey haqida tushuncha 4. mikrosporogenez va erkak gametofit 5.to‘pgullar ularning paydo bo‘lishi haqida tushuncha. 6.to‘pgullar sistemasining shakllanishi gul yopiq urug‘li yoki guli o‘simliklarning reproduktiv (lot.re-yangidan, produksio-hosil qilish) organi hisoblanadi. yopiq urug‘li o‘simliklar boshqa o‘simliklarda murakkab tuzilgan generativ (lot.generare-hosil bo‘lish, yaratilish) organlari bilan farq qiladi. yopiq urug‘li o‘simliklar mevali barglari (megosporofillari)ning chetlari bir-biri bilan qo‘shilib, bir yoki bir necha tuguncha hosil qiladi. shu tuguncha ichida bitta yoki bir nechta urug‘kurtaklar (megosporangiylar) bo‘ladi. tuguncha urug‘kurtakni qurishidan va har xil omillar ta’siridan saqlab qolish uchun xizmat qiladi. yopiq urug‘li o‘simliklarlarning guli gulqo‘rg‘on yoki gulqoplag‘ichlarga ega bo‘lib, gulni himoya etish vazifasini bajaradi. gul – shakli o‘zgargan – metamorfozlashgan, qisqargan novda bo‘lib, odatda novdaning apikal (o‘q uchida) va yon novda hamda shoxchalarning meristema hujayralaridan yuzaga keladi. gul ixtisoslashgan generativ organ hisoblanadi. …

2 / 69

masligi sistematikada oila, turkum yoki turlarga xos muhim belgidir. novdaning yonida joylashgan gullarda gulning qoplovchi bargga qaragan tomoni oldini yoki pastki yoki abaksial (lot.ab-dan, aksial-o‘q) deb ataladi. novda o‘qiga qaragan qarama – qarshi tomoni orqa yoki ostki bo‘lsa adaksial (lot.ad-ga-biror narsaga qarab borish) deb ataladi. novdaning gul chiqqan o‘qi, gul o‘rtasi va qoplovchi bargning markaziy tomoni orqali o‘tgan tik tekislik o‘rta median (lot.medians-o‘rta) deb ataladi. o‘rta tekislikka to‘g‘ri burchak ostida joylashgan va novda o‘qi orqali o‘tadigan tekislik ko‘ndalang transversal (lot. transversalis - ko‘ndalang) tekislik deb ataladi. tekislik gul simmetriyasida yaqqol ko‘rinadi. masalan, gulning biror o‘qidan faqat ikkita simmetriya o‘tkazilsa, uni bissimmetriya (lot. bis-ikki, simmetriya - teng) yoki bilateral (lot. lateralis-yon tomon) deb ataladi. bundan tashqari to‘g‘ri yoki aktinomorf, noto‘g‘ri yoki zigomorf va assimetrik gullar ham uchraydi. kosacha bilan gultojlarning ikkalasi birgalikda gul qo‘rg‘onini tashkil etadi. gul qo‘rg‘onining bo‘lishi yoki bo‘lmasligi va uning tuzulishiga qarab gul to‘rt xil bo‘ladi. 1. agar …

3 / 69

soxada keng tarqalgan uchta nazariya bor. psevdant (yunon.psevdos-soxta, antos-gul) nazariyasi. bu nazariyani avstraliyalik botanik – morfolog, sistematik, botanik – geograf olim – professor rixard vetshteyn yaratgan. uning fikricha, yopiq urug‘li o‘simliklarning ikki jinsli guli ochiq urug‘li o‘simliklar (genetumsimonlar sinfi)ning ko‘pgina sodda tuzilgan bir jinsli changchi va urug‘chi gullarning to‘plamidan «to‘pgul» yuzaga kelgan. urug‘chilar (megasporofillar) markazga joylashgan.ular mevali barglardan xosil bo‘lgan, changchi gullarning qoplag‘ich barglari gulqo‘rg‘onni hosil qilgan. keyinchalik ba’zi changchilar tojbarglarga aylangan. bu nazariyaga muvofiq, yopiq urug‘li o‘simliklar shamol yordamida changlanadigan mayda - mayda ko‘rimsiz qoplag‘ichsiz gullarga ega bo‘lgan (qayindoshlar, bukdoshlar, qayrag‘ochdoshlar va boshqalar) da gul bir uyli, bir jinsli bo‘lib, ochiq urug‘lilarning strobillarini (yunon. strobilis-g‘udda) eslatadi. strobilyar nazariya. uilanda degan olim 1906 yili bennetitlar degan o‘simliklarning qoldiqlarini topadi. bu o‘simliklar mezozoy erasining ochiq urug‘li o‘simliklariga mansub bo‘lib, evolyusiya jarayonida butunlay yo‘qolib ketgan. bennetitlar ochiq urug‘li daraxtsimon o‘simliklarning bir qabilasi bo‘lib, gullari ikki jinsli. ular tashqi qiyofasi jixatidan palmalarga, ayniqsa …

4 / 69

ustki va pastki gul tuguniga netsey a’zolarini ifodalovchi raqamlar yoziladi. ko‘pincha gul formulasini yozishda quyidagi belgilar ishlatiladi;@ - spiral gul; j – aktinomorf yoki to‘g‘ri gul; x - ikki tomonlama simmetriyali gul; ↑, yoki ↓ zigomorf ; i-assimmetrik; p - oddiy gulqo‘rg‘on; ca - calyx -kosacha; so- sorolla - tojgul; a-changchilar (androtsey ); g – urug‘chi (ginetsey); agar gulning biror organi bir necha qator bo‘lsa «+» belgisi bilan belgilanadi. masalan a10+10+5; tutashib o‘sgan gul bo‘laklari odatda qavs ichiga olinib c(5), tutashmagan holdagi gul bo‘laklari esa qavssiz yoziladi. gul qismlari notayin bo‘lsa cheksizlik belgisi ~ bilan belgilanadi.tugunchalarning o‘rnini ifodalovchi raqam osti chiziq bilan (masalan, ostki tuguncha g tuguncha ustki g) belgilanadi. gullarning formulasi: masalan; nilufar, piyozgulda; p3+a3+3 (3). gullarni qisqacha xarakterlash uchun formulasi yoziladi. bu vaqtda asosan gulning simmetriyaligiga, aylanma qatorlar soniga, har bir qatordagi gul qismlarning soniga ahamiyat beriladi: - spiral gul;  - aktinomorf gul; - ikki tomonlama simmetriya; …

5 / 69

n to‘liq gul; iii-gul qismlari ayrim-ayrim holda; iv-ikki jinsli gul; v-zarang daraxtining ikki jinsli guli; vi-majnun daraxtining changchi va vii-urug‘chi guli; 1-gul o‘rni; 2-kosachabarglar; 3-tojbarglar; 4-changchilar, 5-urug‘chi; 6-o‘rama barg, 7-gulshiradon. kurtak payvandi: 1-payvandustan kesib olingan kurtak, 2-payvand qilinadigan novdaning po'stlogi "t" shaklda kesilgan, 3-kesilgan po'stloqning kesib qo'yilgani, 4-payvandtag po'stlog'i orasida o'rnatilgan kurtak, 5-atrofi chipta bilan o'rab qo'yilgan kurtak. . payvandlash turlari 1-qalamcha payvand, 2-yorma payvand, 3-kurtak payvand, a-payvandust, b-payvandtag. o‘simliklarni vegetativ ko‘paytirish usullari: a-qalamchalarni bir-biriga birlashtirish; b- kurtak payvand; v,g-iskana payvand; d-novdalarni qiyshaytirib erga yotqizish; e-qo‘shimcha ildizlar paydo bo‘lgan qalamcha; j-bir-biriga yaqinlashtirib ko‘paytirish; z-yashil qalamchaning pastki qismida kallus to‘qimaning paydo bo‘lishi; i,k-barglar yordamida ko‘paytirish. o‘simliklarni vegetativ ko‘paytirish usullari: a-qalamchalarni bir-biriga birlashtirish; b- kurtak payvand; v,g-iskana payvand; d-novdalarni qiyshaytirib erga yotqizish; e-qo‘shimcha ildizlar paydo bo‘lgan qalamcha; j-bir-biriga yaqinlashtirib ko‘paytirish; z-yashil qalamchaning pastki qismida kallus to‘qimaning paydo bo‘lishi; i,k-barglar yordamida ko‘paytirish. o‘simliklarni vegetativ ko‘paytirish usullari: a-qalamchalarni bir-biriga birlashtirish; b- kurtak payvand; v,g-iskana …

Want to read more?

Download all 69 pages for free via Telegram.

Download full file

About "botanika va o`simliklar fiziologiyasi"

mavzu: botanika va o`simliklar fiziologiyasi fanidan taqdimotlar o’qituvchi: z.yusupova 7-mavzu gul tuzilishi. to‘pgullar. reja 1. gulning tuzilishi va rivojlanishi 2. gul formulasi va diagrammasi 3.androtsey haqida tushuncha 4. mikrosporogenez va erkak gametofit 5.to‘pgullar ularning paydo bo‘lishi haqida tushuncha. 6.to‘pgullar sistemasining shakllanishi gul yopiq urug‘li yoki guli o‘simliklarning reproduktiv (lot.re-yangidan, produksio-hosil qilish) organi hisoblanadi. yopiq urug‘li o‘simliklar boshqa o‘simliklarda murakkab tuzilgan generativ (lot.generare-hosil bo‘lish, yaratilish) organlari bilan farq qiladi. yopiq urug‘li o‘simliklar mevali barglari (megosporofillari)ning chetlari bir-biri bilan qo‘shilib, bir yoki bir necha tuguncha hosil qiladi. shu tuguncha ichida bitta yoki bir n...

This file contains 69 pages in PPT format (4.8 MB). To download "botanika va o`simliklar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: botanika va o`simliklar fiziolo… PPT 69 pages Free download Telegram