aruz va aruzshunoslik tarixi, arab alifbosi

DOC 63,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756505.doc "aruz" va aruzshunoslik tarixi "aruz" va aruzshunoslik tarixi. arab alifbosi, abjad reja: 1. "aruz" atamasining genezisi haqidagi fikrlar. 2. arab, fors-tojik va turkiy aruzshunoslik. 3. xx asr aruzshunosligi. 4. harf aruzning eng kichik bo’lagi sifatida, abjad hisobi. tayanch iboralar: aruz, vodiy, rukn, xalil ibn ahmad, ibn hojib, rashiddin vatvot, qays roziy, nosiriddin tusiy, ahmad taroziy, alisher navoiy, zahiriddin bobur, atoulloh husayniy, abdurauf fitrat, u.to’ychiyev, a.hojiahmedov. i. "aruz" atamasining kelib chiqishi haqida ikki xil fikr mavjud. 1. alisher navoiyning ma`lumot berishicha bu atama vazn asoschisi xalil ibn ahmadning vatani bo’lmish arabiston yarim orolida jaylashgan bir vodiyning nomi bo’lib, u vodiydagi kishilarning asosiy mashg’uloti vaqtinchalik uy-chodir tikib sotishdan iborat ekan. arab tilida uy ma`nosi “bayt” so’zi bilan ifodalanganligi uchun, xalil ibn ahmad she`rning eng kichik qismini ham shu so’z bilan nomlagan. aruz tizimidagi atamalarning ko’pchiligi shu vodiy xalqining urf-odatlari, ashyolari nomidan olingan. 2. "aruz" so’zi, shuningdek, uyning (chodirning) asosini tashkil etuvchi …

r bir tildagi aruzning o’ziga xos belgilarini yoritish, aruzni boshqa tillarga moslashtirish, yoxud shu tillarni aruzga moslashtirish muammosi yuzaga chiqdi. natijada, "forsiy aruz", "turkiy aruz" kabi maxsus atamalar vujudga keldi. shu bilan birga, badiiy ijod, xususan, she`riyatning ravnaq topishi natijasida amalda qo’llangan vaznlar xalil ibn ahmad tomonidan ko’rsatilgan bahr va vaznlar doirasidan kengayib ketganligi sababli, aruz nazariyasiga oid yangi asarlarga ehtiyoj sezildi. xalil ibn ahmaddan keyin xi-xiii asrlarda bir qator arab va fors-tojik she`rshunos olimlari yuqoridagi muammolar tahliliga bag’ishlangan asarlarni maydonga keltirishdi. rashiddin vatvotning (vafoti 1183 y.) "hadoyiq us-sehr", ibn hojibning (1188-1249) "ilm ul-aruz", shamsiddin muhammad ar-roziyning "al mu`jam fi ma`oyiri ash`oril ajam", nosiriddin tusiyning (1210-1274) "me`yor ul-ash`or" kabi asarlari shular jumlasidan bo’lib, keyingi davr aruzshunoslari o’z fikrlarini asosan shu manbalarga tayangan holda ifoda etishgan. aruzshunoslik tarixida xv-xvi asrning birinchi yarmi, ya`ni temuriylar davri alohida o’ringa ega. shu davrda, aniqrog’i, 1437 yilda shayx xudoydodi ahmad taroziyning mirzo ulug’bek topshirig’i bilan …

tojik adabiyotshunoslari bahrom sirus va m.zehniy hamda o’zbek olimlaridan abdurauf fitrat, u.to’ychiev, s.hasanov, a.hojiahmedov kabilarni alohida qayd etish lozim. mazkur olimlarning ayrimlari (m.stebleva, s.hasanov) alohida manbalarni tadqiq etish orqali, ayrimlari esa aruz she`riy vaznlar tizimini yaxlit o’rganish asosida (fitrat, bahrom sirus, u.to’ychiev, a.hojiahmedov) o’z tadqiqotlarini yaratishdi. bu borada, ayniqsa u.to’ychiev va a.hojiahmedovning ishlarini alohida qayd etish lozim. u.to’ychievning "o’zbek poeziyasida aruz sistemasi" monografiyasi aruzning nazariy asoslari hamda turkiy she`riyatdagi tadrijiy taraqqiyotini o’rganishda qimmatli manba bo’lsa, a.hojiahmedovning "o’rta maktabda aruzni o’rganish", "o’zbek aruzi lug’ati" kabi qator kitoblari aruzni o’rganish va o’rgatish uslubiyati uchun hozirda birlamchi manbalar sanaladi. iv. aruz vaznida she`rning eng kichik bo’lagi bayt hisoblanadi. bayt deganda biz, odatda, ikki misrani tushunamiz. bayt ruknlardan, ruknlar esa juzvlardan tashkil topadi. juzv so’zi arab tilida qism ma`nosini bildirib, jonsiz predmetlarga nisbatan qo’llanadi. juzvlar arab alifbosidagi harflarning harakatli (fatha, kasra, zamma) yoki sokin tarzda qo’llanishidan hosil bo’ladi. demak, baytning hosil bo’lishini quyidagicha ko’rsatish …

kizta so’zni va ularning arabcha yozilishini yod olgan kishi abjad hisobidagi harflar tartibini eslab qoladi. raqamlar 1 dan 9 gacha, 10 dan 90 gacha, 100 dan 1000 gacha har bitta harfga biriktiriladi. buni jadvalda quyidagicha ifodalash mumkin: arab alifbosining abjad hisobidagi tartibi harf nomi raqami harf nomi raqami ﺍ alif 1 ﺱ sin 60 ﺏ be 2 ﻉ ayn 70 ﺝ jim 3 ﻑ fe 80 ﺩ dol 4 ﺹ sod 90 ﮪ he 5 ﻖ qof 100 ﻭ vov 6 ﺭ ro 200 ﺯ ze 7 ﺵ shin 300 ﺡ ho 8 ﺕ te 400 ﻄ to 9 ﺙ se 500 ﻯ yo 10 ﺥ xe 600 ﻛ kof 20 ﺫ zol 700 ﻞ lom 30 ﺽ zod 800 ﻡ mim 40 ﻅ zo 900 ﻥ nun 50 ﻍ g’ayn 1000 endi ayrim misollarni ko’rib o'tamiz: yusuf amiriyning "dahnoma" dostonida quyidagi bayt tarix sifatida keltirilgan: bitidik emdi tarixini kotib, …

998. 6. бобур. мухтасар. – т.: фан, 1980. 7. атоуллоҳ ҳусайний. бадоеъ ус-саноеъ. – т.: ғ.ғ. номидаги адабиёт ва санъат нашриёти, 1981. 12-34-бетлар. 8. аҳмад тарозий. фунун ул-балоға // ўзбек тили ва адабиёти 2002 й. 1-6 сонлар, 2003 й. 1-6 сонлар.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "aruz va aruzshunoslik tarixi, arab alifbosi"

1662756505.doc "aruz" va aruzshunoslik tarixi "aruz" va aruzshunoslik tarixi. arab alifbosi, abjad reja: 1. "aruz" atamasining genezisi haqidagi fikrlar. 2. arab, fors-tojik va turkiy aruzshunoslik. 3. xx asr aruzshunosligi. 4. harf aruzning eng kichik bo’lagi sifatida, abjad hisobi. tayanch iboralar: aruz, vodiy, rukn, xalil ibn ahmad, ibn hojib, rashiddin vatvot, qays roziy, nosiriddin tusiy, ahmad taroziy, alisher navoiy, zahiriddin bobur, atoulloh husayniy, abdurauf fitrat, u.to’ychiyev, a.hojiahmedov. i. "aruz" atamasining kelib chiqishi haqida ikki xil fikr mavjud. 1. alisher navoiyning ma`lumot berishicha bu atama vazn asoschisi xalil ibn ahmadning vatani bo’lmish arabiston yarim orolida jaylashgan bir vodiyning nomi bo’lib, u vodiydagi kishilarning asosiy mashg’uloti vaqtinchalik u...

Формат DOC, 63,0 КБ. Чтобы скачать "aruz va aruzshunoslik tarixi, arab alifbosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: aruz va aruzshunoslik tarixi, a… DOC Бесплатная загрузка Telegram