абиотик чангланиш усуллари

DOC 672,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1697538581.doc абиотик чангланиш усуллари режа: 1. гидрофилия (сув ердамида чангланиш). 2. анемофилия (шамол ердамида чангланиш). абиотик чангланиш усуллари деб тирик организмлар иштирокисиз - шамол ва сув воситасида амалга ошадиган чангланиш усулларига айтилади. гулли усимликларнинг тахминан 80 % да биотик усулда чангланиш, 19.6 % да шамол ердамида (абиотик усулда чангланиш) амалга ошади. анемофилия- шамол ердамида чангланиш бошокли усимликларда, аксарият нинабарглиларда ва купчилик кенг баргли дарахтлардаучрайди. гидрофилия - сув ердамида чангланиш, сув усимликларида кенг таркалган. шамол ердамида чангланадиган усимликлар гурух булиб усишади, уларнинг гуллари куримсиз булиб, рангсиз булади. гулкургони яхши ривожланмаган, эрта бахордан барглари езилгунга кадар гуллаб, куп сонли ва курук чанглар хосил килади. чанглари майда, курук ва енгил булиб, узун чанг ипларида жойлашади. бундай усимликларнинг уругчисининг тумшукчаси кенг, узун еки патсимон булиб, гулчангини осон кабул килиб олишга мослашган. айрим сувда ва сув буйида усадиган усимликларда чангланиш жараени сув ердамида амалга ошади. гулли усимликларнинг сувли мухитда яшаши, хусусан, денгизларда яшашга мосланишлари эхтимоллиги …
2
ни таъминлайди. одатда, сув усимликларининг гуллари ва тупгуллари хамда танасининг бир кисми сувдан ташкарида (сув юзасида) шаклланади, колган кисми эса сув остида ривожланади. бундай усимликларнинг гуллари хам одатда (куруклик усимликлари каби) шамол ёки хашаротлар ердамида чангланади. масалан, барглари сув юзасида сузиб юрувчи, диаметри 2 метрга етувчи, гулларининг диаметри 35 см га етадиган виктория victoria regia усимлиги хам хашаротларнинг melolontha melolontha тури билан чангланади (расм). расм. виктория victoria regia нилуфар (кувшинка) - nymphaea усимлигининг купгина турлари (к alba, к mexicana, n. gigantea) хам энтомофил усулда чангланади (расм). бизда аквариум усимлиги сифатида кенг таркалган кабомба (расм) усимлиги уз ватанида, яъни шимолий америкада гуллари нектар ажратиб, жалб киладиган майда кушканотли хашаротлар ердамида чангланади. бу усимликларнинг гулларининг чангланиши энтомофил булиши, узидан нектар ажратиши, дихогам ва айрим жинсли булишига карамасдан уларнинг уруг махсулдорлиги жуда хам паст булади. бунга сабаб узига хос чангловчи хашаротларнинг етишмовчилиги ва чангланишнинг содир булмаслигидир. ушбу усимликлар аксарият турларининг табиатда таркалиши вегетатив …
3
ил усимликларда чангланиш сув остида (гипогидрофилия), бошкаларида сув юзасида (эпигидрофилия) содир булади. гуллари сув остида (гипогидрофилия) чангланувчи усимликларга асосан денгизларда усувчи денгиз ути (zostera), наядлар (najas), океан посидонияси (posidonia oceanica), талассиялар (thalassia hemprichii), сув учмалари (ceratophyllum) ва бошкалар киради. масалан, сув учмасида (ceratophyllum) бир уйли айрим жинсли булиб, чангчи гулларида етилган чангларида уни куриб колишдан саклайдиган ташки пуст - экзина булмайди. сув билан пассив равишда таркаладиган чанглар купинча ип шаклида булади, уларнинг шу шаклда булиши тумшукчаларга яхширок тушиш ёки илашишга имкон беради. тумшукчалар хам купинча чангни тутиб олишга енгиллик тугдирадиган ипсимон ёки лентасимон булади. купчилик гидрофил усимликлар чангларининг солиштирма огирлиги сувнинг солиштирма огирлигига тенг булади, шу сабаб улар сув тагига чутсмасдан ёки сув юзасига калкиб чикмасдан сув окими билан таркалади. уругчи гуллар чангчи гуллардан пастрокда жойлашган баъзи усимликларнинг чанглари сувнинг солиштирма огирлигига нисбатан огир булади ва сув остига секин чукар экан, пастдаги уругчи гулларнинг тумшукчасига тушади ва чангланиш жараёнини содир …
4
лари тепага караб усиб, шишган усмалар хосил килади. уларнинг ички кисмида гуллар жойлашган булади. уругчи гуллар якка холда жойлашади, баъзан эса 2-5 тадан булиб жойлашади. ҳар бир гулда узун цилиндрсимон тугунча булиб, унинг учи уч булакли тумшукча билан тугайди. усимликда гуллаш жараени бошланиши билан уругчи гулларининг гулбанди усиб, узунлашади ва гулни сув сатхига чикаради. сув юзасида улар очилади. чангчи гуллари бир туда булиб жойлашган булиб, етилишлари билан гурухдан ажралиб, сув юзасига чикади. аввал бу гуллар шарсимон шаклда булиб, кейинчалик очилган вактда гулкургони кайрилиб, пастга караб очилади ва кайикча куринишига келади. чанглари нисбатан йирик булиб, бир-бирига епишиб сувнинг юзасида шамол ердамида харакатда булади ва албатта улардан биронтаси тумшукча билан тукнаш келади. уругчи гул чанглангандан кейин гул банди спиралсимон равишда эшилиб, сув тубига чукади. анемофилия (шамол ердамида чангланиш) купчилик олимларнинг фикрича гулли усимликлардаги анемофилия иккиламчи ходисадир. анемофил усимликлар узларининг энтомофил аждодларидан келиб чикишган. ёпик уругли усимликларда шамол ёрдамида чангланиш икки жинсли энтомофил …
5
шда мухим ахамият касб этади. аникланишича, анемофил усимликларнинг гулчанги она усимликдан атиги 5-25 м гача масофага таркалиши мумкин экан. шамол ёрдамида чангланадиган икки уйли эман ва оккайин (расм) дарахтларининг баланд буйли эркак нусхалари купрок гулчанги хосил килиб, уларнинг узокрок масофага таркалишини таъминласа, паст буйли ургочи индивидлари эса улардан купрок гулчанги кабул килиб олишимкониятигаэгабулишади. айрим маълумотларга кура, шамол ёрдамида чангланишнинг узок - бир неча унлаб ва юзлаб километр масофагача бориши мумкинлиги курсатиб утилади. лекин хаво окими билан бундай узок вакт таркалишда гулчанглари узларининг хаётчанлигини йукотиши мумкинлиги хам уктирилиб утилади. энтомофил усимликлар гулчангининг экзина кавати юпка булиб, курук мухитда хаётчанлигини тез йукотади, бундай гулчанглари, айникса, бошокли усимликларга хос булиб, уларнинг хаётчанлиги бир неча соатдан бир неча минутгача давом этади. уругчилари эса, аксинча, узокрок вакт - айникса, протогинияли гулларда бир неча кун уз хаётчанлигини саклаб колади. икки паллали усимликлар орасида энтомофилия 87 % ни, анемофилия эса, тахминан, 4.6 % ни ташкил килади. бир …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "абиотик чангланиш усуллари"

1697538581.doc абиотик чангланиш усуллари режа: 1. гидрофилия (сув ердамида чангланиш). 2. анемофилия (шамол ердамида чангланиш). абиотик чангланиш усуллари деб тирик организмлар иштирокисиз - шамол ва сув воситасида амалга ошадиган чангланиш усулларига айтилади. гулли усимликларнинг тахминан 80 % да биотик усулда чангланиш, 19.6 % да шамол ердамида (абиотик усулда чангланиш) амалга ошади. анемофилия- шамол ердамида чангланиш бошокли усимликларда, аксарият нинабарглиларда ва купчилик кенг баргли дарахтлардаучрайди. гидрофилия - сув ердамида чангланиш, сув усимликларида кенг таркалган. шамол ердамида чангланадиган усимликлар гурух булиб усишади, уларнинг гуллари куримсиз булиб, рангсиз булади. гулкургони яхши ривожланмаган, эрта бахордан барглари езилгунга кадар гуллаб, куп сонли ва курук ч...

Формат DOC, 672,0 КБ. Чтобы скачать "абиотик чангланиш усуллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: абиотик чангланиш усуллари DOC Бесплатная загрузка Telegram