o’simliklarni introduktsiyasi fanining maqsadi va vazifalari. introduktsiya fani tarixi

DOC 63,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708836922.doc o’simliklarni introduktsiyasi fanining maqsadi va vazifalari. introduktsiya fani tarixi reja: 1. o’simliklarni introduktsiyasi tarixi 2. fanning maqsad va vazifalari. 3. o’simliklar bioxilma-xilligini muxofaza qilishda fanning o’rni. “introduktsiya” atamasi lotincha “introductio” so’zidan olingan bo’lib, ―kirish‖, ―madaniylashtirish‖ ma’nosini anglatadi (reymers, 1991; karpin, 2004). introduktsiya jarayoni inson tomonidan tanlab olingan o’simlik turini madaniylashtirishga qaratilgan maqsadli faoliyat hisoblanadi. introduktsiya jarayonining tadqiqot ob’ektlari bo’lib mazkur joyda o’smagan yoki maxalliy tabiiy floradan tanlab olingan o’simlik (turkum, tur, kenja tur, nav va formalar) lar xizmat qiladi. introduktsiya mazkur mintaqadagi o’simliklar tarkibini va genofondini kengaytirish hamda inson uchun kerakli bo’lgan o’simlik turlarini tanlab olish imkoniyatini beradi. introduktsiya uzoq vaqt va kuch talab qiladigan jarayondir. u ma’lum region (hudud)da amalga oshiriladi. foydali o’simliklardan foydalanish juda qadimdan ma’lumdir. ammo, o’simliklarni foydalilik xususiyatlarini o’rganilishi va xalq tabobatida qo’llanilishi dastlab qadimgi misr, xitoy, hindiston, yunoniston va rimda keng tarqaldi. o’rta asrlarda foydali o’simliklarning halq tabobatida foydalanilishi o’rta osiyoda, kavkazda, arab davlatlarida …

imliklar xususiyatlarini tabobatda qo’llash usullarini bayon qilgan. so’ngra, tabobat ilmida foydali o’simliklarning xususiyatlarini o’rganish va ulardan foydalanish osiyo mamlakatlari, hindiston, tibet, xitoy, turon va arab davlatlariga kirib keldi. «yajur-veda» («hayot haqida fan») foydali o’simliklar haqida yozilgan qadimiy hind asaridir. sharqning mashhur olimlari abu abdulloh al-xorazmiy, abu-bakr zakariya ar-roziy, abu rayhon al beruniy, arabmuhammadxon abulg’ozixon, abu mansur buxoriylar ham xalq tabobati ilmida dori-darmon bo’la oladi-gan o’simliklarning xususiyatlari, ta’sir doirasini yana bir karra kengroq tasvirladilar. o’rta osiyoning mashhur olimi abu ali ibn sinoning faoliyati tabobat ilmida jahonshumul bir davrni boshlab berdi. abu ali ibn sino «al-qonun» asarida 900ga yaqin o’simlikning shifobaxsh xususiyatlari va ularni ishlatish usullari to’g’risida ma’lumot keltiradi. uning shogirdlari sharafuddin yusuf iloqiy, abu sodiq mutatabbib va jurjoniylar tabobat ilmida ustozlarining ishini davom ettirdilar va mahalliy sharoit uchun xos bo’lgan foydali o’simliklarning tabobatda foydalanish ilk qo’llanmalarini qoldirib ketdilar. ularning davomchilari sifatida, rus olimasi a.f. gammerman (1926, 1942, 1984) ning dorishunoslik-farmakognoziya fanini …

sharoitiga o’tkazishda oraliq joylarda o’stirib, asta-sekin bosqichma-bosqich moslashtirib borish lozim degan fikrni bildiradi. a. dekandol (1855) o’simlik turiga qarab harorat yig’indisini aniqlashda o’simlikning rivojlanishi uchun eng minimal holda q5 os va undan yuqori harorat talab qilinishini e’tiborga olish kerak deb hisoblaydi. rossiyada iqlimlashtirish ishlari 19 asrning o’rtalarida boshlandi. 1860 yili ―akklimatizatsiya‖ jurnali chop etila boshlandi. bu ishlarning boshida turgan a.n. beketov (1896) ning ta’kidlashicha, o’simlikni yangi joyda iqlimlashdi deb hisoblash uchun u reproduktsiya jarayonini to’liq o’tashi va etilgan urug’ berishi lozim bo’ladi. o’simliklar introduktsiyasi fanining rivojlanishiga, uning ilmiy –nazariy asoslarini yaratishda rus olimlaridan i.v. michurin, m.i.ivanov, n.n. vavilov, v.p.maleev, n.a. avronin, m.v.kultiasov, n.p. bazilevskaya, k.a. sobolevskaya, v.i. nekrasov va boshqa olimlar katta hissa qo’shdilar. o’zbekistonda o’simliklar introduktsiyasi bo’yicha diyormizning etakchi introduktor olimlari n.f. rusanov, t.i. slavkina, a. usmanov, i.v. belolipov, yu.m. murdaxaev, n.f. rusanov, l. yoziev, b.yo.tuxtaev va boshqalar tomonidan qator o’simlik oilalari va turkumlarining vakillarini madaniylashtirishga qaratilgan muvaffaqiyatli ishlar …

o’simliklar fiziologiyasi, o’simliklar embriologiyasi, o’simliklar tsitologiyasi, o’simliklar ekologiyasi, fitotsenologiya, antekologiya, karpologiya, urug’shunoslik, o’simlikshunoslik kabi fanlarning tekshirish metodlaridan ham keng foydalaniladi. o’zbekiston bioxilma-xilligi muhofaza qilish va oziq ovqat xavfsizligini ta’minlashda o’simliklar introduktsiyasining roli juda katta hisoblanadi. o’simliklar introduktsiyasi fanining maqsadi talabalarga respublikamiz sharoitida introduktsiya qilinayotgan foydali, oziq-ovqat, em-xashak, manzarali hisoblangan istiqbolli noan’anaviy o’simlik turlarit haqida tushuncha berish, hozirgi zamon botanika fanining talablariga muvofiq introduktsiya tarixi, muammolari, istiqbollari, iqlimlashtilayotgan o’simlik turlari, ularning bioekologik xususiyatlari, xalq xo’jaligidagi ahamiyati haqida ta’lim berishdan iborat. fanning asosiy vazifasi talabalarga chet el florasidan itroduktsiya qilinayotgan o’simliklarning tabiiy sharoiti, introduktsiya qilinayotgan o’simliklarning ko’paytirish usullari introduktsiya qilinayotgan va iqlimlashtirilayotgan o’simliklarning o’sishi, rivojlanishi, fiziologik jarayonlari, er yuzida tarqalishi, ekologik va xalq xo’jaligidagi ahamiyatini muhim introduktsiya qilingan o’simliklar navlarinim yaratishda o’zbekiston olimlarining o’rnini o’rganishdan iborat. fanda qo’llaniladigan terminlar: introduktsiya-iqlimlashtirish-moslashtirish ma’lum o’simlik turi yoki navini boshqa mamlakatga keltirib iqlimlashtirish. introdutsent-iqlimlashtirilgan o’simlik. introduktor-iqlimlashtirish bilan shug’unlangantadqiqotchi yoki olim. rentroduktsiya-boshqatdan iqlimlashtirish tabiiylashish. introduktsiya maqsadi: o’zbekiston …

roduktsiyasi miolida ko’rib chiqamiz. respublikamizda ham mahalliy foydali va dorivor o’simlikshunoslikni rivojlantirish sohasida ko’pgina ilmiy va amaliy ishlar bajarilmoqda. dori-darmon ishlab chiqarish tarmog’ining o’simliklar xom-ashyosiga bo’lgan talabi imkon darajasida qondiriladi. bu talab ikki yo’nalishda amalga oshiriladi: 1. o’zbekiston florasiga mansub bo’lgan foydali o’simliklardan oqilona foydalanish, zahiralari kamayib ketayotgan turlarni ko’paytirish va madaniylashtirish. 2. chet el florasiga mansub bo’lgan foydali o’simliklarni mahalliy sharoitga introduktsiya qilish, ularning bio-ekologik xususiyatlarini o’rganishga etishtirish usullarini ishlab chiqib, plantatsiyalar barpo etish. amalga oshirilgan ilmiy va amaliy ishlar asosida tog’, tog’ oldi adirliklari va sug’oriladigan maydonlarda foydali o’simliklar o’stirish, ko’paytirish va etishtirish usullari ishlab chiqildi va ixtisoslashtirilgan xo’jaliklarga tavsiyanomalar berildi. respublika vazirlar mahkamasining «o’zbekiston respublikasi tibbiyot va dori-darmon ishlab chiqarish tarmoqlarini davlat muhofazasiga olish» (1996) qarorida ta’kidlanganidek, mahalliy floraga mansub bo’lgan foydali o’simliklarni asrash va ularni madaniy holda ko’paytirish kerak. shuningdek, chet el florasiga mansub bo’lgan foydali o’simliklarni mahalliy sharoitga introduktsiya qilishni amalga oshirish dolzarb muammodir. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’simliklarni introduktsiyasi fanining maqsadi va vazifalari. introduktsiya fani tarixi"

1708836922.doc o’simliklarni introduktsiyasi fanining maqsadi va vazifalari. introduktsiya fani tarixi reja: 1. o’simliklarni introduktsiyasi tarixi 2. fanning maqsad va vazifalari. 3. o’simliklar bioxilma-xilligini muxofaza qilishda fanning o’rni. “introduktsiya” atamasi lotincha “introductio” so’zidan olingan bo’lib, ―kirish‖, ―madaniylashtirish‖ ma’nosini anglatadi (reymers, 1991; karpin, 2004). introduktsiya jarayoni inson tomonidan tanlab olingan o’simlik turini madaniylashtirishga qaratilgan maqsadli faoliyat hisoblanadi. introduktsiya jarayonining tadqiqot ob’ektlari bo’lib mazkur joyda o’smagan yoki maxalliy tabiiy floradan tanlab olingan o’simlik (turkum, tur, kenja tur, nav va formalar) lar xizmat qiladi. introduktsiya mazkur mintaqadagi o’simliklar tarkibini va genofondini kenga...

Формат DOC, 63,5 КБ. Чтобы скачать "o’simliklarni introduktsiyasi fanining maqsadi va vazifalari. introduktsiya fani tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’simliklarni introduktsiyasi f… DOC Бесплатная загрузка Telegram