yuqumlikasalliklar fanining rivojlanish tarixi, maqsadi va vazifalari

PPTX 50 pages 3.4 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

слайд 1 yuqumli kasalliklar fanining rivojlanish tarixi, maqsad va vazifalari. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. yuqumli kasalliklar fanining rivojlanish tarixi. 2. yuqumli kasalliklar fanining maqsadi. 3. yuqumli kasalliklar fanining vazifalari. yuqumli kasalliklarning xususiyatlari yuqumli kasalliklarga qator xususiyatlar xos bo‘lib, shular orqali ular umumsomatik (yuqumli bo‘lmagan) kasalliklardan farq qilinadi. bularga quyidagilar kiradi: – etiologik xususiyati (yuqumli kasallikning o‘zining spetsifik qo‘zg‘atuvchisiga egaligi); – epidemiologik xususiyati (yuqumliligi); – klinik xususiyati (kasallikning davrlar bilan kechishi); – immunologik xususiyati (immunitet paydo bo‘lishi). etiologik xususiyati – yuqumli kasallik qo‘zg‘atish xususiyatiga ega bo‘lgan patogen (kasallik qo‘zg‘atuvchi) mikroblar ya’ni bakteriyalar, viruslar, rikketsiyalar, spiroxetalar vujudga kelishining bevosita sababi hisoblanadi. infeksion jarayonni chaqirish xususiyatiga ega bo‘lgan mikroorganizmlarning asosiy xususiyatlariga patogenlik, virulentlik, invazivlik va toksigenlik kiradi. etiologik xususiyati invazivlik toksigenlik virulentlik patogenlik patogenlik – bu mazkur mikrobning kasallik qo‘zg‘ata olish xususiyatidir. bu belgiga ko‘ra mikroorganizmlar patogen, shartli patogen va nopatogen (saprofit) mikroorganizmlarga bo‘linadi. patogenlik faqat ma’lum sharoitda unga moyil organizmda namoyon …

2 / 50

an kam bo‘lmasligi kerak. mikrobning virulentligi o‘zgarib turishi mumkin (infeksion jarayon mobaynida yoki antibakterial terapiyada). invazivlik – bu mikroorganizmning to‘qima hamda a’zolarga kira olish va ularda tarqalish xususiyatidir. bu xususiyat ularning gialuronidaza va neyraminidaza kabi fermentlar ishlab chiqarish qobiliyati bilan bog‘liq bo‘lib, bu fermentlar qo‘shuvchi va boshqa to‘qimalar o‘tkazuvchanligini buzadi va mikrobning organizmda tarqalishi uchun sharoit yaratadi. toksigenlik – mikrobning toksinlar ishlab chiqarish va ajratish xususiyati. bakteriya hujayrasi ishlab chiqargan toksik moddalar ikki guruhga – ekzotoksinlar va endotoksinlarga bo‘linadi. ekzotoksinlar (oqsil tabiatli moddalar) asosan grammusbat mikroblar tomonidan ishlab chiqiladi va tashqi muhitga (to‘liq yoki qisman) ajratiladi. ekzotoksinlar asosan termolabil (yuqori haroratga chidamsiz) hisoblanadi. endotoksinlar mikrob hujayrasi bilan mustahkam birikkan bo‘lib, ular ko‘pincha mikrob hujayrasining parchalanishi (yorilishi) natijasidagina ajralishi mumkin. endotoksinlar asosan grammanfiy mikroblar (tif-paratif, brusellyoz, tularemiya, esherixioz va boshqa kasalliklar qo‘zg‘atuvchilari)da uchraydi. ular ekzotoksinlardan farqli o‘laroq yuqori haroratga ancha chidamli, kam zaharli va kam spetsifik xususiyatga ega. ayrim bakteriyalar ham …

3 / 50

пастроқ бўлади, лекин уларнинг фарқи 1ºсдан ошмайди (ич терлама, тошмали тиф). ремиттирловчи иситма - tº бир неча кун баланд бўлади. эрталабки ва кечқурунги иситмалар фарқи 1ºсдан ошади (сепсис, сил). интермиттирловчи (алмашиниб турувчи) иситма - tº бирдан 39-40ºсгача кўтарилиб, кун давомида нормагача тушади. фарқи 3-4ºсни ташкил қилади (безгак). қайталовчи иситма – юқори иситма даври нормал тана хароратли даврлар билан алмашиниб кечади ва бир неча кун давом этади. иситма даври тўсатдан бошланади ва тўсатдан тугалланади (қайталама тиф). тўлқинсимон иситма – доимий ёки ремиттирловчи иситманинг бир неча сутка давомида нормал хароратли даврлар билан алмашиниб кечиши, бунда t0 тушиши аста-секин юз беради (сурункали қораоқсоқ, тпк, лимфогранулематоз). toshmalar ham yuqumli kasalliklar uchun xarakterli belgilar hisoblanadi. toshmalarning har xil turlari farq qilinadi. r o z e o l a-alohida uchraydigan, kam sonli, och qizil rangli dog‘lardir. odatda ular teridan ko‘tarilib turadi va o‘zaro qo‘shilib ketmaydi. toshmalar barmoq, shisha bilan bosib ko‘rilganda yoki atrofidagi teri tortilganda yo‘qoladi …

4 / 50

i qattiq yoki yumshoq tuguncha. v e z i k u l a – ichida seroz (tiniq) suyuqligi bo‘lgan pufakcha. p u s t u l a – ichida yiring bo‘lgan pufakcha. o‘z davrining yetuk olimi gippokrat (eramizgacha 460 377-yillar) epidemiyalar kelib chiqishini alohida «miazmalar» – havoning yuqumli bug‘lanishi bilan bog‘liq deb tushuntirgan. abu ali ibn sino (980–1037) bizga katta meros qoldirgan. uning «tib qonunlari» nomli asarida yuqumli kasalliklarning yuqumlilik xususiyati haqida qarashlar mavjud. ibn sino kasallik tarqalishini hasharotlar sonining ko‘payishi bilan bevosita bog‘ladi, masalan, pashhsalar ko‘p bo‘lgan joyda vabo epidemiyasi, chivinlar ko‘paygan botqoq joylarda bezgak tarqalishiga alohida e’tibor berdi. bezgak kasalligi klinikasini batafsil yozib qoldirgan. quturish kasalligi bo‘ri, it, tulki, shoqol va boshqa hayvonlar tishlashi tufayli vujudga keladi, degan fikrni aytgan. ibn sino gelmintlarni to‘rt xil ko‘rinishda ta’riflaydi: katta uzun, yumaloq, yassi («kadi urug‘i») va mayda. gollandiyalik tabiatshunos antoni van levenguk (1632–1723) xvii asrning oxirlarida ko‘zga ko‘rinmas mikroorganizmlar dunyosini …

5 / 50

ga qarshi emlashlar deyilib, juda keng ko`llamda tarqadi. bu ishlar yangi fan immunologiyaning paydo bo`lishiga asos soldi. lui paster nemis olimi robert kox (1843–1910)ning tekshiruvlari vabo va kuydirgi qo‘zg‘atuvchilarining morfologik belgilarini o‘rganishga imkon berdi. keyinchalik ko‘pgina yuqumli kasalliklar – qaytalama tif (1868), qorin tifi (1880), sil (1882), qoqshol (1884), dizenteriya (1891), leyshmanioz (1898) va boshqa kasalliklar qo‘zg‘atuvchilari aniqlandi. d.i. ivanovskiy (1864–1920)ning izlanishlari asosida viruslar mavjudligi isbotlandi. ingliz mikrobiologi aleksandr flemming (1881–1954)ning kuzatuvlari alohida ahamiyatga ega. u 1929-yilda penicillium notatum yashil mog‘orining bulyonli filtratlari stafilokokklar va qator boshqa grammusbat bakteriyalarning o‘sishini to‘xtatish qobiliyatiga ega ekanligini aniqladi. infeksion agentlar bakteriyalar zamburug’lar viruslar rikketsiyalar spiroxetalar gelmintlar oddiylar infeksiya (lotincha infectio – ifloslanish, yuqish degan ma’noni anglatadi) – bu kasallik tug‘diruvchi mikroorganizmlarning organizmga kirishi bo‘lib, bunda organizm bilan ular orasida murakkab jarayonlar kompleksi rivojlanadi. infeksion jarayon – bu ma’lum tashqi muhit sharoitlarida kasallik qo‘zg‘atuvchilari ta’siriga javoban organizmda yuzaga keladigan fiziologik himoya va patologik reaksiyalar …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuqumlikasalliklar fanining rivojlanish tarixi, maqsadi va vazifalari"

слайд 1 yuqumli kasalliklar fanining rivojlanish tarixi, maqsad va vazifalari. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. yuqumli kasalliklar fanining rivojlanish tarixi. 2. yuqumli kasalliklar fanining maqsadi. 3. yuqumli kasalliklar fanining vazifalari. yuqumli kasalliklarning xususiyatlari yuqumli kasalliklarga qator xususiyatlar xos bo‘lib, shular orqali ular umumsomatik (yuqumli bo‘lmagan) kasalliklardan farq qilinadi. bularga quyidagilar kiradi: – etiologik xususiyati (yuqumli kasallikning o‘zining spetsifik qo‘zg‘atuvchisiga egaligi); – epidemiologik xususiyati (yuqumliligi); – klinik xususiyati (kasallikning davrlar bilan kechishi); – immunologik xususiyati (immunitet paydo bo‘lishi). etiologik xususiyati – yuqumli kasallik qo‘zg‘atish xususiyatiga ega bo‘lgan patogen (kasallik qo‘z...

This file contains 50 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "yuqumlikasalliklar fanining rivojlanish tarixi, maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: yuqumlikasalliklar fanining riv… PPTX 50 pages Free download Telegram