an`anaviy folklor muammolari

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756594.doc αζαρ an`anaviy folklor muammolari folklor-xalqning o`zi haqidagi badiiy xotirasi. bu xotirani saqlab qolish va kelgusi avlodlarga mukammal holida yetkazish, keng ma`noda, an`anaviy folklor va uning hozirgi ahvoli masalasining tarkibiy qismiga taaluqli masala hisoblanadi. mantiqan olib qaralsa, xalq yashar ekan, uning og`zaki ijodi ham yashaydi. bu-inkor qilib bo`lmas haqiqat. ammo xalqning o`zi ham, u yaratgan ijod namunalari ham tarixiy tushuncha. buning ma`nosi shuki, davrlar o`tishi bilan xalqning moddiy ahvoli, ma`naviy qiyofasi ham o`zgaradi. shu jihatdan qaralsa, qachonlardir xalqning badiiy dahosi yaratgan ma`naviy boylik-xalq og`zaki ijodi yangi yaratilajak ijod namunalariga o`z o`rnini bo`shatib berishi tabiiy. an`anaviy folklor xalq xotirasidagina saqlanadi. ammo xalq xotirasi ham ma`lum darajada zamonaviy cheklashlarga ega. yozma adabiyot ma`naviy hayotimizning barcha jabhalarini to`la egallab olgan hozirgi davrda an`anaviy folklorning o`rni va vazifasi ancha torayganligi ayni haqiqatdir. an`anaviy folklor janrlarining ijro etuvchilarning tobora ozayib borishi sababli bir qancha og`zaki ijod namunalari ham unutilib ketmoqda. an`anaviy folklor janrlarining izsiz unutilib …

as ekan, o`zlarining g`oyaviy-badiiy jihatdan dolzarbligini yo`qotishlari tabiiy. xolbuki, jonli ijroda eng arxaik folklor namunalari ham barcha davrlar va avlodlar uchun hozirjavoblik xususiyatiga ega. bevosita ana shu xususiyatgina an`anaviy folklor janrlarining zamonaviyligini hamisha ta`minlab keladi. an`anaviy folklor asarlarini yozib olish, ko`plab nusxalarda chop ettirish va shu orqali xalq ongini, uning qalb olamini boqiy ma`naviy ziyo bilan nurlantirish xix asrning so`nggi choragida, kengroq miqyosda esa xx asrning boshlaridan boshlangan. ana shu davrlarda boshlangan bu an`ana aniq ilmiy-madaniy dasturlar asosida emas, balki ko`proq folklor havasmandlari, bosmaxona egalarining moddiy manfaatlari asosida olib borildi. xx asrning 20-yillariga kelib, bu ish bilan folklorshunoslar, etnograflar muntazam shug`ullana boshladilar. g`oziolim yunusov, h.zarif, b.karimiy, m.alaviya, m.afzalov kabi olimlar esa bu xayrli ishlarda jonbozlik ko`rsatdilar . ma`lumki, xx asr insoniyat tarixida, jumladan, markaziy osiyo xalqlari taqdirida keskin burilishlar yasadi. oktabr to`ntarishidan keyin xalqning moddiy va madaniy hayotida sezilarli o`zgarishlar yuz berdi; mamlakatni to`la elektrlashtirish, qishloq xo`jaligini mexanizatsiyalash, savodsizlikni tugatish …

or namunalarini saqlab qolishning turli vosita va usullarini kashf etdilar. ana shunday vositalardan biri sifatida xalq ijodining g`oyaviy-badiiy jihatdan yuksak namunalarini yozib olish va ko`plab nusxalarda nashr ettirish ishlari amalga oshirildi. bu xayrli ishga folklorshunoslar, adibu shoirlar folklor havasmandlari jalb etildi. natijada, xalq qo`shiqlari maqol va topishmoqlari, ertak va dostonlari, rivoyat va afsonalari, naql va latifalari to`planib maxsus to`plamlar holida ko`p ming nusxalarda chop ettirildi. ushbu nashrlarning xalqimiz madaniy hayotida muhim rol o`ynaganligi ma`lum. bu nashrlar qanchalik ahamiyatli bo`lmasin, xalq ijodi janrlarini jonli ijro holatidagi jozibasini berishga ojizlik qiladi. chunki ular asarning matnini va shu orqali faqat g`oyaviy mazmunini yetkazishga qodir xolos. folklor asarlar ijrosidagi maftunkor jozibani, zavq va shukuhni ular yetkaza olmaydilar. demak bu nashrlar folklor merosimizning yetuk namunalarini kelgusi avlodlarga yetkazishda qanchalar ahamiyatli bo`lmasinlar xalq ijodining jonli ijro jarayonidagi nafosatini yetkazishda ojizdirlar. xalq ijodi namunalarini plastinkalarga, magnit tasmalarga yozib olish jonli ijrodagi o`ziga xos shukuhni tinglovchilarga yetkazishda katta …

putilov to`g`ri qayd etganidek, folklor janrlarining jonli yashashi, yangi namunalarini yaratilishi uchun maishiy asos mavjud bo`lgan. kishloq hayotidagi qoloq ijtimoiy-madaniy hayot, og`ir dehqon turmushi, qishloq kishilarining barqarorligi xalq og`zaki ijodining jonli yashashini ta`minlab turgan . bundan tashqari, bizningcha, ulkan folklor ijodkorlari ijrochilari u davrlarda barhayot bo`lganlar. fan-texnika yutuqlari, ommaviy axborot vositalari, yozma adabiyot va san`at ham jamiyat hayotida sezilarli mavqega ega bo`lmagan. xx asr, ayniqsa uning ikkinchi yarmidagi o`zgarishlar an`anaviy folklorning jonli ijro hamda ijodni izdan chiqarib yubordi. 30-40-yillardan boshlab qishloqda mexanizatsiya vositalari kirib keldi. bu narsa mehnat qo`shiqlaridagi ijodiylik hamda ijrochilikka chek qo`ydi. kishloqlar elektrlashtirila boshlandi. bu degani qishloq turmushiga kino, radio, va keyinroq televideniye kirib keldi degani. dostonchilik, ayniqsa ertak ijrochiligi va ijodkorligi bu narsadan ma`lum darajada zarba yedi. bunday sharoitda folklor an`analaridagi vorisiylik yuzaga kelgan yangi vosita va usullar orqali davom etdi. shunday imkoniyatlardan biri badiiy havaskorlik to`garaklari, ansambllari bo`ldi. xalq hayotini sivilizatsiya gurillab egallayotgan, fan va …

koloritning uyg`unligini aniqlab olish zarurligi hisoblanadi. masalan, toshkent va farg`ona vodiysidagi badiiy havaskorlik jamoalari uchun askiya, hajviya yoki yumoristik yo`nalishdagi og`zaki tamosha janrlari (muqallid, og`zaki drama, qiziqchilik, masxarabozlik va boshqalar), dorbozlik, qo`shiq, o`lan, lapar kabi xoreografik, musiqiy ijrochilikka asoslangan folklor janrlari mos keladi. samarqand, kashqadaryo va surxondaryo vohalari badiiy havaskorlik jamoalari uchun mahalliy xoreografik qo`shiqchilik ijrochiligi, doston kuylash an`analari mos keladi. biroq dostonchilik an`analari bunday jamoalar faoliyatida rivojlana olmaydi. chunki havaskorlik jamoalarida dostonlardan parchalargina yoki alohida termalar ijro etiladi, ularda ijodkorlik, yangi asar yaratish tamoyili bo`lmaydi. binobarin, qaysi zamonda bo`lmasin, folklor janrlari havaskorlik jamoalarida ijodiylik nuqtai nazaridan emas, balki ijrochilik jihatidan an`anaviylikni davom ettira oladi, xolos. folklor va badiiy havaskorlik jamoalari aloqalarida ijobiy natijalarga erishish shartlaridan yana biri mahalliy regionlar bilan bog`liq holda qaysi janrga murojaat etilmasin ijro jarayonida professional xalq ijrochilari ishtirok etishlari ahamiyatli. masalan, turli ommaviy konsert va tomoshalarda professional san`atkorlar tomonidan ijro etilgan xalq laparlari, o`lan va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "an`anaviy folklor muammolari"

1662756594.doc αζαρ an`anaviy folklor muammolari folklor-xalqning o`zi haqidagi badiiy xotirasi. bu xotirani saqlab qolish va kelgusi avlodlarga mukammal holida yetkazish, keng ma`noda, an`anaviy folklor va uning hozirgi ahvoli masalasining tarkibiy qismiga taaluqli masala hisoblanadi. mantiqan olib qaralsa, xalq yashar ekan, uning og`zaki ijodi ham yashaydi. bu-inkor qilib bo`lmas haqiqat. ammo xalqning o`zi ham, u yaratgan ijod namunalari ham tarixiy tushuncha. buning ma`nosi shuki, davrlar o`tishi bilan xalqning moddiy ahvoli, ma`naviy qiyofasi ham o`zgaradi. shu jihatdan qaralsa, qachonlardir xalqning badiiy dahosi yaratgan ma`naviy boylik-xalq og`zaki ijodi yangi yaratilajak ijod namunalariga o`z o`rnini bo`shatib berishi tabiiy. an`anaviy folklor xalq xotirasidagina saqlanadi. ammo x...

DOC format, 2.0 MB. To download "an`anaviy folklor muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: an`anaviy folklor muammolari DOC Free download Telegram