gen injenerligi

DOCX 58,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1502350989_68724.docx gen injenerligi reja: 1. gen injenerligining moddiy asoslari 2.gen injenerligining fermentlari 3.rekombinant dnk hosil qilish metodlari 4.o'simliklar va hayvonlarda. gen injenerligi 5.transgen o'simliklarga genetik materiallarning ekspressiyasi 6.hayvonlar gen injenerligi gen injenerligining moddiy asoslari gen injenerligining maqsadi laboratoriya usullari yordamida irsiy xususiyatlari o'zgartirilgan yangi organizmlarni yaratishdir. amcrikalik olimlar uotson va krik o'zlarining 1953-yilda yaratgan olamshumul yangiliklart, ya'ni dnkning ikkilamchi struk-turasini aniqlaganliklari va matritsa sintezini tushuntirib bergan-liklari bilan gen injenerligini alohida fan sifatida rivojlanishiga asos soldilar. dnkning qo'sh spiral! replikatsiya davomida dnk iplari bo'ylab ikkiga ajraladi, polimerazalar deb atalgan maxsus ferment ona dnkning aniq nusxasini ko'chiradi. natijada hujayra bo'linishi oldidan 2 ta bir xil dnk molekulalari hosil bo'ladi va ulardan biri hujayra bo'lingandan so'ng qiz hujayraga o'tadi. qiz hujayrada ona hujayrada bo'igan barcha axborotlar bo'ladi va u ona hujayra bajargan barcha funksiyalarni bajaradi. shunday qilib, tirik orga-nizm hujayralarida o'ziga xos reaksiya — matritsa sintezi ro'y beradi. molekulalarningbiri — matritsa, ikkinchisi esa …

(ribosomalar yordamida i-rnkda oqsil zanjirlarining yig'ilishi) jarayonlari amalga oshadi. organizmning irsiy xususiyatlarini o'zgartirishi o'rganilgandan keyin transgen o'simlik va hayvonlar yaratish va ularni klonlash imkoni tug'ilgan. eukariotlarning hujayralaridagi genlarningtuzilishini o'rganish klonlash va dnkni birlashtirish metodlariga asos solgan. oiimlar lomonidan ovalbuminning 386 ta aminokislotadan tuzilgan mole-kulasining sintezida qatnashuvchi informasion-rnksi ajratib olingan va ushbu rnkning 1872 ta nukleotididan 1158 tasigina oqsil-ning 386 ta aminokislotasini kodlashi, shu bilan birga 5'-uchdagi 64 ta nukleotid va 3'-uchdagi 650 ta nukleotid translyatsiyalan-masligini aniqlangan. i-rnkdan ovalbumin geniga mos keluvchi dnk nusxasini olib, uni plazmidaga joylashtirganlar va uni e. coli hujayrasida klonlashtirganlar. fransiyalik oiimlar esa dnk nus-xasining restriktazalar yordamida parchalanmasugini aniqlaganlar, chunki ushbu dnk restriktaza fermentlari taniydigan 6 ta nuk-lcotidli ketma-ketlikni o'zida tutmagan. 1977-yili fransiyalik oiimlar «ovalbuminning informasion-rnksi bilan transkripsiyalanmay-digan dnk genomida i-rnkda uchramaydigan qismlar bor», deb faraz qilganlar. genning uzlukli tuzilishi keyinchalik boshqa genlarda ham kuzatilgan. keyinchalik, shambonva kurilskining ko'rsatishlaricha, ovalbumin genining dnksi i-rjsik bilan qisnian birlashadi, ya'ni …

lar va intronlardan tuzilganlar. faqatgina giston va inter-feronlarning genlari bundan mustasnodir. bulardan tashqari, yaxlit bo'lmagan genlar hasharotlarda va achitqilarda hamda dnk saqla-gan eukariot hujayralar yadrosida ko'payadigan viruslarda ham topiigan. gen injenerligining fermentlari gen injencrligida rekombinant dnklarni konstruksiyalashda ishlatiladigan fermentlar quyidagi guruhlarga bo'linadilar: dnk fragmentini olish uchun ishlatiladigan fermentlar (restriktazalar); · dnk matritsasida dnkni (polimerazalar) va rnkni (qay-tar transkriptazalar) sintczlovchi fermentlar; · dnk fragmentlarini birlashtiruvchi fermentlar (ligazalar); — dnk fragmenti uchlari strukturasini o'zgartiruvchi fermentlar. (restriksiyalovchi endonukleazalar) — dnkmolekulasida ma'lum bir nukleotidlar ketma-ketligi (restriksiya sayt-lari)ni tanib, ularga «hujum qiluvchi» fermentlardir. restriksiya va modjfikatsiya tizimlari bakteriyalarda keng tar-qalgan bo'lib, ular rezident dnkni begona nukleolidlarning kiri-shidan himoya qiladi. 1968-yil mezelson va yuanlar metillanmagan dnkni parchalovchi restriktazani ajratib olganlar. 1970-yil esa smit va vilkoks haemophilus influenzae dan dnkning aniq bir ketma-ketligini parchalovchi birinchi restriktaza (hind iii)ni ajratib olganlar. hozirgacha 3500 dan ko'proq restriktazalarni substrat spetsifikligi aniqlangan bo'lib, ulardan 238 tasi nukletid ketma-ketligining unikal strukturasini taniydilar …

dnkni metil-lash xususiyatiga ham ega bo'lishi mumkin. barcha restriktazalar dnkning qo'sh spiralida ma'lum bir ketma-ketlikni taniydi, lekin 1-sinf restriktazalari dnkmolckula-sining ixtiyoriy nuqtasini kesadi, 2- va 3-sinf restriktazalari esa tanish saytining ichidagi qat'iy bir nuqtalarni parchalaydi. 1- va 3-sinfdagi fermentlar murakkab subbirukdagi tuzilishga ega bo'lib, 2-sinfdagi, ya'ni metillovchi va atfga bog'liq endonuk-leazali faollikka cgadir. 2-sinf fermentlari 2 ta alohida oqsillardan: restriksiyalovchi endonukleaza va modifikatsiyalovchi metilazalardan tashkil topgan. shuning uchun gen injeneriyasida asosan 2-sinf fermentlari ishla-tiladi. bular uchun kofaktor sifatida magniy ionlari zarurdir. qaytar transkriptaza m-rnkni dnkning komplementar zanjiriga transkripsiyalash uchun ishlatiladi. genomi bir zanjirli rnk molekulalaridan iborat bo'lgan retroviruslar o'rganilganda, retrovirusning hujayraning ichida sodir bo'ladigan rivojlanish jarayonida xo'jayin hujayra xromosomasiga ikki zanjirli dnk ko'rinishida o'z genomining integratsiya bosqichini bosib o'tishi aniqlangan. 1964-yil temin rnk-matritsada komplementar dnkni sintezlovchi ferment borligini aniqlagan. ushbu rnkga bog'liq dnk-polimeraza qaytar transkriptaza yoki revertaza deb nomlangan. qaytar transkriptaza reaksiyasi rnk faollikka ega bo'lgan kuchli ingibitorlardan foydalangan holda …

ari shpilka tuguni bilan kovalent bog'langan holda qoladi. bu tugun endonukleaza si bilan parchalanadi. hosil bo'lgan ikki zanjirli dnkni klonlanayotgan vektorlarga kiritish, dnkning gibrid molekulalari tarkibida ko'paytirish va keyingi tadqiqotlarda ishlatish mumkinbo'ladi. 49-rasmda 2 zanjiru dnk-nusxasining sintez bo'lishi ko'rsatilgan. rnk t*m~ v 49-rasm. rnk molekulasining ikki zanjirli dnk-nusxasini sintezlash chizmasi. ligazalar. 1961-yil mezelson va veygl fag 1 misolida rekom-binatsiyaning mohiyati dnk molekulalarining kesilishi va keyin-chalikbirl&shishidan iboratligini ko'rsatganlar. bu dnkfragment-larining tikilishida qatnashadigan fermentlarnj lopishga sabab bo'lgan. 1967-yi! bunday ferment topilgan va ular dnk-ligazalar deb nomiangan. bu ferment nuklein kislotaning ikki zanjirli moleku-lasidagi fosfodiefir bog;ni katalizlaydi. boshqacha aytganda, dnk-ligazalar yonma-yon joylashgan nukleotidlarni qand qoldiqlariaro bog' hosil qilib birlashtiradi. dnk-ligazalar dnk reparatsiyasi jarayonlarida, replikatsiyada juda kerakdir. dnk-ligazalar kofaktorga bo'lgan zaruriyati va ta'sir qilish xususiyatiga ko'ra 2 tipga ajratiiadi. e. coli ning dnk-ligazasi kofaktor sifatida difosfopiridinnukleotidni, t4-fagining ligazasi esa mg2' ishtirokida atf ni ishlatadi. rekombinant dnk hosil qilish metodlari genetik rekombinatsiya — ikki xromosomalararo …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gen injenerligi"

1502350989_68724.docx gen injenerligi reja: 1. gen injenerligining moddiy asoslari 2.gen injenerligining fermentlari 3.rekombinant dnk hosil qilish metodlari 4.o'simliklar va hayvonlarda. gen injenerligi 5.transgen o'simliklarga genetik materiallarning ekspressiyasi 6.hayvonlar gen injenerligi gen injenerligining moddiy asoslari gen injenerligining maqsadi laboratoriya usullari yordamida irsiy xususiyatlari o'zgartirilgan yangi organizmlarni yaratishdir. amcrikalik olimlar uotson va krik o'zlarining 1953-yilda yaratgan olamshumul yangiliklart, ya'ni dnkning ikkilamchi struk-turasini aniqlaganliklari va matritsa sintezini tushuntirib bergan-liklari bilan gen injenerligini alohida fan sifatida rivojlanishiga asos soldilar. dnkning qo'sh spiral! replikatsiya davomida dnk iplari bo'ylab ikkiga...

Формат DOCX, 58,2 КБ. Чтобы скачать "gen injenerligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gen injenerligi DOCX Бесплатная загрузка Telegram