ahmad tabibiy hayoti va ijodi

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756685.doc αζαρ ahmad tabibiy hayoti va ijodi (1869-1911 yil) reja: 1. ahmad tabibiy ijodiga munosabat masalasi. 2. tabibiyning hayot yo‘li. 3. tabibiy – tazkiranavis. 4. tabibiy lirikasi. 5. «vomiq va uzro» dostoni. 6. tabibiyning xorazm adabiy muhitida tutgan o‘rni. tabibiydek sermahsul ijodkorning ijodiga bo‘lgan e’tibor o‘z davridan boshlangan. zamondoshi muhammad yusuf bayoniyning “shajarai xorazmshohiy” asarida, rus turkshunosi a.n.samaylovichning tadqiqotlarida1 ahmad tabibiy shaxsi va ijodiga oid ma’lumotlar bor. muhammadamin o‘g‘li hasan murodqori laffasiyning “xiva shoir va adabiyotchilarining tarjimai hollari” nomli tazkirasi esa shoirning tarjimai holi bilan bog‘liq ko‘p qiziqarli ma’lumot va lavhalarning mavjudligi bilan diqqatga sazovordir. shoir hayoti va ijodini ilmiy jihatdan o‘rganish 1945 yildan boshlandi. bu yilda tuzilgan o.sharafiddinovning “o‘zbek adabiyoti tarixi xrestomatiyasi” va rahmat majidiyning “o‘zbek adabiyoti” kitobida shoir haqida qisqacha ma’lumot va she’rlaridan parchalar berilgan. keyinchalik m.yunusov2, v.mirzayev3, g‘.karimov4, y.yunusov5ning kitoblarida ham tabibiyning adabiy faoliyatiga oid ma’lumotlar berilgan. umuman, xorazm adabiy muhiti bilan bog‘liq manbalarda shoir bilan bog‘liq …

tushib, tabiblik ilmidan ham xabar topdi. u tib ilmiga juda qiziqqanligidan zamonasining mashhur tabibi, shoir bayoniyning akasi yaxshimurodbek huzurida uzoq vaqt ishlab, undan ilm o‘rgandi. xalq o‘rtasida shuhrati ortib bordi. laffasiyning ta’rificha, “ahmad past bo‘yli, ochiq yuzli, shirin tilli, nozik tabiat, xushmuomala bir kishi edi”. ko‘pincha avaz bilan birga bo‘lar edi. u shaxmatga g‘oyat usta, bundan tashqari, muzika san’atini ham yaxshi egallagan edi. muhammad rahim ii ahmadni saroyga taklif qiladi. xorazm adabiy muhitiga rahnamolik qilayotgan muhammad rahimxon soniy – feruzni ahmad tabibiyga bo‘lgan e’tibori kuchayadi va uni saroyga taklif qilish voqeasi ham g‘ayri tabiiy ro‘y beradi. ma’lumki, feruz har juma kunini adabiyot, she’riyat kuni qilib belgilagan. shu kunda u hamma nazm ahlini yig‘ib adabiy mushoira o‘tkazar va iste’dodlarni rag‘batlantirar edi. shunday davralardan birida davra ahllaridan biri «falon joyda ali ismli bir tabibning ahmad degan navqiron o‘g‘li bor. u ham she’riyat shinavandasi, hatto durustgina baytlar bitmish» deb qoladi. shu zahotiyoq feruz …

, netay oning atvorin aylab raqam. maorifda o‘zni tutar ko‘p arif, majolisda dog‘i harifu tarif. bayoniyning yuqoridagi ta’rif va tavsifi tabibiy o‘z davrining o‘qimishli, taraqqiyparvar, fozil kishilaridan bo‘lganligini ko‘rsatadi. 1908 yilda rus olimi a.n.samaylovich xivaga qilgan ilmiy sayohatida tabibiy bilan ko‘rishib, u bilan suhbatda bo‘ladi va tabibiy haqida dastlabki yozma ma’lumotni berar ekan, uni ma’rifatparvarligini e’tirof etadi. o‘z zamonasining talantli shoiri, madaniy-adabiy hayot tarafdori tabibiy umrining oxirgi yillarida beorom hayot kechirdi. laffasiy o‘z tazkirasida “feruzning vafotidan keyin hech bir fuzalo amaldor va sipohiylar bilan aloqa qilmagan”ligini aytadi va uning vafoti yillari haqida shunday ma’lumotlar beradi: “ahmadjon tabibiy feruz - muxammad rahimxon vafotidan keyin ancha muddatlar o‘tmasdan jigar xastaligiga mubtalo bo‘lib. . . qirq ikki yoshida, 1328 hijriy, 1910 yil oktabr oyinda. . . falaki zolim jafokordin shikvalar qilib, ko‘ngul maqsudig‘a yetisha olmasdan bil dunyodin ko‘z yumib, oxirat safari qilib jannat bo‘stonida manzil qiladur”. demak, shoir tabibiy 1910 yilda 42 yoshida …

an edi: adamdin to kelib qildim, bu qishloqxonani maskan, kiyarga topmadim umrim o‘tib, men benavo po‘stin. sovuqdin gah qochib kirsam ichiga qaltirab qaqshab tanimga parvarish qilgay edi misli ano po‘stin. tabibiy umrining oxirgi yillarini oddiy xalq qatorida qiyinchilik bilan o‘tkazdi. qator sharq shoirlari singari tabibiy ham falakdan norozi bo‘ladi. uni juda ko‘p masalalarda ayblaydi, xususan, tabibiyning falakka bergan ta’rifini o‘qiymiz : falak zoliki andoq bordurur bir turfa ayyora ki, har kim juft anga bo‘lsa, qilur albatta avvora deydi. falak ko‘hna bo‘lganligi uchun uni zol deyishadi. ammo tabibiy zol (kampir) deyish bilan uning nafaqat ko‘hna va qariligi, balki uning xalq qissa va ertaklarida uchraydigan makkor va jodugar kampirlar singari ekanligini ham ta’kidlamoqchi bo‘ladilar. g‘azalda makkor falakning qator salbiy xususiyatlari ochilib boradi. u rahmsiz, beshavqat, jallod, chunki yaxshi-yomon demasdan, ayamasdan hammaning bo‘yniga qilich soladi. shohni ham, gadoni ham ayab o‘tirmaydi: demak, yaxshi-yomon tokim gadou shoh, chegarda eng bu yanglig‘ ko‘rmadi hech kimsa …

dan, yuzining qoraligini tag‘in bir karra tasdiqlamoqchi bo‘ldi. ikkinchidan, shoir falak deganda, to‘g‘ri ma’noda osmonni ifoda etmoqchiki, tundan osmon gumbazi, qoramtir rangda, yulduzlar esa oq rangda namoyon bo‘ladilar. shoir dilozorlikni, achchiqsuxanlikni yomon ko‘radi va o‘quvchilarga ham shirin so‘zli bo‘lish lozimligini, “zaharli” til bilan so‘zlovchilarni do‘st-yorlari ham, xudo ham yoqtirmasligini ham quyidagi shaklda bayon etadi: haqoyish ko‘ngliga achchiq so‘zing nishin yetkurmakim, qabuli marham etmas hech bir vajh ila bu yora. shoirning boshqa bir qator g‘azallari ham tarbiyaviy xarakterdadir. avvalgi g‘azalning asosiy g‘oyasi boshqa bir g‘azalda mantiqan davom ettiriladi. dilozorlik tabibiyning nazdida eng yomon illatlardan biridir. shoir dilozorni odam degisi kelmaydi. chunki ular eng muqaddas dargoh – odamning, mo‘minning qalbiga ozor beradi: agar odam ersang og‘ritma odam ko‘nglini zinhor, ki ahli ma’rifat nazdida ka’ba qalbi mo‘mindur. tabibiy lirikasida yor jamoli oshiq iztirobi, hijron azobi, goho umid va visol onlari kabi tuyg‘ular umumlashmasi an’anaviy holda ifodalanadi. u mumtoz shoirlarimiz jomiy, navoiy, bedil, fuzuliy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ahmad tabibiy hayoti va ijodi"

1662756685.doc αζαρ ahmad tabibiy hayoti va ijodi (1869-1911 yil) reja: 1. ahmad tabibiy ijodiga munosabat masalasi. 2. tabibiyning hayot yo‘li. 3. tabibiy – tazkiranavis. 4. tabibiy lirikasi. 5. «vomiq va uzro» dostoni. 6. tabibiyning xorazm adabiy muhitida tutgan o‘rni. tabibiydek sermahsul ijodkorning ijodiga bo‘lgan e’tibor o‘z davridan boshlangan. zamondoshi muhammad yusuf bayoniyning “shajarai xorazmshohiy” asarida, rus turkshunosi a.n.samaylovichning tadqiqotlarida1 ahmad tabibiy shaxsi va ijodiga oid ma’lumotlar bor. muhammadamin o‘g‘li hasan murodqori laffasiyning “xiva shoir va adabiyotchilarining tarjimai hollari” nomli tazkirasi esa shoirning tarjimai holi bilan bog‘liq ko‘p qiziqarli ma’lumot va lavhalarning mavjudligi bilan diqqatga sazovordir. shoir hayoti va ijodini ilmiy j...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "ahmad tabibiy hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ahmad tabibiy hayoti va ijodi DOC Бесплатная загрузка Telegram