muhammad rahimxon feruz hayoti va ijodi

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662755676.doc αζαρ muhammad rahimxon feruz hayoti va ijodi (1844 – 1910) reja: 1. feruz adabiy merosi va uning o`rganilishi. 2. shoirning tarjimai holi. 3. feruz –shoh va shoir. 4. feruz – adabiyot va san`at homiysi. 5. feruz va xorazm adabiy muhiti. 6. feruz lirikasi. 7. feruzning o`zbek adabiyoti va madaniyati tarixidagi o`rni. sayyid muhammad rahimxoni soniy – feruz o`zbek adabiyoti, san`ati va tarixida muhim o`rin tutgan, hayotligidayoq o`z ijodi bilan e`tibor qozongan shoir va davlat arbobidir. u xiva xonlari tarixida eng uzoq davr - 47 yil mamlakatni idora etib, elning obodonchiligi uchun kurashdi, mamlakat ichidagi o`zaro urushlarning oldini olishga harakat qildi. u o`z saroyida 40 ga yaqin shoir, sozanda, tarixchi, hattot va tarjimonlarni to`plab ularga homiylik qildi. shoh va shoir muhammad rahimxon feruzdan bizgacha «devoni feruz» devoni va «g`azaliyoti feruz» majmuasi va bir qancha she`rlari yetib kelgan. shu bilan bir qatorda chokar, devoniy, tabibiy, xodim kabi kotiblar tomonidan ko`chirilgan bayozlarda …

r bo`lgan hodisalar, shaxslar, u kishining yaqinlari, farzandlari, nabiralari – shajara vakillari, yana shoir feruzning tabiati, fe`li, odatlari haqida keng ma`lumot beruvchi ilk yaratilgan asardir. 1994 yilda feruz tavalludining 150 yilligi munosabati bilan shoir haqida ilmiy, badiiy asarlar yaratildi, asarlari qaytadan nashr etildi. chunonchi, shoirning 1994 yilda «elga shohu ishqqa qul” nomli devoni, «ne bo`ldi yorim kelmadi” she`rlar guldastasi nashr qilindi. 1995 yil gulsara ismoilova “feruz davri xorazm adabiy muhiti” mavzuida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1995 yilda iqtidorli olim nusratilla jumaxo`ja “feruz – madaniyat va san`at homiysi” asarini yaratdi. xudi shu yili davlatyor rahim, shixnazar matrasul, nusratulla jumaxo`jalarning hammualliflikdagi “feruz: shoh va shoir qismati” kitobining ikkinchi qismi nashrdan chiqdi. bulardan tashqari, e.zohidovning “xorazm fojiasi” qissasi, k.avazning «saqili navo” dostoni, s. avazning “temirg`ozi to`ra ” haqidagi qissalarida ham xiva xoni sayyid muhammad rahimxoni bahodirxoni soniy feruz haqida tarixiy-badiiy lavha yaratildi. bularning barisi feruzning hayoti va ijodi ham badiiy, ham ilmiy jihatdan …

bojon tarrox azizov – xodimning «xorazm navozandalari» nomli qo`lyozma asarida bo`lajak shoirning tug`ilishi bilan bog`liq shunday ma`lumotlar bor: “bobojon to`ra xeva shahrining ichkari qal`asidagi hasanmurod qushbegi qo`lidagi podshohlikning ko`hna ark degan joyda tug`ilgan. buning sababi shuki, xorazm tartibiga ko`ra, qaysi bir podshohning yoki podshohzodaning xotuni bola tug`ishi zarur bo`lsa, ko`hna arkka kelib bola tug`ishi shart bo`lgan. shuning uchun ham muhammad rahimxon bobojonbekning otasi podshozoda bo`lg`oni uchun farzandining tug`ilgan joyi ko`hna ark deb aytuldi”. bobojon to`ra dastlabki boshlang`ich ta`limni saroy muallimlaridan oldi. shuningdek, madrsada o`z tahsilini davom ettirdi. muhammadrizo ogahiy yosh bobojon to`raga she`riyat ilmidan, tarix va mantiqdan chuqur saboq berdi. shuning uchun unda tarix va she`riyatga bo`lgan qiziqish baland edi. u yoshligidan kitobga ixlos qo`ydi, aksar vaqtini kitob o`qishga bag`ishladi. bu haqda ogahiy quyidagilarni yozadi: “sayyid muhammad rahim bahodirxon yigitlik ayyomi va ayshu tarab hangomida hech bir lavqu lu`bg`a moyil bo`lmay, aksar avqot besh vaqt namoz lavozimining adosi, faroyizu sunan …

imxon taxtga o`tirgach, odamlar yosh xondan o`zgacha marhamat va osoyishtalik tilar edi. yurtga tanilgan ogahiy, komil, bayoniy, mirzo kabi shoirlar muhammad sha`niga yangi asarlar bitdilar. yosh saltanat sohibini qutlash, bu voqeaga bag`ishlab tarix hamda qasida bitish muhammadrizo ogahiy zimmasiga tushdi. muhammad yusufbek bayoniy “shajarai xorazmshohiy” asarida katta mamnuniyat bilan bu voqea manzarasini shunday chizadi: “vaqtekim, sayyid muhammad rahim bahodirxoni soniy sariri saltanatda qaror tutdilar, shuaro va fuzalo hayli juluslari uchun tarixlaru, qasidalaru, masnaviylar aytib, in`omi iyuhona va otomi xuravonalaridin sarshor bo`ldilar, ul jumladin ogahiy bu tarixni aytib erdi: bu so`zlarnikim, men bayon ayladim, necha bayt birla ayon ayladim. bularga qayu shahki qilsa amal, oning mulkiga yetmas aslo xalal. hukumat binosi bo`lur ustuvor, oning xonadonida tutg`ay qaror. shaho, olam ichra bugun shohsen, burundin bu so`zlarga ogohsen. umidim budurkim, amal qilg`asen, amal aylamakda jadal qilg`asen”1. ko`rinadiki, 92 baytli mazkur «ma`vizatnoma»da shoir ogahiy yosh xonga davlatni adolat bilan boshqarishi haqida nasihatlar qiladi. xon …

“bo`ston” asarlarini “turk tavoyifining avomi ham bu pandlardin bahra olsin” deb ogahiyga tarjima qilishni amr etdi va unga o`zi rahnamo bo`ldi. muhammad rahimxon bayoniy ta`kid etganidek, “ko`b yerlarni obod etdi, ko`b masjidlar va madrasalar va qorixonalar bino” qildi. feruz xuddi otasi sayid muhammadxon singari har haftaning ikki kunida saroyda shoirlar bilan mushoiralar, kitobxonlik kechalari o`tkazishni odat qiladi. u ogahiy, bayoniy, komil, mirzo kabi shoirlarga ergashib g`azallar mashq eta boshlaydi. uning nozikta`b g`azallarini ko`rgan komil unga feruz, ya`ni «baxtli», «tole`li», «g`olib» degan ma`nolarini anglatuvchi taxallusni taklif qiladi. feruz madrasada o`qib yurgan paytlarida adabiyotga havas qo`ydi. fors tilini o`rgana boshladi. ammo otasi vafotidan so`ng barcha davlat ishlari zimmasiga tushganligi bois arab tilini o`rgana olmadi. shunday bo`lsa-da, u adabiyot, til, handasa, tarix, jug`rofiya ilmi bo`yicha yaxshigina ilmga ega edi. sa`diyning «guliston» va «bo`ston», firdavsiyning «shohnoma» asarlari bo`yicha adabiy mushohadalarda feruz mazkur asarlar yuzasidan savol berib o`tirganlarni imtihon qilardi. ana shunday paytlarda birorta g`azal …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "muhammad rahimxon feruz hayoti va ijodi"

1662755676.doc αζαρ muhammad rahimxon feruz hayoti va ijodi (1844 – 1910) reja: 1. feruz adabiy merosi va uning o`rganilishi. 2. shoirning tarjimai holi. 3. feruz –shoh va shoir. 4. feruz – adabiyot va san`at homiysi. 5. feruz va xorazm adabiy muhiti. 6. feruz lirikasi. 7. feruzning o`zbek adabiyoti va madaniyati tarixidagi o`rni. sayyid muhammad rahimxoni soniy – feruz o`zbek adabiyoti, san`ati va tarixida muhim o`rin tutgan, hayotligidayoq o`z ijodi bilan e`tibor qozongan shoir va davlat arbobidir. u xiva xonlari tarixida eng uzoq davr - 47 yil mamlakatni idora etib, elning obodonchiligi uchun kurashdi, mamlakat ichidagi o`zaro urushlarning oldini olishga harakat qildi. u o`z saroyida 40 ga yaqin shoir, sozanda, tarixchi, hattot va tarjimonlarni to`plab ularga homiylik qildi. shoh va sho...

DOC format, 2.0 MB. To download "muhammad rahimxon feruz hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: muhammad rahimxon feruz hayoti … DOC Free download Telegram