radiatsion ekologiya

DOCX 17 pages 53.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.8 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

radiatsion ekologiya mundarija kirish i.bob: 1.radiatsion ekalogiya . radiatsion monitoring . 2.radiatsion nurlanish va ularning xossalari . 3.nurlanish normalari . ii.bob: 1.radioaktiv nurlanishning inson organizmiga ta’siri. 2.radioaktiv nurlanishga qarshi chora tadbirlar. 3.shaxsiy muhofaza aslahalari. iii.xulosa. foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi:o’zbekistonda demokratik jamiyat qurish insonning tabiatga munosabatini o’zgartirishni , ekologik manfaatlarni iqtisodiy-ijtimoiy manfaatlar bilan tenglashtirishni, insonning tabiatga nisbatan ma’suliyatini oshirish talab etiladi .respublikada mustaqillik yillarida ekologik –iqtisodiy tadbirlar tizimini amalga oshirishga muhim ahamiyat berilmoqda .bu tizim amalga oshirayotgan iqtisodiy islohotlarning ajralmas bir qismi bo’lishi lozim .shu sababdan tabiatdan foydalanish va uni muhofaza qilishning ilmiy asoslangan iqtisodiy mexanizmiga ega bo’lish va uni xo’jalik amaliyotida samarali qo’llash g’oyat muhimdir. zamonaviy mutaxassislar , birinchi navbatda iqtisodchilar tabiiy-ekologik fikrlashga ega bo’lishlari , o’z faoliyatlarida tabiatdan oqilona foydalanish va muhofaza qilish uslublarini qo’llab tabiatga zararli ta’sir ko’rsatishning oldini olishlari , ekologik bexatar qaror qabul qilishlari lozim .bizga ma’lumki tabiatda mavjud barcha resurslar (energiya manbalari ) salmog’i …

2 / 17

t. tadqiqot obekti. oily ta’lim bakalavriat bosqichida fizika kursining “atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi” bo’limini “radioatsiya va uning atrof muhit bilan o’zaro ta’siri” ning o’qitilish jarayoni. mavzuning predmeti. kurs ishini bajarishda “radioatsion nurlanishlar ” bo’limining o’qitilishi, mazmuni, zamonaviy ahamiyati va ped.texnologiyalardan unumli foydalanishdan iborat. tadqiqot metodi.tadqiqot ishining bajarilishida muammoga oid ilmiy ,ilmiy –uslubiy ishlar va adabiyotlar tahlili , hamda tadqiqot natijalarini umumlashtirish va matematik –statistik ishlov berish metodlaridan foydalanildi. yadro fizikasi umumiy fizikaning asosiy bo‘limlaridan biri bo‘lib, keng ko’lamda rivojlanmoqda. yadro fizikasi atom yadrosining tuzilishi, uning xususiyatlari, yadro kuchlarining tabiati, yadro tarkibiga kiruvchi zarralarning o‘zaro ta’sirlari, yadrolarning yemirilish qonunlarini o‘rganadi. yadro fizikasining rivojlanish jarayonining asosiy qismi yadro fizikasi tajriba usullari va ularning amalda qo‘llanilishi bilan bog‘liq. bu esa, juda chuqur va keng masalalarni, jumladan yadro fizikaviy ko‘rsatkichlarini o‘lchashdan tortib, to o‘ta yuqori energiyali zarralarda yadro reaksiyalarini amalga oshirib, ularning mahsullarini o‘rganishgacha qaratilgan ishlar, termoyadro sintezini boshqarish, lazerli yuqori neytron …

3 / 17

biiy va suniy (antropogen ) manbalar asosidagi ionlashtiruvchi radiotsion nurlanishning (radionuklidlar) biotsenozlar ta’sir mexanizmlarini o’rganuvchi fan sohasi hisoblanadi . radioekologiya- bu ionlashtiruvchi nurlanishlarning doimiy ta’siri sharoitida , organizmlar va ularning jamoalarining o’zaro va atrof – muhit bilan munosabatlarini o’rganuvchi fan sohasi hisoblanadi . radioatsion ekologiya (radioekologiya) –tirik organizmlar va ularning jamoalarining tabiiy radionuklidlar yoki texnogen tavsifdagi radioaktiv ifloslanish manbalari ta’siri sharoitida mavjudligi xususiyatlarini o’rganuvchi fan sohasi hisoblanadi . radioekologiya fani tabiiy va antropogen kelib chiqish tavsifiga ega bo’lgan ionlashtiruvchi nurlanish turlari va manbalarini o’rganadi ‘ radionuklidlarning biosfera tarkibiy qismlariga tushish qonuniyatlarini tadqiq qiladi va quyidagi bo’limlarga ajraladi : nazariy radioekologiya – radionuklidlarning ekosistemalarda migratsiyasi masalalarini o’rganadi. eksperimental radioekologiya – biologic organizmlarga ionlashtiruvchi nurlanishning ta’sir mexanizmlarini o’rganadi va ularni radiotsion nurlanishdan himoya qilish chora tadbirlarini ilmiy asoslab beradi. radioekologiya bevosita – hayvonlar radioekologiyasi, o’simliklar radioekologiyasi, gidroradioekologiya , mikroorganizmlar radioekologiyasi, o’rmonlar radioekologiyasi, qishloq xo’jaligi radioekologiyasi, va boshqa yo’nalishlarga ajratiladi . ma’lumki, ekologik …

4 / 17

lgan radioaktiv chiqindilar bilan ifloslanish darajasini baholashda biotest va bioindikatsiya uslublaridan foydalaniladi . biotest (bioassay) – labaratoriya sharoitida ifloslanish muhiti tarkibidan olingan biologic obektlar sinov namunalarining morfologik, genetik ,biokimyoviy va h.k, strukturafunksional sistemalaridagi o’zgarishlar asosida muhitning ifloslanish darajasini baholash uslubi hisoblanadi. bioindikatsiya (bioindication ) – yashash muhitida tabiiy va antropogen tavsifga ega zararli chiqindilar ta’siriga nisbatan tirik organizmlarning javob reaksiyasi asosida , mavjud holatni baholash uslubi hisoblanadi. radioasion ekologiyada radiotsion nurlanish energiyasini hisoblashda yutilgan moddaning sifati , atmosfera havosi tanlab olinadi , bu holatda havoda yutilish dozasi tushunchasi qabul qilinadi . masalan ,faollik qiymati a bilan ifodalanuvchi , izotrop tavsifga ega foton nurlanishining nurlantirish manbaidan x masofada havoda yutilish dozasi (d) qiymati quyidagi tenglama bilan ifodalaniladi : d=gr/s (1) bu yerda a- radionuklidning faolligi (bk),-energiya qiymati (mev)- ga teng bo’lgan 1ta parchalanish davomidagi fotonlar son qiymati energiya qiymati , ga teng bo’lgan fotonlarning havoda yutilish koeffitsienti (m-1) ; havoning zichligi …

5 / 17

ababli inson teri qavatidagina ta’sir qilib , terini yorib kira olmaydi , shuning uchun ham uncha zararli emas. betta nurlari radioaktiv moddalarning atom yadrolari tarqatadigan electron yoki positron oqimidir. bu nurlarning harakat doirasi ancha keng va yorib kirish qobiliyatiga ega . shu sababli ham inson uchun xavflidir . gamma nurlari ionlash qobiliyati katta bo’lmasada , katta yorib kirish kuchiga ega bo’lib , yadro reaksiyalari va radioaktiv parchalanish natijasida vujudga keladigan yuqori chastotadagi elektromagnit nurlari hisoblanadi . ularni har qanday elektrovakuum qurilmalarida hosil qilish mumkin . bu nurlarning ionlash xususiyatlari oz bo’lsada, yorib kirish xususiyati nihoyatda katta doza hisoblanadi . de=q/m (2) bunda q- bir xil elektr zaryadlariga ega bo’lgan ionlarning yig’indisi , q/m -havoning og’irligi (kg). rentgen va gamma nurlanishlarning ekzopozitsion dozasi birligi sifatida kulon/kilogram (kl/kg) qabul qilingan. rentgen va gamma nurlanishlariningekzopozitsion dozasi kulon/kilogram shunday birlikki , u nurlanish bilan tutashgan 1 kg quruq atmosfera havosida 1kl miqdoridagi elektr zaryadlarining …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radiatsion ekologiya"

radiatsion ekologiya mundarija kirish i.bob: 1.radiatsion ekalogiya . radiatsion monitoring . 2.radiatsion nurlanish va ularning xossalari . 3.nurlanish normalari . ii.bob: 1.radioaktiv nurlanishning inson organizmiga ta’siri. 2.radioaktiv nurlanishga qarshi chora tadbirlar. 3.shaxsiy muhofaza aslahalari. iii.xulosa. foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi:o’zbekistonda demokratik jamiyat qurish insonning tabiatga munosabatini o’zgartirishni , ekologik manfaatlarni iqtisodiy-ijtimoiy manfaatlar bilan tenglashtirishni, insonning tabiatga nisbatan ma’suliyatini oshirish talab etiladi .respublikada mustaqillik yillarida ekologik –iqtisodiy tadbirlar tizimini amalga oshirishga muhim ahamiyat berilmoqda .bu tizim amalga oshirayotgan iqtisodiy islohotlarning ajralmas bir qismi bo’...

This file contains 17 pages in DOCX format (53.8 KB). To download "radiatsion ekologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: radiatsion ekologiya DOCX 17 pages Free download Telegram