ekologiya

DOCX 6 pages 22.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

o`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim tashkilotlari direktori va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularni malakasini oshirish instituti fan: ekologiya mavzu:tabiat bilan tanishtirish orqali ekologik ta’lim tarbiyani amalga oshirish. bajardi: yulduz xudayberyeva. 24 –guruh 4 oylik. tekshirdi: j.musayev. tabiat bilan tanishtirish orqali ekologik ta'lim tarbiyani amalga oshirish. reja: 1. tabiat haqida tushuncha. 2. markaziy osiyo mutafakkirlarining tabiat bilan tanishtirish haqidagi ta'limotlari. 3. tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining asoschilari. . mavzuning maqsadi: tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining shakllanishi, tabiat haqida tushuncha va tabiatni ilk yoshdan o'rganish haqidagi qarash va ta'limotlar. . mavzuning vazifalari: 1. tabiatni o'rganish inson kamolotining muhim omillaridan biri ekanligini anglash. 2. barkamol shaxsni shakllanishida tabiatdagi hodisalarni ta'siri haqidagi ta'limotlar. 3. tabiat bilan tanishtirish metodikasini fan sifatida yaratilishi haqidagi ilmiy izlanishlar olib borgan olimlar ijodi bilan tanishtirish. . tayanch iboralari: tabiat, jonli tabiat, uy, makon, avesto, atrof-muhit, tabiatshunoslik, kuch, qobiliyat, tabiat bilan tarbiya uyg'unligi. . atamalar: biosfera – erda …

2 / 6

kerak emas. jonli tabiatga kiruvchilar esa oziqlanadilar, nafas oladilar, o'sadilar va ko'payadilar. jonli tabiat vakillari o'simlik, havo, suv, yorug'lik, issiqlik va ozuqa bo'lmasa yashay olmaydi. jonli tabiatdagi barcha mavjudotlardan eng qudratlisi insondir. inson fikrlaydi, mehnat qiladi, turli kashfiyotlar ixtiro qiladi. tabiat insonni ma'naviy boyitishning bitmastuganmas manbaidir. tabiat bilan inson o'rtasidagi uyg'unlikni ta'minlashda ekologik ta'lim-tarbiyaning roli nihoyatda katta. ta'lim tizimining barcha bosqichlarida amalga oshiriladigan uzluksiz ekologik ta'lim va tarbiya insonning tabiatiga, qolaversa, o'ziga nisbatan yangi munosabatlarning shakllanishini taqozo etadi. bu o'z navbatida barkamol insonning shakllanishida poydevor bo'lib xizmat qilishi mumkin. tabiatga nisbatan muhabbat uyg'otish ona vatanga, uning tabiat yodgorliklari, tarixiy obidalari, xalqimizning an'analariga hurmat ruhida tarbiyalashga, yuksak ma'naviyatli shaxsning shakllanishiga olib keladi. biosfera erda hayot paydo bo'lgandan boshlab, uzoq tarixiy davrlar davomida rivojlanib kelmokda. erning tirik organizmlar va biogen cho'kindi tog' jinslari tarqalgan qismini rus olimi akademik v.i.vernadskiy biosfera (yunoncha – «bios» – hayot, «sfera» – shar) deb nomlagan. biosfera sayyoramizning …

3 / 6

. biosfera er sharidagi eng yirik ekotizim bo'lib, u quyi darajalardagi kichik tizimlarga bo'linib ketadi. bular quruqlik va suv havzalari, okeanlar, metosferaning yuqori qatlami, atmosferaning quyi qatlamlari, bundan tashqari quruqlikda evolyutsion-tarixiy tizimlar sifatida biogeografik tabiiy mintaqalar, biomlar, landshaft zonalar, ayrim landshaftlar va hokazolarga ajraladi. biosferaga katta doiradagi biotik moddalarning aylanishi xarakterlidir. biosferaning umumiy vazni 3. 1024 bo'lganda, tirik modda 1,8-2,5 1018£ (quruq vazni)ga teng bo'ladi. biosfera tushunchasi fanga 1875 yilda avstraliyalik zoolog e.zyuss tomonidan kiritilgan. biosfera haqidagi ta'limot esa akademik v.i.vernadskiy tomonidan yaratilgan. sayyoramizdagi barcha tirik organizmlar yig'indisini v.i.vernadskiy «tirik modda» deb atadi. «tirik modda»ning eng muhim xususiyatlari uning umumiy vazni, kimyoviy tarkibi va energiyasi hisoblanadi. biosferaning ikkinchi tarkibiy qismi to'liq modda bo'lib, v.i.vernadskiyning aytishi bo'yicha tirik organizmlar qatnashadigan biosferadagi moddalar yig'indisidan hosil bo'ladi. biosferada «oraliq moddalar» ham mavjud bo'lib, ular o'lik va tirik moddalarning birgalikdagi faoliyatidan hosil bo'ladi. ekologiya. bugungi kunda ekologiya fani tushunchasi har bir kishining ongiga singib …

4 / 6

rakkab munosabatlari hamda shu asosda vujudga keladigan qonuniyatlarni o'rganadi. ekologiyaujudga keladigan qonuniyatlarni o'rganadi. ekologiya 7 tushunchasi fanga birinchi bo'lib 1866 yilda nemis biologi e.gekkel tomonidan kiritilgan. populyatsiyalar, turlar, biotsenozlar, biogeotsenozlar va biosfera kabi tushunchalar ekologiya fanining manbai hisoblanadi. shuning uchun umumiy ekologiya to'rt bo'limga bo'lib o'rganiladi: autekologiya, populyatsiyalar ekologiyasi, sinekologiya va biosfera. 1. autekologiya («autos» – yunoncha so'z bo'lib, «o'zi» degan ma'noni bildiradi) ayrim turlarning ular yashab turgan muhit bilan o'zaro munosabatini, ularning qanday muhitga ko'proq va uzviy moslashganligini o'rganadi. 2. populyatsiyalar ekologiyasi («populyatsion» – frantsuzcha so'z bo'lib, «aholi» degan ma'noni bildiradi) populyatsiyalar tuzilmasi va dinamikasini, ma'lum sharoitda turli organizmlar sonining o'zgarish (biomassa dinamikasi) sabablarini tekshiradi. 3. sinekologiya («sin» – yunoncha so'z bo'lib, uning ma'nosi «birlikda» demakdir) biogeotsenozlarning tuzilishi va xossalarini, ayrim o'simlik va hayvon turlarini o'zaro aloqasini hamda ularni tashqi muhit bilan munosabatini o'rganadi. 4. ekotizimlarning tadqiq qilishning rivojlanishi biosfera haqidagi ta'limotni vujudga keltiradi. bugungi kunga kelib ekologiya fani …

5 / 6

jasida ijtimoiy ekologiya vujudga keladi. unga birinchi bo'lib raderik mak kenzil ta'rif bergan. ijtimoiy ekologiya ijtimoiy fanlardan biri hisoblanib, uning maqsadi inson bilan atrof-muhit o'rtasidagi xususiy bog'lanishlarni o'rganishdan iborat. shunday qilib, ekologiya bugungi kunda tabiiy va ijtimoiy fanlar jumlasiga kirib, o'rganilayotgan ob'ekt yoki tizimning atrof-muhit bilan munosabatini keng miqyosda tadqiq etadi. biosfera va inson ekologiyasi fanining ob'ekti bo'lib bir hujayrali sodda tuzilishdagi bakteriyalar, zamburug'lar, o'simlik va hayvonlar hamda ularning jamoalari xizmat qiladi. ekologiya fani tabiat bilan tirik organizmlarning uzviy bog'lanishini ifoda etar ekan, u shubhasiz tabiatni muhofaza qilishning ilmiy asosini tashkil etadi. 2. markaziy osiyo mutafakkirlarining tabiat haqidagi ta'limotlari o'rta osiyo xalqlari, jumladan o'zbek xalqi qadimdan ekologik madaniyat merosiga ega. eng mo''tabar, qadimgi qo'lyozmamiz «avesto» xalqimizning bebaho mulki sanaladi. bu nodir kitob bundan o'ttiz asr muqaddam shu zaminda yashagan ajdodlarimizning biz avlodlarga qoldirgan ma'naviy tarixiy merosidir. «avesto», ayni zamonda, bu qadim o'lkada buyuk davlat, yuksak ma'naviyat va madaniyat bo'lganligidan guvohlik …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya"

o`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim tashkilotlari direktori va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularni malakasini oshirish instituti fan: ekologiya mavzu:tabiat bilan tanishtirish orqali ekologik ta’lim tarbiyani amalga oshirish. bajardi: yulduz xudayberyeva. 24 –guruh 4 oylik. tekshirdi: j.musayev. tabiat bilan tanishtirish orqali ekologik ta'lim tarbiyani amalga oshirish. reja: 1. tabiat haqida tushuncha. 2. markaziy osiyo mutafakkirlarining tabiat bilan tanishtirish haqidagi ta'limotlari. 3. tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining asoschilari. . mavzuning maqsadi: tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining shakllanishi, tabiat haqida tushuncha va tabiatni ilk yoshdan o'rganish haqidagi qarash va ta'limotlar. . mavzuning vazifalari: 1. ta...

This file contains 6 pages in DOCX format (22.6 KB). To download "ekologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya DOCX 6 pages Free download Telegram