o’zbek tilida neologizmlar

DOCX 58 pages 86.8 KB Free download

58 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.8 KB

File type DOCX

Pages 58

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 58

mavzu: o’zbek tilida neologizmlar reja: kirish 1. o`zbek tili leksikasida qatlamlarning paydo bo`lishi. 1.1. tilning boyish manbalari 1.2. o`zbek tilida o`zlashma so`zlar va o`zlashma neologizmlar 1.3. o`zlashma neologizmlar – bir ma’noli so`zlar 1.4. o`zlashma neologizmlarning tarjimada ifodalanishir 2. o`zbek tilida yangi lug`aviy qatlamning shakllanishi 2.1. o`zbek tilida o`zlashma neologizmlarning paydo bo`lishi 2.2. o`zlashma neologizmlarning ekstralingvistik va lisoniy omillar asosida vujudga kelishi 2.3. o`zlashma neologizmlarning mavzuiy guruhlari xulosa kirish mavzuning dolzarbligi. hozirgi o`zbek tilshunosligida uning barcha sohalari bo`yicha, ayniqsa, leksikologiya yuzasidan yirik va jiddiy tadqiqot ishlari amalga oshirilgan. shunga qaramasdan, bu sohaning barcha muammolari tugal hal etilgan deb bo`lmaydi. o`zbek tili lug`at tarkibidagi o`zlashma neologizmlar shu vaqtga qadar to`liq o`rganilgan emas. s.i.ojegovning e’tirof etishicha, leksika tilning boshqa sathlariga qaraganda murakkab va ko`p qirralidir. uning vazifasi, bir tomondan,jamiyat nafas olayotgan borliqni barcha murakkabliklari bilan in’ikos etish bo`lsa, ikkinchi tomondan, leksik, semantik, uslubiy-sinonimik so`z yasash va shuning kabi bir qator hodisalarning murakkab lisoniy …

2 / 58

юркскими языками. –казань, 1934. 75-76 betlar/] tillarning o`zaro ta’siri, bir tildan boshqa tilga lisoniy birliklarning o`zlashishi masalalari n.v.yushmanov tadqiqotlarida ham e’tiborli o`rinda bo`lgan. o`zbek tilidagi o`zlashma neologizmlarning tadqiqiga bag`ishlangan an’anaviy yo`sindagi ishlar mavjud emas. lekin o`zbek tilidagi o`zlashma neologizmlar sistem tadbirlar asosida o`rganilmagan. sababi shuki, lug`aviy materialni sistem o`rganish fonetika, morfologiya yoki sintaksis materiallarini sistem o`rganishga qaraganda qiyinroq kechadi[footnoteref:4] [4: қаранг: неъматов ҳ., расулов р. ўзбек тили систем лексикологияси асослари. – т: 1995. 35-bet.] kurs ishining obyekti va manbalari. o`zbek tili leksikasining o`zlashma neologizmlari qatlami tadqiqotning asosiy obyekti sanaladi. kurs ishining asosiy maqsad va vazifalari. mazkur bmining maqsadi hozirgi o`zbek tili lug`at tarkibidagi o`zlashma neologizmlarni ayrim leksik-semantik xususiyatlarini tadqiq etishdir. bunda quyidagi vazifalar hal etiladi: · o`zlashma neologizmlarning semantik xususiyatlarini tadqiq etish; · o`zlashma neologizmlarning leksik xususiyatlarini tavsif etish; · o`zlashma neologizmlarning o`zbek tili lug`at tarkibiga o`zlashish omillarini aniqlash. mavzuning o‘rganilish darajasi. tilshunoslikda leksikologiya bo‘limi bo‘yicha dastlabki tadqiqotlar i.rasulov, a.shomahsudov, …

3 / 58

logik asosi. dialektika va uning amaldagi qonun-qoidalari sanaladi. o`zlashma neologizmlarni tavsiflashda sistem-struktur tahlil metodi bilan bir qatorda, ma’noviy-komponent, nominativ-onomosiologik, funksional-semantik kabi tahlil usullaridan ham foydalanildi. o`zbek tilshunosligida professor sh.u.rahmatullayev, f.abdullayev, a.p.hojiyev, i.qo`chqortoyev, m.mirtojiyev, a.nurmonov, n.mahmudov, a.berdialiyev, h.g.ne’matov, r.rasulov kabi olimlar tomonidan qo`llangan yo`l va usullar ishimiz uchun muhim yo`llanma vazifasini o`tadi. kurs ishining tuzilishi. mazkur, bitiruv malakaviy ishi kirish, ikki bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatidan iborat. o‘zbek tili qanchalar boy til. undagi latiflik, joziba, o‘ziga xoslik tufayli durdona asarlar yaratilgan. til - millat kaliti. zero xalq qalbiga yo‘l uning ona tilini bilish, madaniyati va an’analarini hurmat qilishdan boshlanadi. qadim bu ona zaminimiz ne kunlarni boshidan kechirmadi. qonli urushlar, hisobsiz jang-u jadallar. lekin shunda ham matonatli o‘zbek xalqi o‘z an’ana va qadriyatlarini saqlab qolishga harakat qildi. millat ruhi sanalmish ona tilimizni biz ─ avlodlarga meros qilib qoldirdi. unda tarix pinhon. zero yurtboshimiz islom karimov ta’kidlaganlaridek: “...o‘zlikni anglash, milliy ong va tafakkurning …

4 / 58

siyosiy) bo‘lar ekan, ularning tillari ham shunday munosabatlar natijasida o‘zaro aloqaga kirishadi, bir-birlariga ozmi-ko‘pmi ta’sir ko‘rsatadi. bir tilga ikkinchi til so‘zlarining kirishi bir tarafdan ular orasidagi munosabatni ta’minlashga xizmat qilsa, ikkinchidan u tilni rivojlantirishga ham yordam beruvchi asosiy vosita sifatida katta o‘rin tutadi. o‘zbek xalqi, ma’lumki, eng qadimgi urug` va qabilalaridan o‘sib chiqqan, demak uning tili ham shu urug` va qabilalar tili negizida rivoj topgan. markaziy osiyodagi turli tarixiy, ijtimoiy-siyosiy jarayonlar, xususan, arablar, mo‘g’ullar, ruslar istilosi, tojik, turkman xalqlari bilan qo‘shnichilik munosabatlari ham o‘zbek tili taraqqiyotiga kuchli ta’sir ko‘rsatgan. anashu tarixiy jarayonlar nuqtai nazaridan qaralganda hozirgi o‘zbek tilining boyligida ikkita yirik qatlam - o‘z va o‘zlashgan qatlamlar borligi ma’lum bo‘ladi. asrlar davomida tillar bir-biridan so‘z olib, so‘z berib shakllanib kelmoqda. bu ham bir imkoniyat. til tizim sifatida uzluksiz harakatda, rivojlanishda bo‘lib turadi, bu uning ijtimoiy mohiyatidan kelib chiqadi: til va jamiyat, til va ong, til va tafakkur o‘rtasidagi ikki tomonlama …

5 / 58

miyatning madaniy-ma’rifiy rivojida ona tili muhim o`rin tutadi. til milliy ma’naviyat, ma’rifat va madaniyatning ko`zgusidir. hadisda “ kishining zebu ziynati, go`zalligi uning tilidadir” deyiladi. har bir xalq, millat o`z tiliga hurmat bilan qaraydi. chunki til millatning tamal toshi, u boy berilsa, millat ham boy beriladi. yurtboshimizning “jamiki ezgu fazilatlar inson qalbiga, avvalo ona allasi, ona tilining betakror jozibasi bilan singadi. ona tili – bu millatning ruhidir. o`z tilini yo`qotgan millat o`zligidan judo bo`lishi muqarrar”, deb ta’kidlagani bejiz emas. demak, millatning borligi va birligining bosh belgisi tildir. dunyodagi qay bir xalqni olmaylik, uning jahon sivilitziyasidagi o’rni va mavqei, betakkror milliy o`zligi va tarixiy tajribasi bilan belgilanadi. milliy o`zlikning birinchi belgisi bu milliy til bo`lib, u millatning millat bo`lib shaklllanishida muhim shartlardan biri hisoblanadi. til bo`lmasa el ham, millat ham bo`lmaydi. elni – el, millatni millat darajasiga ko`taradigan, uning yashashi va faoliyatini belgilab turadigan vosita til ekan, u bilan butun insoniy qiyofalar …

Want to read more?

Download all 58 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek tilida neologizmlar"

mavzu: o’zbek tilida neologizmlar reja: kirish 1. o`zbek tili leksikasida qatlamlarning paydo bo`lishi. 1.1. tilning boyish manbalari 1.2. o`zbek tilida o`zlashma so`zlar va o`zlashma neologizmlar 1.3. o`zlashma neologizmlar – bir ma’noli so`zlar 1.4. o`zlashma neologizmlarning tarjimada ifodalanishir 2. o`zbek tilida yangi lug`aviy qatlamning shakllanishi 2.1. o`zbek tilida o`zlashma neologizmlarning paydo bo`lishi 2.2. o`zlashma neologizmlarning ekstralingvistik va lisoniy omillar asosida vujudga kelishi 2.3. o`zlashma neologizmlarning mavzuiy guruhlari xulosa kirish mavzuning dolzarbligi. hozirgi o`zbek tilshunosligida uning barcha sohalari bo`yicha, ayniqsa, leksikologiya yuzasidan yirik va jiddiy tadqiqot ishlari amalga oshirilgan. shunga qaramasdan, bu sohaning barcha muammolari tuga...

This file contains 58 pages in DOCX format (86.8 KB). To download "o’zbek tilida neologizmlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek tilida neologizmlar DOCX 58 pages Free download Telegram