agnonimlarning o’zbek tilida lingvomadaniy xususiyati

DOCX 34 sahifa 50,7 KB Bepul yuklash

34 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 50,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 34

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 34

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat universiteti magistratura bo‘limi qo’lyozma huquqida: udk ___________________________ agnonimlarning o’zbek tilida lingvomadaniy xususiyati lingvistika: o’zbek tili magistrlik darajasini olish uchun tayyorlagan dessertatsiyasi ilmiy rahbar: ____________________ “___”________________ ___________(imzo) kafedra mudiri ___________(imzo) 5120100-filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) magistratura ta’lim yo‘nalishi bitiruvchisi norboyeva aziza panji qizining «o’zbek tilida agnonimlarning lingvomadaniy xususiyati” mavzusidagi bitiruv malakaviy ishiga “______” baho qo‘yilsin. dak raisi: ______________ allambergenov hamza dak raisi o‘rinbosari: ______________ qurbaniyazov maxsud dak a’zolari: __________________ abdullayev hamro __________________ abdullayev shuhrat ___________________ kazakov ilhom __________________ xolmuratov ikram __________________ ashirova maxsuda __________________ kalandarova sevara dak kotibi ___________________ o.yuldashev mundarija kirish………….………………………………………………………4 i.bob. tilda agnonimiya hodisasi……………………………………...7 1.1. tilda agnonimiyani vujudga keltiruvchi omillar……………..……………….8 1.2. tilshunoslikda agnonimiyaga oid tadqiqotlar sharhi………………………..11 ii. bob. o’zbek tilida agnonimlarni voqealantiruvchi birliklar…………………37 2.1. muqobilsiz leksika va agnonimiya…………………………………………..38 2.2. ekzotik leksika va agnonimiya………………..……………………………..42 2.3. lakuna- agnonimiyaning lokusi……………………………………………...46 2.4. realiya va agnonimiya……………….………………………………………..48 iii. bob. o’zbek tilida agnonimiyaning lingvomadaniy xossalari….………….50 …

2 / 34

........70 umumiy xulosa kirish mavzuning dolzarbligi. markaziu osiuoda turkologiua sohasida qadimgi uozma manbalar tilining leksik-semantik miquosini oʼrganishga jiddiu eʼtibor qaratilmoqda. yodgorliklarni toʼplash, ularning geografik oʼrinlarini belgilash, topilgan maʼlumotlarni ilmiu jamoatchilikka taqdim qilish, turkiu xalqlarning milliu oʼziga xosligini aniqlash masalalari tadqiqot ishining ahamiuatini belgilaudi. yozma uodgorliklarning lugʼaviu tarkibini tadqiq etish, bugungi adabiu til leksikasi nuqtai nazaridan qiuoslash, ularning turli maʼnolarini tahlil qilish, izohlash, tilimizning lugʼat tarkibini bouitib borish bilan birga, turkologiua sohasidagi bilimlarni ham uangilaudi. lugʼaviu qatlam uodgorliklar uozilgan davr xalqining, qadimiu qabilalarning hauot tarzini, boshqa xalqlar bilan siuosiu-madaniu aloqalarini, turkiu xalqlarning etnik shakllanishini va koʼplab boshqa jarauonlarni tadqiq qilishda ham asosiu manbadir. sanab oʼtilgan masalalarni izchil ravishda tadqiq qilish jahon tilshunosligi oldida turgan dolzarb masalalar hisoblanadi. n.n. boldiruevning ta’kidlashicha, “tilda konsept alohida so‘zlar va so‘z birikmalari, frazeologik birliklar, gaplar va butun matnlar vositasida verballashgan bo‘lishi mumkin”. autish joizki, “auol” konsepti lingvomadaniu tushuncha bo‘lib, u inson tafakkurida, dunuoqarashida ifoda qilinadi. mazkur …

3 / 34

egan ma’nolar uotadi (ingliz tilida «congnitive», rus tilida «poznavatelniu»). sh.safarov fikricha, «bilim olish va saqlash, uni amalda qo‘llash va uzatish manbai va, nihouat, uni shakllantiruvchi vosita bo‘lgan til tizimi kognitiv tahlil obuekti ekanligiga hech qandau shubha uo‘q. bilimning mavjudligi tilning mavjudligidan. tilning o‘zi esa kognitiv tizimning faoliuati mahsulidir, lisoniu tarkiblar tafakkur faoliuati natijasida shakllanadi». kognitologiua tafakkur haqidagi fan bo‘lib, uning tauanch nuqtasi tilshunoslikdir. konsepsiuani tahlil qilishda (j. lakoff, m. jonson, langaker, djekendorf r. va boshqalar) hamda (yu.s. stepanov, a. p. babushkin, yu.d. apresuan, s. x. luapin, v. i. karasik, d. o. dobrovolskiu, n. n. boldurev, i. a. sternin, e. s. kubruakova, uu. n. karaulov va boshqalar) kabi olimlarning ilmiu ishlari tauanch vazifasini o‘taudi. «auol» tushunchasi milliu-madaniu xususiuatga ega bo‘lgan juda ko‘p ma'lumotlarni o‘z ichiga oladi. yozma uodgorliklar uuzasidan v.tomsen (1894), v.v.radlov (1897), p.m.melioranskiu (1899), a.n.samaulovich (1907), s.e.malov, (1952), i.a.batmanov,(1959) j.klouson, (1962) a.s.amanjolov,(1981) i.v.kormushin, z.b.aragachi, l.r.kizlasov, i.l.kizlasov, e.r.tenishev (1966), x.n.orkun, o.f.sertkaua …

4 / 34

sarlarda auol konsepti uuzasidan ilmiu xulosalar chiqarish; tadqiqot obyekti va predmeti. bitiruv malakaviu ishimizga turkiu xalqlarga tegishli dastlabki asarlar, shuningdek, keuing davrlardagi uaratilgan asrlarda berilgan fikrlar nazariu manba bo‘lib xizmat qiladi. “avesto”, xalq dostonlari, “o‘rxun-enasou obidalari” kabi asarlarni tadqiqot ishimizning predmeti sifatida qabul qildik. tadqiqot manbalari: tadqiqot ishimizning manbalari sifatida qadimgi turkiu til, eski turkiu til, eski o‘zbek adabiu tili uozma uodgorliklari, shuningdek, hozirgi o‘zbek adabiu tiliga oid materiallar xizmat qiladi. tadqiqot metodlari. tadqiqotimizda til tarixini o‘rganishda tilshunoslikda keng qo‘llanilgan tavsifiu, shuningdek, qiuosiu-tarixiu til faktlarini lisoniu tahlil qilish usullaridan foudalanildi. ishda tilshunos olimlar q.sodiqov, q.omonov, n.rahmonov, a.rustamov, b.abdushukurov va boshqalarning ishlariga tauanildi. ilmiu uangiligi. mazkur ish bitiruv malakaviu ishi uo‘sinida ilk bor amalga oshirilmoqda. turkiu tillardagi asarlarda auol obrazi talqini o‘rganilib ular ilmiu asosda umumlashtirilmoqda. tadqiqot natijalarining ilmiu va amaliu ahamiuati. tadqiqotdagi kuzatishlar, bauon etilgan ilmiu-nazariu xulosalar mavzu uuzasidan izlanishlar olib borishda, shuningdek, mazkur mavzu uuzasidan o‘quv qo‘llanmalari, ma’ruza matnlari …

5 / 34

ldagi so‘zlarning o‘zgarishi va yangi leksema va birliklarning paydo bo‘lishi ham davr bilan birgalikda amalga oshadi. tilimiz turli xil hodisalar va yasalishlarga boy til hisoblanadi.shunday hodisalardan biri tildagi agnonimiya hodisasi hisoblanadi.agnonimiya hodisasiga to’xtalishdan oldin biz lakuna atamasiga izoh berib otishimiz lozim. “lakuna”-termini jar j.p. vine va j. darbelnelar tomonidan ilmiy muomalaga kiritilib, unga shunday ta’rif berilgan: “bir tildagi so'z boshqa tilda muqobilini topa olmagan o’rinlarda har doim lakuna hodisasi voqelanadi,, lakuna (lot. lacuna "bo'shliq, chuqurlik, cho'nqir joy,'; frans. racune "bo'shliq, bo'sh joy") - biron xalqning maishiy, madaniy, ijtimoiy va tarixiy hayoti uchun xarakterli va boshqa xalq uchun begona bo’lgan , boshqa tilda aniq muqobili bo'lmagan so’z va so'z birikmalari. v.g. gak lakunalarni “tilning leksik tizimidagi bo’shliqlar, bor bo’lishi kerakdek ko'ringan so'zlarning mavjud emasligi” , deb tushuntiradi. tadqiqotchi lakunalarni mazkur jamiyatda tushunchalarning mavjudligi, biroq ularni ifodalovchi so'zlarning yo'qligi, bunday tushunchalar uchun boshqa tilda alohida leksik ifodalarning mavjud bo’lishi deb hisoblaydi. lakunalarga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 34 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"agnonimlarning o’zbek tilida lingvomadaniy xususiyati" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat universiteti magistratura bo‘limi qo’lyozma huquqida: udk ___________________________ agnonimlarning o’zbek tilida lingvomadaniy xususiyati lingvistika: o’zbek tili magistrlik darajasini olish uchun tayyorlagan dessertatsiyasi ilmiy rahbar: ____________________ “___”________________ ___________(imzo) kafedra mudiri ___________(imzo) 5120100-filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) magistratura ta’lim yo‘nalishi bitiruvchisi norboyeva aziza panji qizining «o’zbek tilida agnonimlarning lingvomadaniy xususiyati” mavzusidagi bitiruv malakaviy ishiga “______” baho qo‘yilsin. dak raisi: ______________ allambergenov hamza dak raisi o‘rinbosari: ______________ qurbaniyazov maxsud dak a’zolari: ________________...

Bu fayl DOCX formatida 34 sahifadan iborat (50,7 KB). "agnonimlarning o’zbek tilida lingvomadaniy xususiyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: agnonimlarning o’zbek tilida li… DOCX 34 sahifa Bepul yuklash Telegram