axloq falsafasi (etika)

DOCX 14 pages 30.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.5 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

12-mavzu. axloq falsafasi (etika) reja: 1. . kasbiy odobning axloqiy madaniyat bilan uyg’unligi. 2. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar dunyoqarashiga ta’siri. zamonaviy axloqiy tarbiyada kosmopolitizmga moyillik. 3. bioetika – amaliy etikaning nazariy asosi. tayanch iboralar va so‘zlar; axloqiy madaniyat, muomala odobi, suhbat, imo- ishora, etiket, kasbiy odob, axloqiy tarbiya, axloqiylik, tarbiyalanuvchi, komil inson, namunaviylik, ommaviy madaniyat, bioetika 1. . kasbiy odobning axloqiy madaniyat bilan uyg’unligi. madaniyatning turlari ichida, xususan ma’naviy madaniyat doirasida axloqiy madaniyat o’zining nihoyatda keng qamrovliligi bilan ajralib turadi. uning shaxs hayotida voqe bo’lishi xilma-xil omillar vositasida ro’y beradi. chunonchi, hayotiy tajriba, tarbiya, axloqiy ta lim, san’at ana shunday vositalardan hisoblanadi. axloqiy madaniyat shaxsga o’zgalar bilan munosabatda an’anaviy axloqiy qonun- qoidalardan ijobiy foydalanishni, ularga zamonaviylik nuqtayi nazardan yondashishni, ezgulik bilan yovuzlikning farqiga borishni va egallagan axloqiy bilimlarini samarali tatbiq etishga o’rgatadi. qisqasi, u shaxsning jamiyat axloqiy tajribalarini egallash va ulardan o’z tajribalarida foydalamshi o’z-o’zini muntazam takomillashtirib borishi singari jihatlarni qamray …

2 / 14

’lsa-da, bugun ulardan o’sha shakllarda foydalanish erish tuyuladi, hazilomuz-kulgili ko’nnadi, hatto istehzoli- kinoyaviy urg’u kasb etadi. biz yuqorida madaniyatning keng qamrovlilik xususiyatini ta ‘kidlab o’tdik. zotan madaniyatning biror sohasi yo’qki, unda axloqiy madaniyat bevosita yoki bilvosita ishtirok etmagan bomsin. u iqtisodiy madaniyatmi, tibbiy madaniyatmi, estetik madaniyatmi, baribir axloqiy madaniyatsiz mavjud bo’lolmaydi. hammasida axloqiy madaniyat muomala odobi, etiket, kasbiy odob ko’rinishlarida nafaqat ishtirok etadi, balki ma’lum ma’noda ularning yashash shartini belgilab beradi. insonlar toki jamiyat bo’lib hayot kechirar ekanlar, ular bir-birlari bilan axloqiy munosabatga kirishmay yashashlarining iloji yo’q. axloqiy madaniyat ana shu munosabatning asosi, mohiyatini tashkil etadi. axloqiy madaniyat axloqiy tafakkur madaniyatining qator unsurlarini o’z ichiga oladi. ana shunday eng muhim unsurlardan biri — muomala odobi. axloqiy madaniyatning eng muhim unsurlaridan biri – muomala odobi. u, mohiyatan, o’zaro hamkorlikning shakllaridan biri. inson zoti bir-biri bilan hamkorlik qilmasdan, o’zaro tajriba almashmasdan, bir-biriga ta ‘sir ko’rsatmasdan rosmana yashashi mumkin emas. muomala odam uchun …

3 / 14

obi o’zini, eng avvalo, shirinsuxanlilik, kamsuqumlik, bosiqlik, xushfe’llilik singari axloqiy me’yorlarda namoyon qiladi. darhaqiqat, muomala odobida muloqotning asosi bo’lmish til katta ahamiyatga ega. zero, odamlar bir-birlarini til orqali tushunadilar, til vositasida o’z fikrini o’zgaga yetkazish ma’lum ma’noda san’at. zarur so’zni topish, muayyan holatga mos keladigan ifodaviy vositalarni qo’llash, fikrni jumlaviy jihatdan to’g’ri ifodalash, aniq, bosiq, salobat bilan so’zlash hamsuhbatingiz yoki tinglovchining diqqatmi tortishda muhim rol o’ynaydi, so’zlovchining nutq madaniyati darajasini ko’taradi. muomala odobida tilning sofligi masalasi ham muhim. til sofligi buzilishining asosiy uch xil ko’rinishi mavjud: birmchisi bir tilde so’zlashayotib, ikkinchi tilga o’tib ketish, to’g’rirog’i, birvarakay “ikki tilde”so’zlashish, misol qilib, ikki talabaning so’zlashayotganda o zbek tilida rus tiliga, rus tilidan o’zbekchaga muntazam o’tib tunshini olish mumkin, bu ba’zilar uchun odatiy hol boiib qolgan. ikkinchisi bir tilda so’zlashayotib, ikkinchi tildagi so’zlarni, ayniqsa jargonlarni ishlatish. masalan, “davay”, “koroche”, va h.k. til sofligining uchinchi buzilishi esa bir tilda so’zlashgan holda o’sha tildagi “parazit” …

4 / 14

kuydirib so’zlayotganda esnash v.b. shunga o’xshash holatlar ham muomaladagi odobsizlikni bildiradi. muomala odobining yana bir «ko’zgusi», bu - insoniy qarash, nigoh, so’zsiz — noverbal harakatlar. ma’lumki, odamning qarashida, yuz ifodasida, qo’l harakatlarida uning qay sabablardandir tilga chiqmagan, so’zga aylanmagan hissiyoti, talablari o’z aksini topadi. chunonchi, suhbatdoshining gapini oxirigacha eshitmay, qo’l siltab ketish muomaladagi madaniyatsizlikni anglatadi. ba’zan qarab qo’yishnmgo’zi so’zdan ham kuchliroq ta’sir ko’rsatadi. deylik, bir quruvchi usta o’z shogirdining xatti-harakatlaridan noroziligini bildirish uchun bosh chayqab jilmayib qo’yishi mumkin. ikkinchi usta esa, bir lahza o’qrayib qarash bilan munosabatini ifodalaydi. birinchi usta yuz ifodasi va xatti-harakati bilan: «obbo shovvoz-ey, sal shoshilibsan-da, ha, mayli, zarari yo’q, shunaqasi ham bo’ladi», degan ma’noni anglatsa, ikkinchi ustaning qarashidan: «yana ishni rasvo qilibsan- ku, padarla’nat, qachon odam bo’lasan?!», degan so’zlarni uqish mumkin. shubhasiz, birinchi usta muomalada odobga rioya qilgan bo’lsa, ikkinchisi uning aksi — shogirdining emas, o’zining odobsizligini ko’rsatmoqda. umuman olganda, muomala odobi kishilarning nasihat qilmasdan va …

5 / 14

an holat uchun faqat bir xil qoidalashtirib qo’yilgan xatti-harakatni taqozo etadi. etiketning qamrovi keng, u, ma’lum ma’noda, xalqaro miqyosda qabul qilingan muomala qonun-qoidalarini o’z ichiga oladi. masalan, siyosiy arbob etiketi, mehmondorchilik etiketi va h.k. etiketga rioya qilishning mumtoz namunasini biz tez-tez televizor ekrani orqali ko’rib turamiz. prezidentga xorijiy mamlakatlar elchilarining ishonch yorliqlarini topshirish marosimlarini eslang. unda faqat bir xil holat, xalqaro miqyosda o’rnatilgan qoida hukmron. uni prezidentning ham, elchilarning ham buzishga haqqi yo’q. yoki juda oddiy, kichkina bir misol: dasturxonda tanovul payti, pichoqni o’ng qo’lda sanchiqni chap qo’lda ushlash zamonaviy mehmondorchilik etiketining qat’iy qoidalaridan biri sanaladi — uni buzish atrofdagilarda hayrat va istehzo uyg’otadi. shu bois etiketni odat tusiga aylantirilgan, qat’iylashtirilgan muomala odobi deyish ham mumkin. etiketning bunday zamonaviy ko’rinishlari bilan birga, shunday milliy-an’anaviy shakllari ham borki, ularsiz millat madaniy hayotini tasavvur qilish qiyin. masalan, salomlashish odobini olib ko’raylik. etiketning bu turiga ko’ra, ko’chadan o’tib ketayotgan odam, ko’cha bo’yida o’tirganlar …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axloq falsafasi (etika)"

12-mavzu. axloq falsafasi (etika) reja: 1. . kasbiy odobning axloqiy madaniyat bilan uyg’unligi. 2. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar dunyoqarashiga ta’siri. zamonaviy axloqiy tarbiyada kosmopolitizmga moyillik. 3. bioetika – amaliy etikaning nazariy asosi. tayanch iboralar va so‘zlar; axloqiy madaniyat, muomala odobi, suhbat, imo- ishora, etiket, kasbiy odob, axloqiy tarbiya, axloqiylik, tarbiyalanuvchi, komil inson, namunaviylik, ommaviy madaniyat, bioetika 1. . kasbiy odobning axloqiy madaniyat bilan uyg’unligi. madaniyatning turlari ichida, xususan ma’naviy madaniyat doirasida axloqiy madaniyat o’zining nihoyatda keng qamrovliligi bilan ajralib turadi. uning shaxs hayotida voqe bo’lishi xilma-xil omillar vositasida ro’y beradi. chunonchi, hayotiy tajriba, tarbiya, axloqiy ta lim, san’at ...

This file contains 14 pages in DOCX format (30.5 KB). To download "axloq falsafasi (etika)", click the Telegram button on the left.

Tags: axloq falsafasi (etika) DOCX 14 pages Free download Telegram