квант биофизика элементлари

PPT 43 стр. 2,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 43
элементы квантовой биофизики мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети биология факултети биофизика кафедраси ушбу материалдан муаллифнинг ёзма шаклдаги руҳсатисиз кўчириб олиш ва қайта нашр қилиш таъқиқланади! © позилов м.к. квант биофизикаси элементлари e-mail: mkpozilov@gmail.com тошкент-2024 й. квант биофизика элементлари р е ж а: фотофизика ва фотокимё асослари. ёруғликнинг ютилиш қонунлари. флуоресценция ва фосфоресценция. фотоқўзғалишда энергия йўлларининг ишлатилиши. энергиянинг ўтиш механизмлари. эркин радикаллар, хоссалари ва жараёнлар микрозаррачалар (элементар заррачалар, атомлар, молекулалар, ядролар) ва улардан ташкил топган системаларнинг ҳаракат қонунларини баён этиш усулини ифодаловчи замонавий назария квант механикаси дейилади. квант механикасининг вужудга келишида микрозаррачалар тўлқин хоссаларининг очилиши муҳим босқич бўлди. заррачаларнинг тўлқин хоссалари ҳақидаги ғоя дастлаб гипотеза тарзида француз физиги луи де бройл томонидан баён этилган еди (1924 йилда). фаннинг тараққий бориши билан квант механикасида кашф этилган қонуниятлар биологик тизимларда ҳам ўрганилиши натижасида квант биофизикаси биофизика фанининг бир бўлими сифатида шаклланди. маълумки, ҳужайрада моддалар алмашинувининг юксак даражаси ҳар хил физик ва кимёвий …
2 / 43
сир этиб келади. уб нурланиш терига ҳар хил физиотерапевтик яъни физиодаволаш таъсирга эга, яна фотосинтезда витамин д ни ҳосил қилишда, ундан ташқари бактериоцид ва кучайтириш таъсирга эга. уб нурлар катта миқдорда терининг (эритема) қизаришига ёки терини куйишига ва саратон шиш-ларига олиб келади. тадқиқот ишларида уб нурланиш орқали аниқ бир ҳужайра структурасини танлаб олиб, ҳужайра ва ҳужайраичи тузилмалари мембрана липидларининг оксидланишига ва мутацияга олиб келиш мумкин. нурланиш деб энергияни нур чиқарувчи жисмдан ютулувчига узатилишига айтилади. физикавий таъриф билан айтилганда оптик нурлар электромагнит тўлқинларидир. атрофимиздаги хар қандай жисмлар харорати абсолют нолдан юқори бўлганда электромагнит тўлқинларни тарқатади. бу жараён ўзида йиғилган энергияларни тарқатиш даврида давом этади. электромагнит тўлқинларининг умумий спектрида оптик нурларнинг қисми жуда кичикдир. тўлқин узунлиги 1 нм дан 1 мм гача бўлган қисми бу оптик нурлардир. тўлқин узунлиги 1 нм дан 380 нм гача қисми ультрабинафша нурларни, 380 нм дан 760 нм гача қисми кўринувчи нурларни, 760 нм 1 мм гача …
3 / 43
рангсиз ёруғлик ҳосил бўлади. қизил- сариқ ва ҳаворанглар спектрни ташкил қилувчи асосий ранглар ҳисобланади. уларнинг бирини иккинчисига аралаштириб бошқа ранглар ҳосил қилиш мумкин. ранг кўриш назарияси фотофизика ва фотокимё асослари 1704 йилда исаак ньютон ёруғлик нурини заррачалар оқими деб фараз қилган. 1790 йилда христиан гюйгенс эса ёруғлик – бу тўлқин деб таърифлаган. ҳозирги кунда аниқланишича, бу икки олим жуда ҳам тўғри таъриф келтиришган. ёруғлик –бу квант ёки фотон деб аталувчи, электромагнит тўлкинлари ва бир вақтнинг ўзида заррачалар оқимидир. фотонлар моддалар молекуласи билан ўзаро таъсирлашадилар, шу билан бирга улар ўз энергиясини молекулаларга узатиб йўқо-ладилар. фотон энергияси е электромагнит тебраниши частотасига ν пропорционал ва ёруғлик тўлқин узунлигига λ эса тескари пропорционал: . бу ерда h-планк доимийси, с – ёруғлик тезлиги фотокимё - юқори энергияли кимёнинг бир қисми, физик кимё бўлими - ёруғлик таъсирида узоқ ултрабинафшадан инфрақизил нурланишгача бўлган диапазонда содир бўладиган кимёвий ўзгаришларни (молекулаларнинг қўзғалувчан ҳолатлари кимёси, фотокимёвий реакциялар) ўрганади. фотофизика - …
4 / 43
ланк доимийси,  –ёруғлик частотаси , с- концентрация,  - тўлкин узунлиги . тажрибаларда, тўлкин узунлиги –тўлқин сони ёки кайзер, фотон энергияси бирлиги молларда ўлчанади ва эйнштейн, деб аталади. молекуланинг (атомнинг) умумий энергияси е (em), электрон энергияси (еэл), тебранма (ет) ва айланма (еа) ҳаракат энергияларидан ташкил топади: е (умумий) = еэл + ет + еа бўлиб, еэл >> ет >> еа дир. фотокимёда ва фотобиологиядагидек, электромагнит спектрининг тор- 200 -700 нм соҳаси билан иш кўрилади. тўлкин узунлиги соха-ларини қуйидагича ифодалашни тавсия этади: уб-с - 100 - 280 нм, бу нурлар кучли бактерицид таъсирчанлиги билан ажралиб турадилар. бу нурлар хаво, сув, идиш-товокларни стерилизация килиш хамда люминесцент лампаларнинг люминафорларини жонлаштириш учун ишлатилади уб-в - 280 - 315 нм, бу нурлар хайвон организмига кучли фойдали таъсир кўрсатадилар. уларнинг таъсирида д провитаминлари кучли фаол таъсир этувчи д витаминларига айланади. 280 нм дан 200 нм гача булган уф-а - 315 - 400 нм, бундай нурлар …
5 / 43
нуклеин кислоталар ва бошқа биополимерларда фотобиологик эффектларга сабаб бўлади. кўринувчи нур эса, фотосинтез, фоторецепция, фотоморфогенез ҳамда фотодинамик эффектлар учун актив ҳисобланади. фотоннинг ютилиш жараёни молекулага электронларнинг ўтишлари билан боғлиқ ҳисобла-нади. молекуладаги электронлар маълум бир энергия қийматига эга бўлиб, энергетик сатҳларни тасвирлайди. бу сатҳларда, улар худди шкафнинг полкаларидек жойлашган бўлиб, мавжуд молекулалар пастки ҳар бир сатҳда жуфт бўлиб жойлашадилар. ёруғлик квантини ютган электрон бўш бўлган юқориги сатҳга кўтарилади. фотонни ютган молекула қўзғалган-электрон деб аталади. ютилган энергия фотокимёвий реакцияни бошлаб юбориши ва фотобиологик жараёнларни тезлаштириши мумкин бўлади. эгалланган (тўлдирилган) даражалар банд бўлмаган (бўш) даражалар молекуляр даражадаги энергетик электронлар ёруғлик таъсирида содир бўладиган кимёвий жараёнлар бўлиб, фотокимёвий реакциялар ёки фотолиз номланади. улар қаттиқ, суюқ, газсимон ҳолда оқиши мумкин бўлган жисмлар. кўринадиган ёруғлик инфрақизил ва ултрабинафша нурлар λ (тўлқин узунлиги) 100-1000 нм гача. бу квантларнинг энергияси 120-1200 кж/мол ни ташкил қилади. фотокимёвий реакциялар фотокимё иккита қонунга асосланади: 1. гроттҳус-дрепер қонуни: фақат атроф-муҳит томонидан сўрилади …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 43 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "квант биофизика элементлари"

элементы квантовой биофизики мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети биология факултети биофизика кафедраси ушбу материалдан муаллифнинг ёзма шаклдаги руҳсатисиз кўчириб олиш ва қайта нашр қилиш таъқиқланади! © позилов м.к. квант биофизикаси элементлари e-mail: mkpozilov@gmail.com тошкент-2024 й. квант биофизика элементлари р е ж а: фотофизика ва фотокимё асослари. ёруғликнинг ютилиш қонунлари. флуоресценция ва фосфоресценция. фотоқўзғалишда энергия йўлларининг ишлатилиши. энергиянинг ўтиш механизмлари. эркин радикаллар, хоссалари ва жараёнлар микрозаррачалар (элементар заррачалар, атомлар, молекулалар, ядролар) ва улардан ташкил топган системаларнинг ҳаракат қонунларини баён этиш усулини ифодаловчи замонавий назария квант механикаси дейилади. квант механикасининг вужудга кел...

Этот файл содержит 43 стр. в формате PPT (2,2 МБ). Чтобы скачать "квант биофизика элементлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: квант биофизика элементлари PPT 43 стр. Бесплатная загрузка Telegram