falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

DOCX 46 pages 130.0 KB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 130.0 KB

File type DOCX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

ma’ruza materiallari 1-mavzu falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli reja 1. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi 2. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi 3. borliq – falsafaning fundamental kategoriyasi. 4. olamning universal aloqalari va rivojlanish. falsafaning qonun va kategoriyalari tayanch so`zlar falsafa, faylasuf, falsafiy muammolar, falsafaning milliyligi, falsafaning umuminsoniyligi, falsafiy nazariyalar, falsafiy fanlar, falsafaning asosiy vazifalari. asotir tafakkur, qadimgi misr, bobil, tavrot, uyg’onish davri, sharq renessansi, forobiy, ibn sino, beruniy, tasavvuf falsafasi, temuriylar davri, gumanizm, alisher navoiy, jomiy, jadidchilik. qadimgi yunon, qadimgi rim, suqrot, milet maktabi, eley falsafasi, demokrit, aflotun, arastu, g’oyalar va soyalar dunyosi, sxolastika, patristika, dualism, realism, avgustin avreliy, foma akvinskiy, uyg’onish davri, renesans, gegel, bekon, dekard, yum, borliq, yo`qlik, mavjudlik, reallik, materiya, harakat, rivojlanish, fazo, vaqt, bog’lanish, aloqadorlik, takrorlanish, qonun, qonuniyat, ayniyat, tafovut, qarama-qarshilik, ziddiyat, miqdor, sifat, inkor, inkorni inkor, vorislik, yangilanish, kategoriyalar, alohidalik, umumiylik, sabab va oqibat, mazmun va shakl, sistema va element, butun …

2 / 46

tlarida, muayyan darajada, ifoda etganlar, jamiyat farovonligi va millat ravnaqi uchun xizmat qiladigan yuksak g’oyalarni o`rtaga tashlaganlar. xalqni buyuk maqsadlar sari etaklovchi bayroq sifatida namoyon bo`ladigan bu g’oyalarning muayyan davr mafkurasiga aylanishida falsafiy bilimlar katta ahamiyat kasb etadi. avvalo, falsafa o`zi nima, degan masalaga to`xtalib o`taylik. u insoniyat tarixidagi eng qadimiy ilmlardandir. falsafiy mulohaza yuritish, fikrlash inson tabiatiga xos, demak, uning o`zi kabi qadimiydir. u olam va uning yashashi, rivojlanishi va taraqqiyoti, hayot va inson, umrning mohiyati, borliq va yo`qlik kabi ko`plab muammolar haqida bahs yuritadigan fandir. falsafa asoslari bayon qilingan aksariyat darsliklarda ushbu atama qadimgi yunon tilidagi «filosofiya» so`zidan olingani va u «donishmandlikni sevish» («filo» — sevaman, «sofiya» — donolik) degan ma’noni anglatishi ta’kidlanadi. bu — ushbu so`zning, atamaning lug’aviy ma’nosi bo`lib hisoblanadi. asrlar davomida filosofiya so`zining ma’no-mazmuniga xilma-xil qarashlar, uning jamiyat, inson va fanlar tizimidagi o`rniga nisbatan turlicha munosabat va yondashuvlar bo`lgan, bu atamaning mohiyat-mazmuni ham o`zgarib borgan. …

3 / 46

’i nazar, filosofiya deb ataganlar. u ham ijtimoiy borliq, ham tabiat to`g’risidagi ilm hisoblanar edi. shu ma’noda, dastlabki filosofiya olam va unda insonning tutgan o`rni haqidagi qarashlar tizimi bo`lib, dunyoni ilmiy bilish zaruratidan vujudga kelgan edi. bundan tashqari, qadimgi yunonistonda yuz bergan buyuk uyg’onish davri o`ziga xos falsafiy mafkurani ham yaratganligi shubhasiz. uning eng asosiy qadriyati erkinlik tushunchasi ekanini, ana shu erkin hayot to`g’risidagi qarashlar buyuk madaniy yuksalishga asos bo`lganini aksariyat olimlar alohida ta’kidlaydi. sharqda «ikkinchi arastu», «ikkinchi muallim» deya e’tirof etilgan buyuk mutafakkir abu nasr farobiy filosofiya so`zini «hikmatni qadrlash» deb talqin etgan. falsafa sharq xalqlari ijtimoiy tafakkurida «donishmandlikni sevish» degan mazmun bilan birga, olam sirlarini bilish, hayot va insonni qadrlash, umr mazmuni haqidagi qarash va hikmatlarni e’zozlash ma’nosida ishlatilgan. hayot qonuniyatlarini yaxshi biladigan, umrning o`tkinchi ekani, abadiyat insonga emas, olamga xosligini yaxshi anglab etgan, o`zi va o`zgalar qadrini to`g’ri tushunadigan kishi hech qachon «men — donishmandman» deya ochiq …

4 / 46

shi, ikkinchi tomondan, ongning afsona va rivoyatlar asosidagi shakllardan uzil-kesil ajralish jarayoni natijasidir. bu ikki jihat bir-biri bilan uzviy bog’liq. chunki behuda xayolparastlik, havoyi va afsonaviy fikrlash tarzidan xalos bo`lish ilmiy bilimlarni egallash orqali ro`y beradi. eng muhimi, falsafa kundalik turmushda uchrab turadigan eskilik asoratlari, bid’at va cheklanishlarga muxolif bo`lgan hurfikrlikdir. falsafa aynan ana shunday yangi dunyoqarashning shakllanishi uchun asos bo`ldi. «falsafa» atamasi «filosofiya»ning sharq ijtimoiy tafakkuridagi shaklidir. odatda u tushuncha sifatida tor va keng ma’nolarda qo`llanadi. xususan, keng ma’noda uni antik — qadimiy falsafada «donishmandlikni sevish» deb tushunilganini aytib o`tdik. ayrim faylasuflar va falsafiy oqimlar, chunonchi, ingliz faylasufi t. gobbs (1588—1679) uni «to`g’ri fikrlash orqali bilishga erishish», nemis faylasufi hegel «umuman predmetlarga fikriy yondashish», lyudvig feyerbax «bor narsani bilish», pragmatizm ta’limoti namoyandalari esa, «foydali narsalarni bilish jarayoni» deya talqin etgan. «falsafa» tushunchasi tor ma’noda madaniyat, san’at, aqliy yoki hissiy bilish usuli, vositasi tarzida ta’riflanadi. falsafaga bo`lgan munosabatning xilma-xilligiga asoslangan …

5 / 46

anday suhbatdoshni ham mot qilib qo`ya olgani haqida tarixda misollar ko`p. falsafiy bilimlar rivoji uzluksiz jarayon bo`lib, u insoniyatning tafakkur bobida ilgari erishgan yutuqlarni tanqidiy baholashni taqozo etadi. biroq bu — ularni tamoman rad etish, ko`r-ko`rona tanqid qilish lozim degani emas, balki ularga xos barcha xato va kamchiliklarni anglab, yaxshi va ijobiy jihatlaridan foydalanish demakdir. ana shunday tanqidiy yondashuv va vorislik falsafaning muhim xususiyatlaridan biridir. bu fanning oldiga qo`yilgan vazifalarga va uning hayotdagi o`rniga qarab, ijtimoiy taraqqiyotning turli davrlarida unga bo`lgan munosabat ham o`zgarib borgan. bu munosabatlar dastlabki fanlar paydo bo`lib va ularning ba’zilari falsafadan ajralib, alohida mustaqil fan sohasiga aylana boshlagan davrlardayoq shakllana boshlagan. falsafaning ijtimoiy ong tizimida tutgan o`rni, jamiyat va shaxs hayotidagi ahamiyati nimadan iborat, degan masala hamma davrlarda ham dolzarb bo`lgan. ayniqsa, tarixiy taraqqiyotning tub burilish davrlarida falsafaning asl mohiyatini bilish, uning usul va g’oyalari kuchidan foydalanish muhim ahamiyat kasb etgan. falsafa, sirasini aytganda, ijtimoiy tafakkur …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

ma’ruza materiallari 1-mavzu falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli reja 1. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi 2. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi 3. borliq – falsafaning fundamental kategoriyasi. 4. olamning universal aloqalari va rivojlanish. falsafaning qonun va kategoriyalari tayanch so`zlar falsafa, faylasuf, falsafiy muammolar, falsafaning milliyligi, falsafaning umuminsoniyligi, falsafiy nazariyalar, falsafiy fanlar, falsafaning asosiy vazifalari. asotir tafakkur, qadimgi misr, bobil, tavrot, uyg’onish davri, sharq renessansi, forobiy, ibn sino, beruniy, tasavvuf falsafasi, temuriylar davri, gumanizm, alisher navoiy, jomiy, jadidchilik. qadimgi yunon, qadimgi rim, suqrot, milet maktabi, eley falsafasi, demokrit, aflot...

This file contains 46 pages in DOCX format (130.0 KB). To download "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanining predmeti, mazm… DOCX 46 pages Free download Telegram