falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

DOC 185 pages 930.0 KB Free download

185 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 930.0 KB

File type DOC

Pages 185

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 185

1-mavzu: falsafaning predmeti va asosiy mavzulari o’zbekiston respublikasi veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo’mitasi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “gumanitar fanlar, jismoniy madaniyat va sport” kafedrasi falsafa fanidan ma’ruzalar matni tuzuvchilar: j.allaboyev, j.ostanov samarqand – 2019 mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli reja: 1.falsafa atamasining kelib chiqishi 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari 3.fan dunyoqarash shakli 4.falsafa fanining predmeti, funksiyalari tayanch so’z va iboralar falsafa, faylasuf, falsafiy muammolar, falsafaning milliyligi, falsafaning umuminsoniyligi, o’zbek falsafasi, dunyoqarash, mifologik va diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarash, dunyoqarashning vazifalari 1.falsafa atamasi qadimgi yunon tilidagi «filosofiya» so’zidan olingan bo’lib va u «donishmandlikni sevish» («filo» — sevaman, «sofiya» — donolik) degan ma’noni anglatishi ta’kidlanadi. bu - ushbu so’zning, atamaning lug’aviy ma’nosi bo’lib hisoblanadi. asrlar davomida filosofiya so’zining ma’no-mazmuniga xilma-xil qarashlar, uning jamiyat, inson va fanlar tizimidagi o’rniga nisbatan turlicha munosabat va yondashuvlar bo’lgan, bu atamaning mohiyat-mazmuni ham o’zgarib borgan. qadimgi yunonistonda «filosofiya» atamasini dastlab, matematika fani orqali barchamizga yaxshi ma’lum …

2 / 185

uz bergan buyuk uyg’onish davri o’ziga xos falsafiy mafkurani ham yaratganligi shubhasiz. uning eng asosiy qadriyati erkinlik tushunchasi ekanini, ana shu erkin hayot to’g’risidagi qarashlar buyuk madaniy yuksalishga asos bo’lganini aksariyat olimlar alohida ta’kidlaydi. sharqda «ikkinchi arastu», «ikkinchi muallim» deya e’tirof etilgan buyuk mutafakkir abu nasr forobiy filosofiya so’zini «hikmatni qadrlash» deb talqin etgan. falsafa sharq xalqlari ijtimoiy tafakkurida «donishmandlikni sevish» degan mazmun bilan birga, olam sirlarini bilish, hayot va insonni qadrlash, umr mazmuni haqidagi qarash va hikmatlarni e’zozlash ma’nosida ishlatilgan. falsafa, avvalo, muayyan ilmiy bilimlar tizimidir. u, bir tomondan, insonning voqelikni aql vositasida idrok etishi, ikkinchi tomondan, ongning afsona va rivoyatlar asosidagi shakllardan o’zil-kesil ajralish jarayoni natijasidir. bu ikki jihat bir-biri bilan uzviy bog’liq. chunki, behuda xayolparastlik, havoyi va afsonaviy fikrlash tarzidan xalos bo’lish ilmiy bilimlarni egallash orqali ro’y beradi. eng muhimi, falsafa kundalik turmushda uchrab turadigan eskilik asoratlari, bid’at va cheklanishlarga muxolif bo’lgan hurfikrlikdir. falsafa aynan ana shunday …

3 / 185

a-xillikka asoslangani holda, unga yaxlit, umumlashgan ta’riflar ham berilgan. falsafaga ijtimoiy ong shakli bo’lgan madaniyat, san’at, qadriyat nuqtai nazaridan qaraydigan bo’lsak, uning milliylikni aks ettirish imkoniyati tug’iladi. ammo ontologiya, gnoseologiya, naturfilosofiya, antropologiya kabi fan sohalari nuqtai nazaridan qaralsa, ushbu ta’rifda umuminsoniylik va universallik falsafaning asosiy xususiyati ekanini ta’kidlash lozim bo’ladi. falsafa, sirasini aytganda, ijtimoiy tafakkur rivoji yutuqi va insoniyat ma’naviy taraqqiyoti mahsulidir. u kishilarning olamni bilish, o’zlashtirish, farovon hayot kechirish va o’z insoniy salohiyatlarini namoyon etish ehtiyojlari bilan uzviy bog’liqdir. falsafiy ta’limotlar hamma davrlarda ham insoniyatning ilg’or tajribalarini o’zida mujassamlashtirgan va insoniyat madaniyatini yanada yuksakroq bosqichga ko’tarishga xizmat qilgan. falsafa kishilarga olam to’g’risida yaxlit tasavvur beradi, boshqa fanlar esa, uning ayrim jihatlarini o’rganadi. masalan, biologiya o’simlik va hayvonot dunyosini, turlarining kelib chiqishi, o’zgarishi va takomillashib borishi kabi masalalarni o’rganadi. bu sohaga oid fanlar ushbu yo’nalishdagi jarayonlarning ba’zi xususiyat va jihatlarini chuqurroq tadqiq etishga harakat qiladi. binobarin, biolog har qanday rivojlanish …

4 / 185

n, ikkinchi bir guruh – savdo-sotiq qilish, boyligini ko’paytirish uchun, uchinchisi esa, o’yindan ma’naviy oziq olish, haqiqatni bilish va aniqlashni maqsad qilib oladi. ana shu uchinchi guruhga mansub kishilar, pifagor talqiniga ko’ra, faylasuflar edi. qadimgi sharq va yunonistonda har tomonlama chuqur bilim va katta hayotiy tajribaga ega bo’lgan, inson ma’naviyatini boyitish va haqiqatni bilishga intiluvchi kishilarni faylasuf deb ataganlar. fozil va komil insonlargina falsafa bilan shug’ullanganlar. aslida, o’sha davrlarda falsafani o’rganish deyilganda, ilmning asoslarini egallash ko’zda tutilgan. grek mutafakkiri geraklit (eramizdan avvalgi 520-460 yillarda yashagan) shogirdlariga murojaat qilib, «do’stim, sen hali yoshsan, umringni bekor o’tkazmay desang, falsafani o’rgan», deganida aynan ana shu haqiqatni nazarda tutgan. falsafa fanining muammolari, o’z xususiyatlariga ko’ra, azaliy va yoki o’tkinchi bo’lishi mumkin. azaliy muammolar insoniyat paydo bo’lgan davrdayoq vujudga kelgan bo’lib, toki odamzod mavjud ekani, yashayveradi. chunki, insoniyat taraqqiyotining har bir bosqichida ushbu muammolar yangidan kun tartibiga qo’yilaveradi. ularni o’rganish jarayonida ilm-fan taraqqiy etib boradi. …

5 / 185

ammolar darajasiga ko’tarilmasa-da, o’z davrining talab va ehtiyojlaridan kelib chiqgani uchun, muhim ahamiyat kasb etadi. 2. har bir kishining dunyoga nisbatan o’z qarashi, o’zi va o’zgalar, hayot va olam tug’risidagi tasavvurlari, xulosalari bo’ladi. ana shu tasavvurlar, tushunchalar, qarash va xulosalar muayyan kishining boshqa odamlarga munosabati va kundalik faoliyatining mazmunini belgilaydi. shu ma’noda, dunyoqarash - insonning tevarak atrofini qurshab turgan voqelik to’g’risidagi, olamning mohiyati, tuzilishi, o’zining undagi o’rni haqidagi qarashlar, tasavvurlar, bilimlar tizimidir. dunyoqarash - olamni eng umumiy tarzda tasavvur qilish, idrok etish va bilishdir. dunyoqarashning bir kishiga yoki alohida shaxsga xos shakli individual dunyoqarash deyiladi. guruh, partiya, millat yoki butun jamiyatga xos dunyoqarashlar majmuasi esa, ijtimoiy dunyoqarash deb yuritiladi. ijtimoiy dunyoqarash individual dunyoqarashlar yig’indisidan dunyoga keladi, deyish mumkin. bunda ijtimoiy dunyoqarashning umumiy va xususiy shakllarini hisobga olish lozim. kundalik hayotiy tajribalar asosida jamiyatda, odamlarda oddiy, o’z-o’zicha rivojlanuvchi (stixiyali) mohiyatga ega bo’lgan qarashlar, tushunchalar, g’oyalar shakllanadi. bu – dunyoqarashning o’z-o’zicha rivojlanuvchi …

Want to read more?

Download all 185 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

1-mavzu: falsafaning predmeti va asosiy mavzulari o’zbekiston respublikasi veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo’mitasi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “gumanitar fanlar, jismoniy madaniyat va sport” kafedrasi falsafa fanidan ma’ruzalar matni tuzuvchilar: j.allaboyev, j.ostanov samarqand – 2019 mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli reja: 1.falsafa atamasining kelib chiqishi 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari 3.fan dunyoqarash shakli 4.falsafa fanining predmeti, funksiyalari tayanch so’z va iboralar falsafa, faylasuf, falsafiy muammolar, falsafaning milliyligi, falsafaning umuminsoniyligi, o’zbek falsafasi, dunyoqarash, mifologik va diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarash, dunyoqarashning vazifalari 1.falsafa atamasi qadimgi yunon tili...

This file contains 185 pages in DOC format (930.0 KB). To download "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanining predmeti, mazm… DOC 185 pages Free download Telegram