falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

DOCX 25 pages 52.3 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.3 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

i. falsafa 1-mavzu. falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. reja: 1. falsafaning fan sifatida muammolar doirasi va tizimi. 2. falsafa dunyoqarash sifatida. 3. falsafaning asosiy vazifalari va ahamiyati. tayanch tushunchalari: falsafa, falsafaning bosh va asosiy masalasi, ontologiya, gnoseologiya, aksiologiya, logika, metodologiya, falsafiy dunyoqarash, diniy dunyoqarash, diniy aqida va h.k. k i r i sh. falsafa fani siz talabalarga insoniyat falsafiy fikrlarining paydo bo‘lishi va rivojlanishi, milliy istiqlol g‘oyasi, mohiyati va mazmunini bilib olish, tabiat, jamiyat va tafakkur rivojining qonuniyatlari haqida chuqur va mustaxkam bilim berish asosida falsafiy dunyoqarashingizni shakllantirib boradi. siz ushbu fan orqali tabiat, jamiyat va insonning doimiy rivojlanishda, o‘zgarishda, o‘zaro ta’sirda ekanligini, uning predmeti, metodlari, kategoriyalari, qonunlari, ularni yuz berish mexanizmlari, ta’sir doiralari, bilish nazariyasi, hozirgi davr masalalari, milliy, falsafiy tafakkur madaniyatini shakllantirish kabi qator masalalarni bilib borasiz va o‘zingizda falsafiy dunyoqarashni shakllanib borishini kuzatasiz. falsafa kursi jami 38 soatga mo‘ljallangan, shundan 18 soat ma’ruza, 20 soat …

2 / 25

sdiqlaydi. falsafa tabiat, jamiyat va insonning mohiyati haqidagi eng umumiy bilimlarni o‘zida ifodalab, insonni borliqqa bo‘lgan munosabatining metodologik asoslarini belgilab beradi, tabiat, jamiyat va tafakkur taraqqiyotining eng umumiy muammolarini o‘rganadi va falsafiy dunyoqarashni shakllantiradi. falsafa bundan 3 ming yil ilgari fan sifatida paydo bo‘ldi. uning paydo bo‘lishida jamiyatdagi siyosiy, iqtisodiy va madaniy taraqqiyot muhim rol o‘ynadi. chunki, falsafa ijtimoiy ongning alohida o‘ziga xos shakli sifatida jamiyatning iqtisodiy va ma’naviy hayoti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ularni o‘zida aks ettiradi. falsafa fan sifatida borliqni, ya’ni tabiat, jamiyat, inson va uning tafakkuri taraqqiyotining eng umumiy muammolarini o‘rganadi. bundan kelib chiqqan holda falsafiy bilimlar doirasi ham juda keng bo‘lib, ularning tarkibiga quyidagilar kiradi: a) ontologiya – borliq haqidagi qarashlar; b) sotsiologiya – jamiyat haqidagi qarashlar; c) gnoseologiya – borliqni bilish muammolari; d) logika – inson tafakkuri qonunlari haqidagi qarashlar tizimi. bundan tashqari ahloqiylik va go‘zallik haqidagi bilimlar tizimini o‘z ichiga olgan etika va estetika …

3 / 25

a falsafiy qarashlarning rivojlanib borishi turli xil oqimlar va yo‘nalishlarni keltirib chiqargan. falsafa taraqqiyotida muayyan umumiy nazariy qarashlarni ishlab chiqqan mutafakkirlarning bir qismi o‘zining e’tiborini tabiatga, uni tushuntirish va izohlab berishga qaratganlar. bunga lukretsiy karning «narsalarning tabiati to‘g‘risida», ahmad al-farg‘oniyning «astronomik risolalar», al-xorazmiyning «vasaya: az – zijji mumtaxana», j.brunoning «dunyoning ikki sistemasi to‘g‘risida suhbat», didroning «tabiatni bayon qilish haqida fikrlar», p.golbaxning «tabiat sistemasi», gegelning «tabiat falsafasi», a.gersenning «tabiatni o‘rganish haqidagi xatlar» va f.engelsning «tabiat dialektikasi» asarlarini misol qilib ko‘rsatish mumkin. bu mutafakkirlar o‘z asarlarida er, quyosh va yulduzlarning, xullas, koinotdagi jismlarning paydo bo‘lishi, ularning tabiati va mohiyati haqidagi kosmologik va kosmotonik muammolarni yoritishga urinadilar. ularning falsafiy qarashlari markazida tabiatdagi narsalarning paydo bo‘lishi, rivojlanishi, emirilishi, boshqa narsalarga aylanishi, narsa va xodisalarning birinchi asosi haqidagi fikrlar yotadi. hamma narsalarning birinchi ibtidoiy asosini qidirish, narsa va xodisalarni ana shunga suyanib izohlash, ularni bir butunga birlashtirib o‘rganishga intilish – bu mutafakkirlarning falsafiy qarashlari mohiyatini …

4 / 25

ik», ahmad yassaviyning «xikmat»lari, amir temurning «temur tuzuklari», erazm rotterdamskiyning «xristian jangchisi quroli», t.gobbsning «inson tabiati», b.spinozaning «ilohiy-siyosiy traktat» va «aql kamoloti haqida traktat», a.gelvetsiyning «inson haqida», i.kantning «osmon umuiy tarixi va nazariyasi», «sof aqlni tanqidi», gegelning «ruh falsafasi», l.feyerbaxning «xristianlikning mohiyati» asarlari misol bo‘la oladi. bu asarlarning mualliflari o‘z davrdagi ilm-fan asosida insonning boshqa mavjudotlardan tub farqlari, mohiyati, hayotining ma’nosi va mazmuni, bu yorug‘ olamdagi o‘rni, o‘limi va abadiyligi kabi muammolarni yoritganlar. inson bilimlari orta borgan sari jamiyat, uning moddiy va ma’naviy hayoti, ijtimoiy munosabatlar, siyosiy, huquqiy, axloqiy muammolar xam mutafakkirlarning e’tiborlarini o‘ziga jalb qila boshlagan. natijada, mutafakkir faylasuflar bu sohada ham tadqiqotlar olib borib, jamiyat haqida ko‘plab asarlar yaratdilar. bularga, aflotunning «davlat», «qonunlar», arastuning «siyosat» asarini, forobiyning «fozil odamlar shahari», «as-siyasa al madaniya» (siyosat ilmi), mirzo ulug‘bekning «to‘rt ulus tarixi», t.gobbsning «grajdanin to‘g‘risida», lokkning «qonunlarning ruhi to‘g‘risida», gegelning «tarix falsafasi» va «huquq falsafasi» kabi asarlarini misol qilish mumkin. …

5 / 25

dunyoning mavjudligi, borliqning voqeligi, undagi o‘zaro aloqadorlik va taraqqiy etish, insoniyat hayotidagi adolat va haqiqat, yaxshilik va yomonlik, urush va tinchlik, ularning mazmuni, tabiat va jamiyat taraqqiyotining asosiy tamoyilari bilan bog‘liq ko‘pdan-ko‘p masalalar falsafa va falsafiy bilim sohalarining azaliy muammolari qatoriga kiradi. falsafada olamning asosida nima yotadi, uni voqe etib turgan narsaning mohiyati nimadan iborat, degan masalalar nihoyatda uzoq tarixga ega. bu masalalarni qay tarzda xal qilishiga qarab farqlanadigan falsafiy oqim va yo‘nalishlar mavjud. masalan, olamning asosida nima yotadi, uning mohiyati nimadan iborat degan masalada monizm, dualizm, plyuralizm, materializm va idealizm kabi qator falsafiy qarashlar shakllangan. monizm (yunon – manos, ya’ni yakka ma’nosini anglatadi) – olamning asosi yakkayu-yagona sababga, bitta asosga ega deb beradigan falsafiy ta’limotdir. dualizm (lotin tilida dua, ya’ni ikki degan ma’noni ifodalaydi) – olamning asosida ikkita asos, ya’ni modda va materiya bilan birga ruh va g‘oya, ya’ni ideya yotadi deb aytuvchi qarash. plyurializm (lotin tilida plyural, ya’ni …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

i. falsafa 1-mavzu. falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. reja: 1. falsafaning fan sifatida muammolar doirasi va tizimi. 2. falsafa dunyoqarash sifatida. 3. falsafaning asosiy vazifalari va ahamiyati. tayanch tushunchalari: falsafa, falsafaning bosh va asosiy masalasi, ontologiya, gnoseologiya, aksiologiya, logika, metodologiya, falsafiy dunyoqarash, diniy dunyoqarash, diniy aqida va h.k. k i r i sh. falsafa fani siz talabalarga insoniyat falsafiy fikrlarining paydo bo‘lishi va rivojlanishi, milliy istiqlol g‘oyasi, mohiyati va mazmunini bilib olish, tabiat, jamiyat va tafakkur rivojining qonuniyatlari haqida chuqur va mustaxkam bilim berish asosida falsafiy dunyoqarashingizni shakllantirib boradi. siz ushbu fan orqali tabiat, jamiyat va insonning doimiy rivojlanishda, o‘...

This file contains 25 pages in DOCX format (52.3 KB). To download "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanining predmeti, mazm… DOCX 25 pages Free download Telegram