эволюциянинг генетик асослари

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404218213_52049.doc эволюциянинг генетик асослари режа: эволюцион жараённи асослаб берувчи омиллар. мутация – эволюциянинг бирдан – бир ва ягона генетик асосидир. модификацион «узгарувчанлик»нинг асоссизлиги. эволюция – мутацион жараённинг махсули ва натижаси сифатида. эволюцион жараённинг генетик асослари, аникроги генетик асосланиши деганда тур тизимида содир булувчи мутацион жараёнлар назарда тутилади. мутациялар – турнинг барча кисмларида борувчи биокимёвий узгаришлардир. улар узгарувчанликларнинг асосий манбаи хисобланиб, айни шулар хисобига пайдо булувчи янги белгилар эволюциянинг боришини таъминлайди. демак, мутациялар эволюцияни келтириб чикарадиган ва уни давом этишини таъминлайдиган асосий бош манбаадир. йирик мутациялар, купрок хромосомалар даражасида борувчи биокимёвий узгаришлар, камдан-кам холатларда содир булиб туради. уларни келтириб чикарувчи таъсирлар (турли кучли энергиялар, масалан, радиоактив парчаланишда хосил булувчи нурлар) купрок ташки мухитда жойлашади. бу хилдаги мутацияларда хромосом аппаратидаги бузилишлар айрим хромосомаларнинг кисмларини узилиб кетишига, кушимча, илгари булмаган, хромосома булакларини пайдо булишига; хромосомаларнинг баъзиларини бутунлай йуколиб кетишига, ёки кушимча, тупламда “кузда тутилмаган” янги хромосомаларни хосил булиб колишига; хромосомалар тупламини 2 ва …
2
килувчи ва ген деб аталувчи кисмида, айрим нуклеотидни “тушиб” колиши, ёки бошка нуклеотид билан урин алмашиб колиши, ёхуд ортикча, илгари булмаган нуклеотидни пайдо булиб колиши каби холатларни юзага келишидан иборат. кайд килинган мутациялар хам организмда сезиларли узгаришларни хосил килиши мумкин. чунки уларнинг таъсири оркали днк даги узига хос реконструкциялар (кайта курилишлар) оксил биосинтезида уз аксини топади ва узгарган хилдаги оксилни хосил килиниши организмда сезиларли узгаришларни келтириб чикаради. бундай мутацияларга хам организм илгаридан тайёр булмаганлигидан улар унга салбий таъсир этади. майда мутациялар (эволюцияга материал етказиб берувчи, узгарувчанликни хосил килувчи ва эволюцияни хамиша боришини таъминлаб турувчи мутациялар) юкоридагилардан организм томонидан сезилмаслиги билан фаркланади. бу хилдаги мутациялар тирик олам таркибидаги барча индивидларда тухтовсиз равишда ёппасига хамма турларни камраб олган холда содир булади (бошкача килиб айтганда, ер юзида майда мутациялар таъсирида булмаган бирор бир жонивор йук). ирсиятнинг асосий сакловчиси ва наслдан наслга утказувчиси булган днк молекуласида утувчи майда мутациялар днк молекуласи орбиталаридаги электронларни алмашиб …
3
электрон шаклида айланади. шу холат бирламчи мутацион жараён булиб хисобланиши даркор. организм бу хилдаги мутацияни мутлако сезмайди, электронлар сонини айрим орбитада камайиб ёки купайиб колиши сезиларли био-кимёвий узгаришни хосил килмайди. лекин, бу хилдаги майда мутациялар оммавий тусда (кенг микёсда – куплаб индивидларда) такрорлана берса, унда кандайдир узгарувчанлик белгиси пайдо булиши мумкин. агарда, узгариб бораётган мухит шароитига нисбатан мазкур белги мос келиб колса, унда шу белги воситасида индивид (ёки индивидлар гурухи) узгарганлиги туфайли сакланиб, яшаб колади. бу эволюциянинг бораётганлигини исботидир. мободо, майда мутацияларнинг йигиндиси окибатида (узок вакт давомида тупланишига карамасдан) хосил килинган узгарувчанлик белгиси узгариб бораётган мухит шароитига мос келмаса, унда бу хилдаги белгиларга эга булган индивидлар гурухи сакланиб колаолмасдан элиминацияланади ва йукотилади. демак, мутация эволюцион жараённинг бош материали, асоси ва асослаб берувчисидир. усиз узгарувчанлик хосил булмайди; узгарувчанлик эса эволюцияни таъминловчисидир. тириклик ер юзида бор экан, унинг эволюцияланишини мутацион жараён (асосан майда даражадаги мутациялар) асослаб боради. шу сабабдан, мутация эволюциянинг генетик …
4
ун шаклни олади. модификация, ёки модификацион узгарувчанликнинг хилини ажратмокчи булганларнинг тасаввури буйича индивиднинг ташки куриниши ва киёфаси факат ташки мухит омиллари таъсирида сакланиб турилади. бу мухит шароитлари организмнинг ички тузилиш ва хусусиятларига, жумладан ирсиятга таъсир этмайди ва шунинг учун хам бу узгарувчанлик ирсий эмас. ташки шароитларни узгариши модификантларнинг киёфасини (шаклини) узгартириб юборади ва бу узгаришлар ички ирсий белгиларга таъсир этмайди. шу мисол муносабати билан кайд килмокчимизки, аслида олганда хар кандай узгарувчанлик ирсий булади. ирсийланмайдиган, наслдан-наслга утмайдиган узгарувчанликнинг узи йук. мухит таъсирида хосил килинган белгилар албатта генетик структураларда уз ифодасини топади. (шунинг учун хам уларнинг ирсийлиги кейинги авлодларда намоён булади ва тасдикланади). уларни днк занжирларининг тузилишидаги узига хосликка таъсир этмаслиги мумкин эмас. ъар кандай белги, хох у ички биокимёвий узгаришнинг таъсирида шаклланадими, хох у ташки омиллар махсули буладими, хромосома ва генларнинг куринишида (тузилишида) кодланиши шарт. шундай экан, ирсий булмаган узгарувчанлик хакида хеч кандай гапни булиши хам мумкин эмас. табиатда модификацион узгариш …
5
эволюциянинг генетик асослари - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "эволюциянинг генетик асослари"

1404218213_52049.doc эволюциянинг генетик асослари режа: эволюцион жараённи асослаб берувчи омиллар. мутация – эволюциянинг бирдан – бир ва ягона генетик асосидир. модификацион «узгарувчанлик»нинг асоссизлиги. эволюция – мутацион жараённинг махсули ва натижаси сифатида. эволюцион жараённинг генетик асослари, аникроги генетик асосланиши деганда тур тизимида содир булувчи мутацион жараёнлар назарда тутилади. мутациялар – турнинг барча кисмларида борувчи биокимёвий узгаришлардир. улар узгарувчанликларнинг асосий манбаи хисобланиб, айни шулар хисобига пайдо булувчи янги белгилар эволюциянинг боришини таъминлайди. демак, мутациялар эволюцияни келтириб чикарадиган ва уни давом этишини таъминлайдиган асосий бош манбаадир. йирик мутациялар, купрок хромосомалар даражасида борувчи биокимёвий узгариш...

DOC format, 49.5 KB. To download "эволюциянинг генетик асослари", click the Telegram button on the left.