индивидуал ривожланишнинг молекуляр-генетик ва биокимёвий асослари

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1698046340.doc индивидуал ривожланишнинг молекуляр-генетик ва биокимёвий асослари режа: 1. ген хакида 2. ривожланаётган организмнинг сегментацияланиши ва унинг генетик назорат килиниши 3. гомеозис генларнинг индивидуал ривожланишдаги ахамияти 4. эмбрионал индукция ва уни назорат қиладиган генлар 5. детерминация ва трансдетерминациянинг генетик хусусиятлари 6. хужайраларнинг генетик дастурланган улими (апоптоз) 7. генлар экспрессиясининг туқима даражаси 8. эмбрион варақлари туғрисидаги назариянинг ҳозирги ҳолати 9. эмбрион ривожланиши даврида дастлабки (бирламчи) жинсий хужайраларнинг пайдо булиши ген хакида геннинг тузилиши. ген организмлар ирсияти ва ирсийланишининг молекуяр-генетик бирлиги ёки моддий асосини ташкил килади. классик биологлар ген дейилганда, днк молекуласининг бир кисми тушунилади, деб таъриф берганлар. ген днк молекуласи полинуклеотид занжирининг маълум булаги булиб, у маълум сондаги, маълум тартибдаги кетма-кетликда жойлашган нуклеотидлардан ташкил топган булади. ривожланиш генетикаси сохасида илмий тадвдот ишлари олиб бораётган мутахассислар эса, днк кетма-кетлигини кодлаштирувчи экзонлардан ва днк кетма-кетлигини кодлаштирмайдиган, экзонларни бир-биридан ажратиб турадиган интрон-лардан тузилган днкнинг кисми ген деб тушунилишни таклиф этмокдалар. бу сохада молекуляр биологлар …
2
генлар струкурасида ферментатив ва струкуравий оксиллар тузилиши хакидаги ирсий ахборот кодланган булади. 2. трнкнинг синтезланишини таъминловчи ирсий ахборот кодланган генлар. 3. ррнкнинг синтезланишини таъминловчи ирсий ахборот кодланган генлар. 4.регулятор генлар, буларга ген-оператор, промотор, ген-регулятор киради ва улар структуравий генлар фаолиятини бопщаради. геннинг кодлашган кисми фаоллашган кодондан бошланиб, пассив кодон билан тугайди. улар ирнкнинг марказий кисмида жойлашади ва полипептидни трансляциялайди. уларда 5: -трансляцияланмайдиган соха, ундан кейин з'-трансляцияланмайдиган соха келади. бу кетма-кетлик трансляция жараёнининг регуляциясида катнашади. з^трансляцияланмайди-ган соха ирнк фаолияти вактига, трансляцияланмайдиган соха трансляция жараёнининг эффективлигига таъсир этади. эукариот хужайраларда бирламчи транскрипт сплайсинги натижасида экзон ва интрон нусхасини узида жамлаган про-ирнк дан ирнк хосил булади. сплайсинг бу-итрон нусхаларни киркиб ирнк молекуласига экзон транскриптларни улаш жараёни хисобланади. одатда, про-ирнк етилган ирнк дан бир неча марта катта булади. транскрипция жараёнида дастлаб про-ирнк хосил булади ва бу жараённи даслабки транскрипт дейилади. про-ирнк даги экзонларни интронлардан ажратиб олиб, уларни бир-бирига улаб тайёр ирнк га айлантириш жараёни …
3
йилади. инициация дейилганда, рибосомаларнинг ирнк даги старт кодонни таниши ва оксил биосинтезининг бошланиш нуктаси тушунилади. бирламчи транскриптнинг про-ирнк з'-охири ирнкнинг з'-охири билан мос келади. транскрипция давом этиб, рнк-полимераза таъсирида днкнинг турли кисмларида рнк синтезланаверади ва нуклеотидлар сони юзлаб жуфтга етиши мумкин. кейин узунлиги билан фарк, киладиган пассив сохада транскрипция пасайиб, рнк-полимераза матирицадан ажралади. хужайра ядросида про-мрнкда процессинг (етилиш) жараёни сплайсинг ёрдамида содир булади. про-ирнк таркибидаги интронларнинг киркиб олиб ташланиши сплайсинг дейилади. ирнкнинг тула етилувчи молекуляр генетик жараёни процессинг дейилади. геннинг регулятор кисми генлар фаолиятининг генетик регуляцияси хдадаги назария ва бу назарияга асосланган оксилларнинг биосинтез килинишини ифодаловчи модель 1961 йилда француз олимлари ф. жакоб ва ж. монолар томонидан кашф этилди. ушбу назарияга биноан структуравий генлар фаолиятини регуляция килувчи генлар функциясига караб икки гурухга булинади: 1. оператор ген ирнкда структуравий генларнинг олдида жойлашган булади. ушбу ген жойлашган ирнкнинг кисми оперон деб аталади. оператор гени структуравий генлар фаолиятини бевосита бошкариш функциясини бажаради (2-расм). …
4
зи давом этади. агар хужайрада структуравий генлар фаолияти натижасида синтезланган модданинг микдори керагидан купайиб, тупланиб колса, бу модда репрессор билан дархол реакцияга киришиб, уни фаол холатга келтиради. фаоллашган репрессор оператор гени билан уланиб, у оркали маълум моддани синтезлаётган структуравий генлар фаолиятини тухтатиб куяди ва синтез жараёни вактинча тухтатилади. хужайрада маълум модданинг захира кисми тугаб, бу модданинг синтезлана бошлашига зарурият пайдо булиши билан репрессорнинг фаолияти тухтайди. натижада оператор гени яна структуравий генлар фаолиятини тиклайди ва синтез жараёни яна бошланади. шундай килиб, хужайрада жойлашган генетик курилма - регулятор ва оператор генлар маълум структурага эга булган оксилнинг синтез килинишини бошлаш ёки тухтатиш зарурлигини ифодаловчи индукция ва репрессия сигналларини кабул килиш ва унга самарали жавоб бериш хусусиятига эга эканлиги исботланди. днкнинг кодлашган кетма-кетлиги бирламчи транскриптдан ташкаридаги, бир неча ун минг жуфт нуклеотид масофадаги геннинг регуятор кисмида жойлашган булади. бу кэп-сайтдан олдинда жойлашган днк кисми промотор дейилиб, у транскрипция фаоллиги тугрилигини, баъзи пайтларда унинг юкори …
5
габоглик. 3. транстрипция, трансляция жараёнларинлнг якунганганлиганл uaa, uag, uga триплетлари белгилайди (3-расм). бу маълумотларга асосланиб, кенгрок маънодаги оперон тушунчасига промотор, ген-оператор ва структуравий генлар киради, деб хисоблаш мумкин. молекуляр генетикада транскрипция натижасида синтезланган ирнкни транскриптон, репликация орвди хосил булган днкларни репликон, хромосомани узи эса сегрегон, айрим генларни цистрон деб хам аталади. купчилик промоторларнинг марказий элементи тата-бокс деб аталувчи, уртача куриниши татааа ва нисбатан gc-жуфт билан бойитилган, киска майдонлар билан уралган кетма-кетликдан иборат. тата-бокс 25 жуфт нуклеотид оралигида, кэп-сайтдан олдинда жойлашган. тата-бокс мавжудлиги транскрипция нуктасининг тугри бошла-нишини билдиради. кушимча узига хос кетма-кетликнинг мавжудлиги промоторни тезлаштиради, транскрипция эффективлигини оширади (4-расм). промотор, айшщса тата-бокс днкнинг транскрипция омиллари билан боглаш вазифасини бажаради. бу эса рнк-полимеразанинг днк билан фаол комплексини хосил килади ва рнк синтезлана бошлайди. промоторнинг асосий кисми транскрипция эффективлигига таъсир этади. бу таъсир промотордан ташкарида, купчилик холларда гендан ташкарида жойлашган цис-элементлар (регулятор) ёрдамида амалга оширилади. цис-регуяторлар бирнечахилбулади: 1. энхансерлар - транскрипция жараёнини кучайтирувчилар; …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "индивидуал ривожланишнинг молекуляр-генетик ва биокимёвий асослари"

1698046340.doc индивидуал ривожланишнинг молекуляр-генетик ва биокимёвий асослари режа: 1. ген хакида 2. ривожланаётган организмнинг сегментацияланиши ва унинг генетик назорат килиниши 3. гомеозис генларнинг индивидуал ривожланишдаги ахамияти 4. эмбрионал индукция ва уни назорат қиладиган генлар 5. детерминация ва трансдетерминациянинг генетик хусусиятлари 6. хужайраларнинг генетик дастурланган улими (апоптоз) 7. генлар экспрессиясининг туқима даражаси 8. эмбрион варақлари туғрисидаги назариянинг ҳозирги ҳолати 9. эмбрион ривожланиши даврида дастлабки (бирламчи) жинсий хужайраларнинг пайдо булиши ген хакида геннинг тузилиши. ген организмлар ирсияти ва ирсийланишининг молекуяр-генетик бирлиги ёки моддий асосини ташкил килади. классик биологлар ген дейилганда, днк молекуласининг бир кисми ту...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "индивидуал ривожланишнинг молекуляр-генетик ва биокимёвий асослари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: индивидуал ривожланишнинг молек… DOC Бесплатная загрузка Telegram