teskari osmos va ultra filtrlash

DOCX 12 pages 959.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 959.3 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари teskari osmos va ultrafiltrlash 3.32. umumiy tushunchalar cuyuq va gaz aralashmalarni ajratish jarayonlari xalq xo`jaligining ko`p sohalarida muhim ahamiyatga ega. bunday aralashmalarni ajratishda haydash, rektifikastiya, ekstrakstiya, adsorbstiya jarayonlari keng ishlatiladi. lekin, gaz va suyuq aralashmalarni ajratishning eng universal usuli, yarim o`tkazuvchan to`siq membranalar yordamida ajratishdir(3.61-rasm). kimyo va neftni qayta ishlash sanoatlarida membrana usullari azeotrop aralashmalarni ajratishda, eritmalarni tozalash va konstentrastiyasini orttirishda, yuqori molekulali birikmalarni eritmalaridan ajratib olishda; biotexnologiya va medistina sanoatida vakstina, fermentlarni ajratish va tozalashda; oziq - ovqat sanoatida sabzavot va mevalar sharbatlari konstentrastiyasini oshirish uchun, suvni va suvli eritmalarni qayta ishlashda, oqava suvlarni tozalashda membrana jarayonlari keng ko`lamda qo`llaniladi. oxirgi yillarda gaz aralashmalarni ushbu usulda ajratish jadal ravishda rivojlanmoqda. hozirgi kunda havodan kislorodni, geliyni va so2 ni tabiiy gazdan ajratib olishda ishlatilmoqda. hisobotlar va yig`ilgan tajriba natijalari shuni ko`rsatadiki, membranalarni qo`llash mavjud texnologiyalarda katta iqtisodiy samara berishi mumkin va yangi, sodda energetik …

2 / 12

modda bir yoki bir necha komponent bilan to`yinadi yoki shu komponentlar miqdoriga moddada kamayadi. qator hollarda jarayon shunchalik to`liq o`tadiki, moddada deyarli dispers faza qolmaydi, chunki ular membranada ushlanib qoladi. membranali jarayonlar asosiy harakatlantiruvchi kuch turiga qarab klassifikastiyalanadi. odatda ushbu jarayonlarning harakatlantiruvchi kuchi bo`lib kimyoviy yoki elektrokimyoviy potenstial gradienti hisoblanadi. lekin texnik hisoblarda, ushbu jarayonlarning tezligini xarakterlaydigan bosim, temperatura va h. gradienti qabul qilinishi mumkin. shunday qilib, membranali jarayonning harakatga keltiruvchi kuchi sifatida bosimlar gradienti - baromembranali jarayonlar (teskari osmos, nano-, ultra- va mikrofiltrlash), konstentrastiyalar gradienti - diffuzion - membranali jarayonlar (dializ, membrana orqali bug`lanish, membrana yordamida gazlarni ajratish va hokazo), elektr potenstial gradienti - elektromembranali jarayonlar (elektrodializ, elektroosmos va hokazo), temperatura gradienti - termomembranali jarayonlar (membranali distillyastiya va hokazo) bo`lishi mumkin. membrana orqali o`tgan modda permeat deb nomlanadi, membranada qolgan aralashma esa - retant (yoki konstentrat) deb ataladi. membrana yordamida ajratish jarayonining selektivligi (%) quyidagicha aniqlanadi: (3.69) bu erda …

3 / 12

ntaj qilish, saqlash va transportirovka davriga etarli mustahkamlik; 5) ishlatish davrida xossalari o`zgarmasligi kerak. membranalar turli polimer (stellyuloza, astetat, poliamid, polisulfon), keramika, shisha, metall folga va boshqa materiallardan yasaladi. mexanik mustahkamligiga qarab membranalar zichlanuvchi (polimerli) va qattiq strukturali, hamda g`ovakli va g`ovaksiz (diffuziyali) bo`lishi mumkin. g`ovakli membranalar teskari osmos, mikro- va ultrafiltrlash jarayonlarini amalga oshirish uchun qo`llaniladi, gazlarni ajratishda esa, kamroq ishlatiladi. bu membranalarning xizmat muddati membrana materialining kimyoviy chidamliligi bilan belgilanadi. diffuziyali membranalar yordamida gaz va suyuqlik aralashmalarni tozalash membrana orqali bug`lanish va dializ usullarida amalga oshiriladi. odatda diffuziyali membranalar g`ovaksiz bo`ladi. shuni alohida ta’kidlash kerakki, gel qatlamidagi ayrim bo`laklarning polimer zanjiri o`zaro qanchalik sust bog`langan bo`lsa, diffuziya tezligi shunchalik yuqori bo`ladi. demak, diffuziyali membranalarni tayyorlashda liofil polimer materiallarni qo`llash maqsadga muvofiq. molekulalarni diffuziyali membranalar orqali o`tish tezligi diffuziya koeffistientiga to`g`ri proporstional va u esa o`z navbati molekulalarning o`lchami, shakliga qattiq bog`liq. bu turdagi membranalarning yaxshi xususiyatlaridan biri shundaki, …

4 / 12

anizm shu paytgacha ishlab chiqilmagan va har bir jarayonni alohida ko`rib chiqish kerak. lekin har bir membranali jarayon tahlil qilinayotganda quyidagi uch asosiy omil va ularning o`zaro bog`liqligi ko`zda tutilishi kerak: 1) membrananing qalinligi bo`yicha tarkibi (g`ovakli, g`ovaksiz, izotropli); 2) ajratilayotgan sistemaning fizik - kimyoviy (gazlar uchun yana termodinamik) xossalari; 3) ajratilayotgan aralashmaning membrana bilan o`zaro ta’siri. agar, yuqorida qayd etilgan omillar inobatga olinmasdan qolsa, model mexanizmini yaratish va tahlil qilish paytida prinstipial xatolikka olib kelishi mumkin. membrana orqali ajratilayotgan moddalarning o`tishiga erituvchini tashkil etuvchi komponentlar xossalari (masalan, suvning) va ularning membrana bilan o`zaro ta’siri katta ahamiyatga ega. ma’lumki, suyuqlik va qattiq jism to`qnashish zonasida sirtiy kuchlar (adgeziya, sirtiy taranglik, molekulyar tortishish) mavjuddir. shuning uchun, membrana ustidagi suyuqlikning chegaraviy qatlamining fizik-kimyoviy xossalari qurilma hajmini to`ldirib turgan suyuqlik xossalaridan katta farq qiladi. agar, eritma tarkibidagi suvning dielektrik o`tkazuvchanligi keskin ravishda kamaysa, uning molekulalari harakatchanligi susayadi. bu hol o`z navbatida suvning eritish …

5 / 12

jarayoni teskari yo`nalishda boradi (3.61v -rasm). shuning uchun ham, jarayon nomi "teskari osmos" deb nomlangan. membrana orqali o`tgan erituvchi filtrat deb ataladi. teskari osmos jarayonini harakatga keltiruvchi kuchi deb bosimlar farqi r = r - hisoblanadi, bu erda r - eritma ostidagi ortiqcha bosim - eritmaning osmotik bosimi. agar, teskari osmos jarayonida membrana orqali ozgina dispers faza o`tib qolsa, unda r ni hisoblash paytida filtratning osmotik bosimi ni ham inobatga olish zarur, ya’ni: (3.71) osmotik bosimni tahminiy hisoblash uchun vant - goff formulasidan foydalansa bo`ladi. (3.72) bu erda x - eruvchi moddaning mol ulushi; r - o`zgarmas gaz doimiysi; t - eritmaning absolyut temperaturasi, k. eritmalarning osmotik bosimi 10 va undan ortiq megapaskal bo`lishi mumkin. teskari osmos qurilmalaridagi bosim osmotik bosimdan ancha ko`p bo`lishi kerak, chunki jarayonni harakatga keltiruvchi kuch - bosimlar farqi. masalan, 35% tuzlar bor dengiz suvining osmotik bosimi 2,45 mpa bo`lsa, tuzsizlantiradigan qurilmaning ishchi bosimi tahminan 7,85 …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "teskari osmos va ultra filtrlash"

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари teskari osmos va ultrafiltrlash 3.32. umumiy tushunchalar cuyuq va gaz aralashmalarni ajratish jarayonlari xalq xo`jaligining ko`p sohalarida muhim ahamiyatga ega. bunday aralashmalarni ajratishda haydash, rektifikastiya, ekstrakstiya, adsorbstiya jarayonlari keng ishlatiladi. lekin, gaz va suyuq aralashmalarni ajratishning eng universal usuli, yarim o`tkazuvchan to`siq membranalar yordamida ajratishdir(3.61-rasm). kimyo va neftni qayta ishlash sanoatlarida membrana usullari azeotrop aralashmalarni ajratishda, eritmalarni tozalash va konstentrastiyasini orttirishda, yuqori molekulali birikmalarni eritmalaridan ajratib olishda; biotexnologiya va medistina sanoatida vakstina, fermentlarni ajratish va tozalashda; oziq - ovqat sanoatida sabzavot ...

This file contains 12 pages in DOCX format (959.3 KB). To download "teskari osmos va ultra filtrlash", click the Telegram button on the left.

Tags: teskari osmos va ultra filtrlash DOCX 12 pages Free download Telegram