хужайра физиологияси ва

DOC 107,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404217944_52041.doc хужайра физиологияси ва ежа: 1. фагоцитоз. 2. пиноцитоз. 3. хужайранинг таъсирланувчанлиги. 4. хужайранинг ҳаракати 5. хужайра патологияси. хужайра-куп ҳуйрали организмнинг элементар кисмдир. у биологик система булиб, ташки муҳит билан унинг уртасида доимо модда ва энергия алмашиниб туради. куп ҳужайрали организмда ҳужайра учун ташки муҳит булиб ҳужайра ташкарисидаги суюклик ҳисобланади. куп ҳужайрали организмда ҳар бир ҳужайра узининг модда алмашинуви даражаси билан фаркланиб туради. ташки муҳитдан ҳужайрага, ҳужайра ичи тузилмаларини ҳосил килишда иштирок этадиган пластик ҳамда ҳужайрада парчаланиб энергия берувчи моддалар ва кислород киради. юкорида айтилган моддалар ҳамда сув, ионлар витаминлар, гормонлар (ҳужайра функциясини бошкариб турувчи) ҳужайрани ташки муҳитдан ажратиб турувчи плазматик мембрана оркали актив ва пассив транспорт йули билан ҳужайрага киради. худди шу йул билан ҳужайра метаболизми маҳсулотлари ҳужайрадан ташкарига чикарилади. моддаларнинг ҳужайрага ичига актив кириши (эндоцитоз) ва ташкарига чикарилиши (экзоцитоз) энергия сарф булиши билан кечади. купгина ҳужайра мембраналарида шу жараённи таъминловчи атф-аза системаси яхши ривожланган булади. моддаларнинг ҳужайра ичига …
2
эндотелиал системага киради. фагоцитоз кетма-кет буладиган 4 фазадан иборат: 1) фагоцит ва фагоцитоз килинувчи модданинг узаро якинлашиши. бу-фагоцитознинг моддага нисбатан хемотаксиси билан белгаланади: 2) фагоцит ва фацитоз килинувчи модданинг жуда ҳам якинлашиши (атракция даври): 3) модданинг ютилиши: 4) ҳазм килиниши (30-расм). моддаларнинг фагоцитоз килиниши фагоцит плазматик мембранасининг инвагинацияси оркали руй беради. ютилган моддалар гидролитик ферментларга бой лизосомаларда парчаланади. 30-расм. а-фагоцитоз: в-пиноцитоз: с,д-ҳужайраларда кузатилиши. пиноцитоз. қаттик моддаларни фагоцитоз килишдан ташкари ҳужайра суюк моддаларни ҳам ютиши мумкин. бу жараённи биринчи марта льфис кузатган (30-расм). электрон микроскопда охирги йилларда олиб борилган текширишлар пиноцитоз жараёнида ҳужайра плазматик мембранасининг аҳамияти катталигини курсатди. суюклик томчиси ҳужайра мембранасининг бир кисми билан уралиб, цитоплазмага утади ва у ерда ҳужайра кобигидан ажралади. шундай килиб, пиноцитоз пуфакча девори плазматик мембранада ташкил топган. пиноцитоз механизми куйидаги фазаларни уз ичига олади: 1) ташки цитоплазматик мембрана инвагинациясининг ҳосил булиши: 2) шу инвагинацияларга суюклик томчисининг ютилиши: 3) пуфакчаларнинг цитоплазмага утиши ҳамда цитоплазматик вакуолаларнинг ҳосил …
3
киладиган суюклик, тоза сув ва кандай булмасин бирор модда, масалан, метилен куки деган буёк эритмаси куйилади (31-расм). 31-расм. осмометрда осмос ва осмотик босим вужудга келиш схемаси. бу икки ҳолни куриб чикайлик. биринчи ҳолда сув молекулаларини утказадиган, аммо метилен куки молекулаларини ушлаб коладиган майда тешикли парда осмометрнинг туби булиб хизмат килади. осмометрга метилен кукининг сувдаги 0,5 %ли эритмаси, катта идишга тоза сув куйилади. сув катта идишда 100 % ни, осмометрда эса факат 99,5 % ни ташкил килганлиги, эритмалар концентрацияси эса бараварлашишга интилганлиги учун катта идишдан сув осмометрга ута бошлайди, яъни осмос ходисаси руй беради (осмометрдаги суюклик ранги учиб боради). шунинг натижасида шиша найдаги суюклик устунчаси (h) сувни ярим утказгич осмометр туби оркали утиб туришга мажбур киладиган куч билан босими бараварлашмагунча кутарилиб боради. мана шу куч осмотик босим деб аталади. осмотик босим эриган модда концентрациясига (мазкур ҳолда буёк концентрациясига ) тугри пропорционал, яъни эриган модда барча молекулалари ва ионларининг ярим утказувгич пардага …
4
. тирик ҳужайра маълум бир даражада осмотик ячейка тарикасида ишлаб боради. муайян бир организмнинг ҳужайралари ва суюкликларидаги осмотик босим бир кадар доимий катталикни ташкил этади-ҳайвонларда 8 атм. дан усимликларда 60 атм. гача боради. сут эмизувчи ҳайвонларда бу босим 0,85% ли ош тузи (na cl)эритмасининг осмотик босимига мос келади. хужайрани ураб олган эритмадан тузлар концентрацияси мана шу катталикдан кам булса, бу эритманинг осмотик босимидан паст булиб чикади. бундай эритма гипотоник эритма деб аталади. бундай эритмада турган ҳужайра, унга сув кириши туфайли буртиб боради, ҳужайранинг ички муҳити билан ундан ташкаридаги осмотик концентрация фарки етарли даражада катта булса, ҳужайра ёрилиб, ҳалок булиб кетиши ҳам мумкин. бордию, ҳужайра концентрацияси юкори, яъни гипертоник деб аталадиган эритмада, бошкача айтганда осмотик босими бирмунча катта буладиган эритмада турадиган булса, у вактда сувни куп йукотиш туфайли ҳужайра бужмайиб, буришиб колади. бундай ҳодиса плазмолиз деб аталади ва баъзан ҳужайранинг нобуд булишига ҳам олиб келади (32-расм). тирик ҳужайра ёки тукиманинг концентрацияси …
5
а бирмунча юкорирок булади. тирик усимлик ҳужайраларига яятургор ҳолати хос, узиб олинган усимлик эса сулий бошлайди, чунки ҳужайрани тигиз тутиб чузиб турадиган катта-катта вакуолалардаги ҳужайра суви аста-секин бугланиб боради ва тукима узининг ички тигизлигини йукотиб куяди. соглом одам ва ҳайвон тукималари ҳам худди бояги суз билан “тургор” деб аталади томирлар, буйраклар фаолияти изидан чикиши муносабати билан баданига шиш келганида тургор кучайиб колади. очлик ёки сувсизланишда ҳам ҳайвон организмлари тукималарининг тургори бузилади. баъзи касалликларда (масалан, вабо, заҳарланиш ҳолатларида), кахексияда ана шундай ҳодиса кузатилади. бирок усимликлардан фарк килиб, ҳайвонлар ҳужайрасида томчилар куринишида эркин сув булмайди, цитоплазмадаги сув эса оксиллар ва бошка моддалар билан богланган голатда туради, шу муносабат билан ҳайвон тукималари бирмунча кам сув йукотиш мумкин. хайвонларнинг сувсизланиши асосан ҳужайралараро бушликлари, кон ва лимфадаги сув микдорининг камайиши ҳисобига руй беради. хужайранинг таъсирланувчанлиги. юкорида айтиб утилганидек, ҳужайра очик система булиб, у ташки муҳит билан доимо алокада булади. хужайра температура, кимёвий таркиби ва бошка …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хужайра физиологияси ва"

1404217944_52041.doc хужайра физиологияси ва ежа: 1. фагоцитоз. 2. пиноцитоз. 3. хужайранинг таъсирланувчанлиги. 4. хужайранинг ҳаракати 5. хужайра патологияси. хужайра-куп ҳуйрали организмнинг элементар кисмдир. у биологик система булиб, ташки муҳит билан унинг уртасида доимо модда ва энергия алмашиниб туради. куп ҳужайрали организмда ҳужайра учун ташки муҳит булиб ҳужайра ташкарисидаги суюклик ҳисобланади. куп ҳужайрали организмда ҳар бир ҳужайра узининг модда алмашинуви даражаси билан фаркланиб туради. ташки муҳитдан ҳужайрага, ҳужайра ичи тузилмаларини ҳосил килишда иштирок этадиган пластик ҳамда ҳужайрада парчаланиб энергия берувчи моддалар ва кислород киради. юкорида айтилган моддалар ҳамда сув, ионлар витаминлар, гормонлар (ҳужайра функциясини бошкариб турувчи) ҳужайрани ташки муҳит...

Формат DOC, 107,5 КБ. Чтобы скачать "хужайра физиологияси ва", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хужайра физиологияси ва DOC Бесплатная загрузка Telegram