дарвиннинг суъний ва табиий танланиш концепциялари

DOC 56,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404213568_51979.doc дарвиннинг суъний ва табиий танланиш концепциялари режа: 1. суъний ва табиий танланиш концепцияларининг яратилиш тарихи. 2. ч.дарвиннинг суъний танлаш копцепциясининг мазмуни. 3. ч.дарвиннинг табиий танланиш концепциясининг мохияти. ч.дарвиннинг дахолиги эволюцион узгаришларни ва умуман эволюцион жараённинг механизмини табиий танланишда эканлигини англашдан иборат булса, унинг муваффакияти табиий танланишнинг мохиятини тушуниш учун суъний танлаш жараёнининг мазмунини урганиб, шунга оид мулохазаларни суний танлашдан бошлаш кераклигини тушунишдан иборат булди. бошкача килиб айтганда, дарвин табиий танланиш механизмининг «калити»ни суъний танлашда эканлигини англади. мазкур масалага оид зикр килинган мулохазалар шу хилдаги ёндашишни хакикатда хам ягона тугри эканлигини курсатади. суъний танлаш концепциясини яратилишига (биз уни чалкашликни олдини олиб «назария» деб номламадик назария таркибида, яъни эволюция назариясида, бошка назария булмайди) дарвиннинг яшаган даври, жойи, ижтимоий-иктисодий шарт шароитлар катта таъсир курсатди. xix асрни урталарида англия саноат ва кишлок хужалик ишлаб чикариши кучли ривожланган мамлакатга айланган эди. кишлок хужалигида селекция ишларига катта эътибор булганлигидан хайвон ва усимликларнинг саноат ишлаб чикаришга …
2
). каптарларнинг барча зотлари битта ягона аждод – ёввойи тог коя каптаридан келиб чикканлигига карамасдан (бу тур хозир хам табиатда мавжуд – урта ер денгизи атрофидаги мамлакатларда учрайди), улар орасида шунчалик бир-бирига ухшамайдиганлари бор эдики, ташки белгиларига караб хар бир зотни табиатдаги алохида аждоди булса керак деб уйлаш мумкин булган. лекин, аслида мазкур холат бундай булмаган, бунинг исботи, каптарларнинг барча зотлари бир-бирлари билан узаро эркин купайиб дурагайлар хосил кила олади; бундан ташкари, хар бир зот уни келтириб чикарган ва аждоди хисобланган ёввойи тог коя каптари билан хам узаро купайиб насл колдира олган. худди шу хилдаги фикрни хайвон ва усимликларнинг бошка зот ва навларига нисбатан хам билдириш мумкин (хайвонлардан куйлар, кора моллар, итлар ва хоказо, усимликлардан карам ва бошк.). дарвин зот ва навлар хилма-хиллигининг сабаблари билан алохида кизикди. ъар бир зот ва навнинг хилма-хиллик борасида чегараси йук. (битта турдан келиб чиккан зот ва навларнинг микдори чексиз; селекция туфайли минглаб ва ун …
3
и етказиб берувчи хайвон ва усимликларни). инсон таъсирига утгач, хонакилаштирилаётган ва маданийлаштирилаётган формалар факат одам яратиб берган шароитда булишади. мазкур шароитларда хайвон ва усимликлар одам талаб этган томонга караб узгариб боришади. хилма-хил шароитлар, дурагайлаш, махсус парвариш, бошка хилдаги таъсирлар инсонга режали, услубли танлаш ишларини олиб боришга имконият беради. бу хилдаги одам фаолияти туфайли янги зот ва навлар келиб чикади. мазкур жараён суъний танлаш деб номланди. у тула одам назорати ва бошкарувида бориб, унинг натижасида бир аждоддан (табиатдаги турдан) чексиз микдорда зот ва навлар хосил килиниши мумкин. бу жараён тез ва киска муддатларда амалга оширилганлиги туфайли уни кузатиш ва натижаларини куриш мумкин. яратилаётган зот ва навлар асосида услубли танлаш ишлари олиб борилмаган такдирда хам, янги формалар пайдо булиши мумкин. купинча бундай холатлар у ёки бу навни яхшилаш (такомиллаштириш) туфайли амалга оширилади, лекин бунда инсон янги формани яратиш максадини уз олдига куймайди. бу онгсиз суъний танлаш булиб, одам салбий белгили индивидларни йукотиш …
4
табиатда хам, одам кулида булганидек, бир турдан куп сонда зот ва навлар хосил килинганидек, турларнинг йирик гурухлари (туркумлар, синфлар) умумий ягона аждоддан келиб чиккан. табиий эволюция нихоят секинлик билан бораётганлигидан, уни кузатиб булмайди, одамнинг умри эволюцион узгаришларни пайкашга ожизлик килади. инсон факат эволюциянинг излари ва натижаларини гувохи булиши мумкин. бу эволюциянинг суъний танлашга ухшашлиги ва паралеллиги унинг формаларини (турларни) аста-секинлик билан мухитга мослашиб боришидир. агарда суъний (маданий) эволюцияда зот ва навларга нисбатан мухит булиб инсон хизмат килса, табиий эволюцияда турларга нисбатан улар яшаб турган мухит хизмат килади. мухитни жуда секинлик билан узгариб бориши, ундаги тирик формаларни (турларни) ута секинлик билан булса хам узгаришига олиб келади. суъний танлаш механизми табиий танланишга тадбик килинганда ва бу иккала танлашлар бир-бири билан таккосланганда маълум буладики, суъний танлаш жараёнида зот ва навларда инсонни кизиктирган, одамга фойдали булган (мухит учун зарур) белгилар тараккий эттирилади; табиий танланишда турларда индивидлар учун фойдали булган (усимликлар ва хайвонларга зарур) белгилар …
5
нчи карашда керагига нисбатан ортикча микдорда насл колдириш табиатдаги ноурин усуллардан булса керак, деб уйлаш мумкин. лекин, табиатда «ноурин» усуллар булмайди; уша «ортикча» микдорда хосил килинаётган жониворларнинг кандайдир заррачаларигина сакланиб вояга етади ва насл колдиради. пайдо булаётган муртакларнинг асосий кисми яшаш учун кураш жараёнида нобуд булади. улар овкат етишмаслиги, касалликлар ва душман таъсирида йуколади. омон колган индивидлар (яшаш учун кураш «чигирик»ларига бардош бераолганлар) яшаб колиш жараёнида табиий танланиш таъсиридаги шарт-шароитларга жавоб бераолганлари учун (уларни сакланиб яшаб колишга фойдали белгилари сабабчи булади), узгарувчанлик белгилари воситасида янги турга айланиб боради. адабиётлар 1. яблоков а., юсупов а. эволюционное учение, м.: «вксшая школа», 1989, стр. 140-142. 2. гафуров а.т. дарвинизм, т.: «укитувчи», 1992, 71-97 бетлар. 3. дарвин ч. происхождение видов путем естественного отбора, м.: «просвешение», 1987, с. 17-97.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "дарвиннинг суъний ва табиий танланиш концепциялари"

1404213568_51979.doc дарвиннинг суъний ва табиий танланиш концепциялари режа: 1. суъний ва табиий танланиш концепцияларининг яратилиш тарихи. 2. ч.дарвиннинг суъний танлаш копцепциясининг мазмуни. 3. ч.дарвиннинг табиий танланиш концепциясининг мохияти. ч.дарвиннинг дахолиги эволюцион узгаришларни ва умуман эволюцион жараённинг механизмини табиий танланишда эканлигини англашдан иборат булса, унинг муваффакияти табиий танланишнинг мохиятини тушуниш учун суъний танлаш жараёнининг мазмунини урганиб, шунга оид мулохазаларни суний танлашдан бошлаш кераклигини тушунишдан иборат булди. бошкача килиб айтганда, дарвин табиий танланиш механизмининг «калити»ни суъний танлашда эканлигини англади. мазкур масалага оид зикр килинган мулохазалар шу хилдаги ёндашишни хакикатда хам ягона тугри эканлигини ку...

Формат DOC, 56,0 КБ. Чтобы скачать "дарвиннинг суъний ва табиий танланиш концепциялари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: дарвиннинг суъний ва табиий тан… DOC Бесплатная загрузка Telegram