ч.дарвин таълимотининг асосий мазмуни

ZIP 49,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404286091_52462.doc www.arxiv.uz ч.дарвин таълимотининг асосий мазмуни режа: 1. ч.дарвин таълимоти – абу райхон берунийнинг эволюцион гояларини мантикий давоми. 2. «турларнинг келиб чикиши». 3. «биглp» кемасидаги сафардан чиккан хулосалар. 4. турларни пайдо булиш сабаблари ва механизмлари. 5. эволюциянинг асосий харакатлантирувчи кучлари. xix асрнинг урталарида буюк инглиз биолог табиатшунос олими чарлpз дарвин узининг эволюцион таълимотини яратди. бу таълимот органик эволюциянинг сабаблари ва энг мухими механизмларини тушунтириб берганлигидан, унинг фандаги урни ва ахамияти нафакат биологияда, балки одамзод яратган барча фанларда тенги йук ва бекиёс булиб чикди. шунинг учун хам мазкур эволюцион таълимот дарвин хаётлиги пайтидаёк муаллифининг номи билан «дарвинизм» деб атала бошланди. (бу ерда шуни таъкидлаб утиш жоизки, эволюцион таълимотнинг ёки дарвинизмнинг асоси эволюция назарияси хисобланади). ч.дарвин абу райхон берунийнинг ишларидан ёки унинг эволюцион фикрлари ва карашларидан хабардор булганми ёки улар хакида эшитмаганми бу бизга коронги. лекин, иккиланмасдан шуни айтиш мумкинки, беруний нихоясига етказа олмаган ишлар дарвин таълимотида илмий тусга киритилиб назария шаклини …
2
нишлари, биринчи навбатда унинг дунё буйлаб утказган илмий сафари таъсирида (1831-1836й.) юзага келди. сафар давомида биологиянинг турли йуналишларида, айникса зоология, ботаника, биогеография, шунингдек палеонтология ва геология сохаларида олим томонидан олиб борилган кузатув ва тажрибалар, турли эксперимент ва тадкикотлар дарвинда турларни узгариши хакидаги фикрларни пайдо булишига олиб келади. турларни узгариши хакидаги фикрлар илгари хам бор эди, лекин дарвин биринчи булиб турларнинг узгаришини тирикликнинг сакланишини шарти ва гарови сифатида кура олишга муяссар булди. турларни узгаришини таъминловчи табиий кучлар бор, улар таъсирида бир тур урнига бошка тур шаклланади. ерда тирикликнинг эволюцияланиши давомида бирхил формалар урнини бошкалар эгаллайди. улар яна бошка куринишдаги турлар билан аста-секинлик билан алмашади. бу хилда тухтовсиз равишда (ер юзида хаёт пайдо булганидан бери) борувчи жараён тирикликнинг йуколмаслигини таъминлаб туради. бошкача килиб айтганда, тирикликнинг сакланишини асосий ва бош шарти хамда гарови унинг эволюцияланишидир. бу дарвиннинг «турларни келиб чикиши» асаридан келиб чикадиган асосий хулосадир. (мазкур мавзу олимнинг бошка йирик монографияларида хам уз …
3
ланган холда узгариб туришидир. ъар бир тур малум мухитда яшайди. ъар кандай мухитнинг узига хос хусусиятлари ва шароитлари мавжуд. шу билан бирга хар кандай мухит доимо бир хил булавермайди. у маълум вактгача узгармай бир хил холатда тургун булиши мумкин. лекин палеонтологиянинг далиллари курсатадики, тирик мавжудотлар яшайдиган мухитлар хамиша бир хил булмасдан узгариб туради. мухит узгармай турган пайтда унинг таркибидаги турлар хам бир хиллигини саклаб узгармай туради. аммо, мухит узгарса тур хам уша узгарган янги шароитларга мос равишда узгариб бошка янги шакл-куринишларга эга булиши керак. агарда узгарган мухитга нисбатан тур адекват равишда узгармаса у улимга махкум. купинча шундай булади хам. камдан-кам узгарган мухитга нисбатан максадга мувофик турлар узгаради, аксарият улар янги узгарган шароитларга мос келмасдан халок булади. бошкача айтганда, хар мухитнинг «узининг» турлари бор. утмишга назар ташласак, кадимги геологик даврлардаги мухитларда узига хос мавжудотлар, усимликлардан хам, хайвонлардан хам яшаган (масалан, хвош, кирк бугинлар, плаунлар, гигант бахайбат судралувчилардан динозаврлар ва хоказо). хозирги …
4
р назариялар даражасида эмас, балки концепция шаклида кабул килинса максадга мувофик булур эди, чунки ч.дарвиннинг эволюцион таълимоти битта яхлит назарияга, у хам булса эволюцион назарияга таянади. монофилетик тарзда борувчи эволюцион жараённи харакатга келтирадиган асосий кучлар, хакикатда хам дарвин курсатиб утганидек, яшаш учун кураш ва уни асосида давом этувчи табиий танланиш хисобланади. (бу концепциялар хакида кейинги мавзуда тухталади). табиий танланиш янги турларини хосил булишини тахминловчи якуний жараён, унинг махсули албатта янги тур булади. мазкур жараёнда янги формаларнинг шаклланиш сирлари дарвин томонидан суъний танлаш ёрдамида изчиллик билан тушунтирилди. табиий танланиш ролини эволюциянинг механизмида суъний танлаш жараёни мисолида пайкаш дарвиннинг дахолигидан келиб чикади. факат шу хилда ёндошишгандагина эволюциянинг асл механизми урганилиши мумкин. адабиётлар 1. яблоков а., юсупов а. эволюционное учение, м.: «вксшая школа», 1989. с. 4, 16-20 2.гафуров а.т. дарвинизм, т.: «укитувчи», 1992. 4-6, 58-71 бетлар. 3.грин н., стаут у., тейлор д. биология, т.з, м.: «мир», 1990, с. 259-262.
5
ч.дарвин таълимотининг асосий мазмуни - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ч.дарвин таълимотининг асосий мазмуни"

1404286091_52462.doc www.arxiv.uz ч.дарвин таълимотининг асосий мазмуни режа: 1. ч.дарвин таълимоти – абу райхон берунийнинг эволюцион гояларини мантикий давоми. 2. «турларнинг келиб чикиши». 3. «биглp» кемасидаги сафардан чиккан хулосалар. 4. турларни пайдо булиш сабаблари ва механизмлари. 5. эволюциянинг асосий харакатлантирувчи кучлари. xix асрнинг урталарида буюк инглиз биолог табиатшунос олими чарлpз дарвин узининг эволюцион таълимотини яратди. бу таълимот органик эволюциянинг сабаблари ва энг мухими механизмларини тушунтириб берганлигидан, унинг фандаги урни ва ахамияти нафакат биологияда, балки одамзод яратган барча фанларда тенги йук ва бекиёс булиб чикди. шунинг учун хам мазкур эволюцион таълимот дарвин хаётлиги пайтидаёк муаллифининг номи билан «дарвинизм» деб атала бошланди. (бу...

Формат ZIP, 49,0 КБ. Чтобы скачать "ч.дарвин таълимотининг асосий мазмуни", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ч.дарвин таълимотининг асосий м… ZIP Бесплатная загрузка Telegram