miloddan avvalgi vi-iv asrlarda o‘rta osiyo

DOCX 10 pages 29.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

miloddan avvalgi vi-iv asrlarda o‘rta osiyo reja: 1. miloddan avvalgi vi-iv asrlarda ilk davlat birlashmalari. 2.o’rta osiyoga ahmoniylarning bosqini. 3.ahmoniylar davrida madaniy hayot. mil. avv. 555-540-330-yillar o‘rta osiyoning tarixiy-madaniy viloyatlari ulkan ahmoniylar davlati tarkibiga kirar edi. o‘rta osiyo viloyatlari va unga qo‘shni bo‘lgan hududlarning bosib olinishi, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarixi haqida ko‘pchilik olimlar turli yillarda tadqiqot ishlari olib bordilar. bu tadqiqotlarning aksariyati ahmoniylar eron hududlari tarixi bilan bog‘liqdir. mavjud ilmiy tadqiqotlar ahmoniylar davri mixxat yozuvlari va ayrim yunon-rim tarixchilarining asarlari hamda arxeologik tadqiqotlar natijalariga asoslanadi.mil. avv. ix-vii asrlarda g‘arbiy eronning ko‘pgina hududlari ossuriya va urartu davlatlari tarkibiga kirar edi. mil. avv. vii asrning ikkinchi choragiga kelib eron hududidagi eroniy tilli qabilalar asosida markazi hamadonda bo‘lgan midiya podsholigi tashkil topadi. bu davlatning sharqdagi hududlari o‘rta osiyo chegaralarigacha cho‘zilgan edi.mil. avv. vi asrning o‘rtalarida midiya podsholigi o‘rnida ahmoniylar davlati paydo bo‘ladi. ko‘pchilik tarixiy adabiyotlarda kir ii ahmoniylar davlatining asoschisi sifatida e’tirof etiladi. …

2 / 10

larini birin-ketin bosib olguncha kir ii butun osiyo xalqlarini bo‘ysundiradi va shundan keyingina bobilga yurish boshlaydi. qadimgi dunyo mualliflari gerodot, ksenofont, ktesiy, yustin kabilarning ma’lumotlaridan xulosa chiqaradigan bo‘lsak, kir ii mil. avv. 545-539 yillarda sharqiy eron va o‘rta osiyo viloyatlarini bosib oladi. doro i davrida (mil. avv. 522-486-yy.) ahmoniylar sulolasi hind vodiysidan o‘rta yer dengiziga qadar bo‘lgan keng hududda o‘z hukmronligini o‘rnatgan. juda ko‘p sonli davlatlar, viloyatlar, shaharlar va xalqlarni birlashtirgan ahmoniylar saltanati tarixda birinchi yirik dunyo davlati hisoblanadi.tarixiy manbalarning ma’lumot berishicha, o‘rta osiyo xalqlari ahmoniylar bosqiniga qarshi qattiq kurash olib borganlar. xususan, massaget qabilalari malika to‘maris (tomiris) boshchiligida forslarning turli hiyla-nayranglar ishlatishiga qaramasdan ularning katta qo‘shinini tor-mor etadilar. malika to‘maris va massagetlarning harbiy mahorati tufayli bu jangda ahmoniylar hukmdori kir ii ham halok bo‘ladi. gerodot xabar berishicha, “bu jang varvarlar (massagetlar) ishtirok etgan janglar orasida eng dahshatlisi edi... kamon o‘qlari tugagach, qo‘l jangi boshlanib nayza va qilich bilan kurashdilar. …

3 / 10

gan qo‘zg‘olonga frada ismli kishi boshchilik qiladi. doro i baqtriya satrapi dadarshish boshchiligidagi qo‘shinlarni qo‘zg‘olonchilarga qarshi jo‘natadi. qo‘zg‘olon shavqatsizlarcha bostirilib 55 ming marg‘iyonalik halok bo‘ladi. frada ham qo‘lga olinib qatl ettiriladi.“saklar o‘lkasi”dagi forslarga qarshi kurashga skunha boshchilik qiladi. 519-518-yillarda bo‘lib o‘tgan bu kurashda saklar forslar tomonidan mag‘lubiyatga uchraydi. saklarning ko‘pchiligi o‘ldirilib, ko‘pchiligi asir olinadi. ularning yo‘lboshchisi skunha asir olinib, o‘rniga boshqa yo‘lboshchi tayinlanadi. xullas, forslar o‘rta osiyodagi mahalliy aholining qahramonona qarshiligini qiyinchilik bilan sindirganidan keyingina bu hududlarni batamom o‘zlariga bo‘ysundirdilar. markaziy boshqaruv organlari. ahmoniylar davrida davlat boshqaruvi shohlar shohiga (shahanshohga) tegishli edi. shahanshohning cheklanmagan hokimiyati nafaqat fors zodagonlariga, balki, ma’lum darajada soliqlardan ozod qilingan va ahmoniylar davlatida ko‘pgina imtiyozlarga ega bo‘lgan ozod fors jamoalariga ham tayangan. shuningdek, bosib olingan viloyatlarning mahalliy zodagonlari ham hokimiyatning tayanchi hisoblangan.hokimiyat iyerarxiyasida shahanshohdan keyin boy fors oilalarining boshliqlari turgan. shahanshoh saroyida kengash mavjud bo‘lib uning tarkibiga boy oila boshliqlari, saroy ayonlari, yuqori lavozimdagi amaldorlar va …

4 / 10

shqa amaldorlar ishlaganlar. hududiy bo‘linish. qoyatosh bitiklar va gerodot ma’lumotlariga ko‘ra, ahmoniylar davlati hududi 20 ta qaram-ma’muriy qismlarga – satraplarga bo‘lingan. tadqiqotchilarning fikricha, forslar davlat boshqaruvining bu an’analarini midiyaliklardan o‘zlashtirganlar. satraplar yirik hududlarga ega bo‘lib, ko‘pincha bir necha viloyat va o‘lkalarni o‘z tarkibiga birlashtirgan. masalan, parfiya, girkaniya, areya, xorasmiya va so‘g‘diyona bitta satrap tarkibiga kirgan. satraplarning chegaralari ayrim hollarda o‘zgarib turgan.e’tibor berish lozimki, ahmoniylar davlatida satraplar etnik kelib chiqishiga qarab emas, balki iqtisodiy salohiyatiga qarab tashkil etilgan. satraplar shahanshohning noibi sifatida asosan forslardan tayinlangan. satrapning ma’muriyati va boshqaruvi shahanshoh ma’muriyati va markaziy boshqaruv apparatini qisqartirilgan holda takrorlagan. ya’ni, satrapda ikkita yordamchi, devonxona va mirzalar bo‘lgan. bir vaqtning o‘zida satrap o‘zi noiblik qilib turgan hududda bosh qozi vazifasini ham bajargan. ayrim hollarni istisno qilganda satrap harbiy boshliqlik vazifasini bajarmagan. misol uchun, doro i barcha satraplarning harbiy vazifalarini bekor qilgan va ularga faqat o‘ziga bo‘ysinuvchi harbiy boshliqlarni jo‘natgan. satraplarning faoliyati markazdan qattiq …

5 / 10

nlab qo‘yilgan boshlig‘i bo‘lgan.yilda bir marta shahanshohning shaxsan o‘zi qo‘shinlarni ko‘rikdan o‘tkazib, yaxshi xizmat qilganlarni taqdirlagan, harbiy qoidalarni buzganlarni jazolagan. butun davlat hududi to‘rtta harbiy okrugga bo‘lingan. har bir okrug harbiy boshlig‘i markazdan tayinlanib bevosita shahanshohga bo‘ysungan. bosib olingan hududlar va chegara rayonlarda harbiy gornizonlar joylashtirilgan. ahmoniylar qo‘shinlarining harbiy tartibi haqida gerodot va kursiy ruf batafsil ma’lumotlar beradilar. bu ma’lumotlarga ko‘ra, ularning asosiy harbiy qurollari qilich, gurzi, o‘q-yoy, qalqon, xanjar, harbiy bolta va nayzalardan iborat bo‘lgan.yuqorida ta’kidlanganidek, ahmoniylar bosib olgan barcha hududlar satrapiya hokimliklarga bo‘lingan bo‘lib ularni fors podsholari tomonidan tayinlab qo‘yilgan satrap-hokimlar boshqarganlar. gerodot ma’lumotlariga ko‘ra, baqtriya xii satrapiya bo‘lib 300 talant (talant-bobil pul birligi bo‘lib, 1 talant 30 kg dan ziyodroq kumushga teng), saklar va kaspiylar xv satrapiya bo‘lib 200 talant xorazm, so‘g‘d, parfiya va ariya xvi satrapiya bo‘lib 300 talant miqdorda yillik soliq to‘lar edilar. shuningdek, o‘rta osiyoliklar soliq sifatida qimmatbaho toshlar, chorvachilik va dehqonchilik mahsulotlarini ham …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "miloddan avvalgi vi-iv asrlarda o‘rta osiyo"

miloddan avvalgi vi-iv asrlarda o‘rta osiyo reja: 1. miloddan avvalgi vi-iv asrlarda ilk davlat birlashmalari. 2.o’rta osiyoga ahmoniylarning bosqini. 3.ahmoniylar davrida madaniy hayot. mil. avv. 555-540-330-yillar o‘rta osiyoning tarixiy-madaniy viloyatlari ulkan ahmoniylar davlati tarkibiga kirar edi. o‘rta osiyo viloyatlari va unga qo‘shni bo‘lgan hududlarning bosib olinishi, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarixi haqida ko‘pchilik olimlar turli yillarda tadqiqot ishlari olib bordilar. bu tadqiqotlarning aksariyati ahmoniylar eron hududlari tarixi bilan bog‘liqdir. mavjud ilmiy tadqiqotlar ahmoniylar davri mixxat yozuvlari va ayrim yunon-rim tarixchilarining asarlari hamda arxeologik tadqiqotlar natijalariga asoslanadi.mil. avv. ix-vii asrlarda g‘arbiy eronning ko‘pgina hududlari ossuriy...

This file contains 10 pages in DOCX format (29.0 KB). To download "miloddan avvalgi vi-iv asrlarda o‘rta osiyo", click the Telegram button on the left.

Tags: miloddan avvalgi vi-iv asrlarda… DOCX 10 pages Free download Telegram