uzatmalar qutisi tuzilishi va ularga texnik xizmat ko'rsatish

DOCX 10 pages 546.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 546.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

13.mavzu:uzatmalar qutisi tuzilishi va ularga texnik xizmat ko'rsatish. reja: 1. uzatmalar qutisi. 2.uzatmalar qutisining konstruksiyasi 3.kardanli uzatma. 4.kardanli uzatmaning konstruksiyasi avtomobil' harakatlanganda, unga ta'sir etuvchi kuchlar har bir daqiqada uzluksiz va ihtiyoriy ravishda o’zgarib turadi. avvalambor, avtomobilga ta'sir etayotgan kuchlarning o’zgarishi yo’l sharoitiga, uning tezligi va tezlanishiga bevosita bog’liq bo’lib, bularning vaziyatiga qarab avtomobilning etaklovchi g’ildiraklariga dvigateldan kelaetgan burovchi momentni o’zgartirib turish lozim bo’ladi. bu vazifani bajarish uchun avtomobillarda kuch uzatmasi qo’llaniladi. kuch uzatma (transmissiya) bir-biri bilan uzviy bog’langan mehanizm va agregatlardan tashkil topib (ilashish muftasi, uzatmalar qutisi, kardanli uzatma, asosiy uzatma va yarim o’qlar), burovchi momentni dvigateldan avtomobilning etakchi g’ildiraklariga uzatib beradi. shu bilan birga kuch uzatma orqali burovchi momentni o’zgartirish chog’ida u o’zgaradi va etakchi g’ildiraklarga bo’lib tarqatiladi. kuch uzatmalar dvigateldan olinayotgan burovchi momentni etakchi g’ildiraklarga uzatish bo’yicha mehanik, gidrohajmli, aralashgan (gidromehanik, elektromehanik) turlariga bo’linadi. zamonaviy avtomobillarda asosan mehanik kuch uzatma qo’llanilib, ularning joilashuv tartibi avtomobilning vazifasi, dvigatelning …

2 / 10

rasmda a, b). mabodo burovchi moment oldingi etakchi ko’prik yarim o’qlari orqali uning g’ildiraklariga uzatilsa unda old ko’prik, ham etakchi va boshqariluvchi bo’lib hizmat qiladi (rasmda v ). bunday avtomobillar kuch uzatmasining shartli g’ildiraklar belgisi 4h2 bo’lib, to’rtta g’ildirakdan faqat ikkitasi etakchi ekanligini bildiradi, rasmning a) ko’rinishida damas, vaz-2101 «jiguli», gaz-24 «volga», gaz-53 a, zil-130, maz-5335 avtomobillarga taalluqli kuch uzatmalarning tizim chizmasi tasvirlangan. bunda burovchi moment dvigatel' 1 dan ilashish muftasi 2 orqali, uzatmalar qutisi 3 ga o’tadi. uzatmalar qutisida, burovchi momentning kattaligi yo’l sharoitiga bog’lik holda kerakligicha o’zgartiriladi. keyinchalik kardanli uzatma 4 yordamida ketingi etakchi ko’prik 5 ning ichida joilashgan asosiy uzatma, burovchi momentni yanada kuchaitirgan holda differencial mehanizm va yarim o’qlar orqali etakchi g’ildiraklarga etkazib beradi. rasmni b) ko’rinishida zaz-968 «zaporojec» kuch uzatmasining tizmali chizmasi berilgan. bunda kuch uzatma avtomobilning orqa qismida dvigatel' 1 bilan birga bir blokda joylangan bo’lib, ularga ilashish muftasi 2, uzatmalar qutisi 3, etakchi …

3 / 10

riladi. bundai aralashgan (gidromehanik) tizimga ega bo’lgan avtomobillar turkumiga zil-111, zil-114 engil avtomobili, belaz-540 yuk avtomobili yoki liaz-677 avtobuslari kiradi. gidromehanik kuch uzatmali engil avtomobillar g’arbiy evropa va yaponiya avtomobil' firmalarida ishlab chiqarilaetgan nafaqat katta va o’rta litrajli, balki litraji 1000 sm3 dan ortiq bo’lmagan kichik litrajli engil avtomobillarda ham qo’llanilmoqda. masalan, «ostin-mini», «daihotsu-sharadu», «nissan-mikuru» va «suzuki svift». juda katta va ko’p yuk ko’taruvchi kar'er avtomobillarida gidrohajmli yoki elektr kuch uzatmasi qo’llanilmoqda. bunday turdagi kuch uzatmalarining tarkibiy qismlarining o’zaro joylanish tartibi ko’pincha bir-biriga o’hshash bo’lib, gidrohajmligida gidronasos ichki yonuv dvigatelining burovchi momenti naichalarda suyuqlik bosimini hosil qilishga sarflaidi, gidromotorlar esa o’z navbatida suyuqlik bosimini burovchi momentga o’zgartirib, avtomobilning etakchi g’ildiraklariga uzatadi. elektr kuch uzatmasida generator ichki yonuv dvigatelidan kelaetgan burovchi momentini elektr toki hosil qilishga sarflaydi. elektrodvigatellar esa o’z navbatida elektr tokini burovchi momentga o’zgartirib, avtomobilning etakchi g’ildaraklariga uzatadi. agarda etaklovchi gildaraklar yoki elektrodvigatel' valiga o’rnatilsa, gidromotor-g’ildirakli yoki elektromotor-g’ildirakli avtomobil' …

4 / 10

tuzilishi va ishlash uslubi avtomobillarda asosan tishli mehanizmga ega bo’lgan pog’onali uzatmalar qutisi ishlatiladi. bundai uzatmalar qutisida avtomobilning har hil yo’l sharoitida turlicha tezlik va tezlanishini ta'minlash uchun uzatish soni har hil qiymatga ega bo’lgan bir nechta juft tishli shesternyalardan foydalaniladi. engil avtomobillarda qo’llanilgan uzatmalar qutisi uch, to’rt, yoki beshta pog’onali, yuk avtomobillarida esa to’rt, besh, ba'zan sakkiz va undan ham ko’prok bo’lishi mumkin. uzatmalar qutisi qancha ko’p pog’onali bo’lsa, avtomobil' turli io’l sharoitiga bemalol moslashib ishlaidi, bu esa dvigatelning quvvatidan unumli foidalanishni yahshilaidi hamda yonilg’i sarfini kamaitiradi. pog’onasiz uzatmalar qutisining tuzilishi va ishlash uslubi bundai uzatmalar qutisining qo’llanilishi chegaralangan oraliqda io’l sharoitiga qarab ihtiyoriy uzatmalar sonini o’z-o’zidan ta'minlab avtomobilning etakchi g’ildiraklaridagi burovchi momentni o’zgartirib beradi. pog’onasiz uzatmalar qutisi ishlash uslubiga qarab mehanik (impul'sli, ilashtiruvchi ishqalagichli – frikcion va boshqa), gidravlik (gidrodinamikali, gidrohajmli), elektrik va aralashgan turlariga bo’linadi. shu vaqtgacha aralashgan, ya'ni gidromehanik uzatmalar qutisi keng tarqalgan bo’lib, u ikki …

5 / 10

qali qo’zg’almas vtulkaga o’rnatilgan. erkin yurish muftasi reaktorni faqat bir tomonga (nasos g’ildiragining ailanish tomoniga) ailantiradi. teskari ailanishiga esa muftaning ponalanib tiralib qolishi io’l qo’imaidi. shundai qilib, etakchi val va dvigatel' bilan bog’langan g’ildirak-nasos, etaklanuvchi val bilan tutashgan g’ildirak-turbina, suv oqimini tarqatuvchi kurakchalari bor qo’zg’almas g’ildirak reaktor deb ataladi. uzatmalar qutisining konstrukciyasi to’rt pog’onali uzatmalar qutisi. zamonaviy engil avtomobillarning ko’pchiligida to’rt va besh pog’onali, uch valli uzatmalar qutisi o’rnatilgan. masalan, gaz-24 “volga” avtomobilida oldinga yurish uchun to’rtta va orqaga harakatlanishga bitta uzatma mo’ljallangan. bundai uzatmalar qutisining uch io’lli deb ataladi, chunki ikkita sinhronizator va bitta qo’zg’aluvchi orqaga yurgizish shesternya orqali uzatmalarga tushiriladi. uzatmalar qutisining karterida uchta val etaklovchi (birlamchi), etaklanuvchi (ikkilamchi) va oraliq vallari hamda orqaga yurgazish shesternyasining o’qi joilashgan. etaklovchi valning ikki uchi ikkita sharikli podshipniklarga tayangan bo’lib, oldingi uchi tirsakli valning flanecidagi o’iyqchada joilashgan podshipnikda, ketingi uchi esa uzatmalar qutisi karterining oldingi devorchasida joilashgan podshipnikda yotadi. birlamchi val …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uzatmalar qutisi tuzilishi va ularga texnik xizmat ko'rsatish"

13.mavzu:uzatmalar qutisi tuzilishi va ularga texnik xizmat ko'rsatish. reja: 1. uzatmalar qutisi. 2.uzatmalar qutisining konstruksiyasi 3.kardanli uzatma. 4.kardanli uzatmaning konstruksiyasi avtomobil' harakatlanganda, unga ta'sir etuvchi kuchlar har bir daqiqada uzluksiz va ihtiyoriy ravishda o’zgarib turadi. avvalambor, avtomobilga ta'sir etayotgan kuchlarning o’zgarishi yo’l sharoitiga, uning tezligi va tezlanishiga bevosita bog’liq bo’lib, bularning vaziyatiga qarab avtomobilning etaklovchi g’ildiraklariga dvigateldan kelaetgan burovchi momentni o’zgartirib turish lozim bo’ladi. bu vazifani bajarish uchun avtomobillarda kuch uzatmasi qo’llaniladi. kuch uzatma (transmissiya) bir-biri bilan uzviy bog’langan mehanizm va agregatlardan tashkil topib (ilashish muftasi, uzatmalar qutisi, ka...

This file contains 10 pages in DOCX format (546.1 KB). To download "uzatmalar qutisi tuzilishi va ularga texnik xizmat ko'rsatish", click the Telegram button on the left.

Tags: uzatmalar qutisi tuzilishi va u… DOCX 10 pages Free download Telegram