mikrobiologiyaning qisqaсha rivojlanish tarixi

DOC 60,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363360193_42273.doc mikrobiologiyaning qisqaсha rivojlanish tarixi www.arxiv.uz reja: 1. mikrobiologiya fanining rivojlanishida a.levengukning xizmatlari. 2. fransuz olimi lui pasterning qilgan ishlari. 3.tibbiyot mikrobiologiyasining rivojlanishida robert koxning xizmatlari. mikroorganizmlar kashf etilmasdan oldin ham inson qatiq, vino tayyorlashda, novvoychilikda mikrobiologiya jarayonlaridan keng kulamda foydalanib kelgan. qarshi zamonlardanok shifokorlar va tabiatshunoslar ko`pgina yuqumli kasalliklarning kelib chiqish sabablarini izlay boshlagan edilar. masalan, gippokrat (bizning eramizdan oldingi 460 — 377 yillarda), lukretsiy (95 — 50 yillarda) va usha davrning boshqa yirik olimlarning ishlarida turli — tuman yuqumli kasalliklarning sababchisi tirik tabiatga bog`liq ekanligi ko`rsatilgan. o`rta osiyo halqlari avvaldanok chechak, moxov va boshqa kasalliklar to`g`risida ma`lumotlarga ega edi. abu ali ibn sino (900 — 1037) bu kasalliklarning sababchisi tirik mavjudotlar ekanligini va ular suv. havo orqali tarqalishini aytgan. mikroorganizmlarning ochilishi mikroskopning kashf etilishi bilan bevosita o`zviy bog`liq bo`ldi. birinchilar qatori gans va zahariy yansen, sungra g. galiley va k. drebbel tomonidan mikroskoplar yaratildi va takomillashtirildi. gollandiyalik olim …

di. angliyalik vrach e. djenner (1749— 1823) 1798 yilda chechakka qarshi emlash muhim ahamiyatga ega ekanligini ko`rsatib bergan edi. xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab ancha takomillashtirilgan mikroskoplar yaratildi. bu esa mikroorganizmlarning faqat morfologik to`zilishini emas, balki fiziologiyasini ham o`rganishga ham imkon berdi. mikroskopning ochilishidan boshlab mikroorganizmlar to`g`risida qilingan ishlar mikrobiologiya tarixida 1 davr «mikrobiologiyaning rivojlanishi morfologiya davri» deb farqlanadi. shved olimi k.linney (1707— 1778) hamma tirik mavjudotlarni bir sistemaga solgan bo`lsa ham, u mikroorganizmlarni bir avlodga kiritib, ularni «xaos» deb atadi. mikroorganizmlarni birinchi sistematikasi daniyalik myullerga taalluklidir. u suv va tuprokdagi «animalkullar» ni sistemaga soladi. ularni «info`zoriyalar» deb atadi. sekin asta mikroorganizmlarni o`rganish boshlandi. keyinchalik m.m. terexovskiy ham mikroorganizmlar ustida ishlab har xil qaynatmalarning mikroorganizmlarini o`rgandi. temperatura, elektr toki va zahar ta`sirida mikroorganizmlarni holok bo`lishini aniqladi. 1835 yil erenburg «info`zoriyalar mukammal ortanizmlardir» degan mavzuda ilmiy asar yozdi va hamma tuban jonzotlarni 22ta sinfga bo`di. kitobga info`zoriyalar atlasini kiritdi va ularni …

bilan isbotladi. u yana chirish jarayonlari ham aloxida mikroorganizmlar ta`sirida borishini ko`rsatdi. bu buyuk fransuz olimi kuydirgi, qutirish, saramas, gazli gangrena, tut ipak qurtining (pebrina) kasalligini, vino va pivoning bo`zilishini o`rgandi va ularga qarshi ko`rash choralarini aniqab berdi. kislorodsiz muhitda yashaydigan anaerob bakteriyalarni aniqladi. laboratoriya amaliyotiga sterillash usullarini kiritdi. aristotel va vergiliylar «o`z-o`zidan tug`ilish» nazariyalarining asossizligini ko`rsatdi. oziqa muhit yaxshilab sterillansa, unda hech qanday mikroorganizmning paydo bo`masligini asoslab berdi. paster tovuqlar xolerasini o`rganish jarayonida sog`lom tovuqga kuchsizlantirilgan bakteriya kulturasini yuborilganda tovuqlarning kasallikga chalinmasligini katdi. xuddi shu ishni u kuydirgi kasalligi bilan kasallangai mollarda ham qaytardi va ijobiy natijalar olishga muvaffaq. u hayvonlarni kuchsizlantirilgan bakteriya kulturasi bilan emlaganda hayvonlarda kuydirgi bakteriyasiga qarshi immunitet hosil bo`lishini aniqladi. paster kuydirgi kasalligini .o`rganib «lanatlangan dalalar» sirini ochdi. pasterning qutirish kasalligini o`rganish borasidagi ishlari o`ta katta ahamiyatga molikdir. u qutirgan itlar sulagini mikroskop ostida tadqiq qilib mikroorganizmlarini ko`rishga muyassar bo`a olmadi. kasallik bakteriyasini mikroskopda ko`ra …

888 yili paster instituti ochildi. unda keyinchalik ko`zga ko`ringan mikrobiologlar ta`lim oldi. bularga mechnikov, vinogradskiy, gamaleya, xavkin, sklifasovskiy va boshqalarni misol qilibkeltirish mumkin. xix asrda ko`p mamlakatlarda meditsina mikrobiologiyasi rivojlandi. meditsina mikrobiologiyasining rivojlanishiga nemis olimi robert kox (1843 —1910) ko`p hissa qo`shgan olimdir. u sof mikroorganizm kulturasini ajratish uchun qattiq (quyuq) oziqa muhitdan foydalanishni taklif etdi. odam va qoramollarda sil kasalligini qo`zg`atuvchisini va vabo vibrionini ajratib oldi. mikroskopik metodlarni takomillashtirdi, mikroskopiyada immersion tizimni qo`llash va mikrofotografiyani amaliyotga kiritdi. i.i.mechnikov (1845-1916) fagotsitoz va uning immunitetdagi ahamiyati haqida to`liq ta`limot yaratdi. hirituvchi va sut kislotali bijg`ish bakteriyalari orasidagi antogonizmni aniqladi va vabo kasalligini aniqlashga o`z hissasini qo`shdi. rossiyada birinchi bakteriologik stansiya tashkil etdi. uning rahbarligida yirik mikrobiologlar: g.n. gabrichevskiy, a.m. bezredka, i.g.savchenko, l.a.tarasevich, n.f.gamaleya, d.k.zabolotniy va boshqa olimlar yetishib chikdi. tuproq mikrobiologiyasi haqida ham ancha ishlar qilindi. shlezing va myuns kabi fransuz olimlari nitrifikatsiya jarayonini o`rgandi. s.n.vinogradskiy bu jarayonni chuqur o`rganib «typpoq …

ni ko`rsatib berishdi. sekin asta to`plangan materiallar, aynqsa nafas olish va bijg`ish jarayonlari ximizmini aniqlash ishlari mikrobiologiya rivojlanishidagi uchinchi davr «mikrobiologiyaning bioximiya yo`nalishi» ga turtki bo`ldi. bu borada s.p.kostichev, v.s.butkevich, v.n.shaposhnikov va n.d.iyerusalimskiylarni ishlari alohida ahamiyatga ega. chirindi moddalar va tuproq strukturasini hosil bo`lishida tuproq mikroorganizmlarning rolini tushuntirishda i.v.tyurin, m.i.kononova va boshqalar, mikroorganizmlar ekologiyasini o`rganish sohasida b.l.isachenko, ye.n.mishustin, n.m.lazerevlar, tuproq va rizosferadagi turli xil mikroorganizmlarning aktivligini aniqlashda n.n.xudyakov, n.g.xolodniy, v.s.butkevich, n.a.krasilnikov, ye.f.berezova, ya.n.xudyakov va boshqalarning ishlari muhim ahamiyatga egadir. b.f.perfilev va d.r.gabell keyingi vaqt da mikrobiologiya texnikasini rivojlantirishga o`z hissalarni qo`shgan olimlar va ular yaratgan kapillyar mikroskopiya metodi chiqindilarda uchraydigan yirtkich bakteriyalarni topishga yordam berdi. utgan asrning oxiridan boshlab mikrobiologiyaning bir tarmogi bo`lgan suv va geologiya mikrobiologiyasi rivoj topdi. g.a.nadson, b.l.isachenko, m.a.egunov, v.o.tauson, v.s.butkevich, a.e.kriss, a.s.razumov va boshqalar bu tarmoqni rivojlanishiga katta aniq qo`shdilar. nadson g.a. va uning shogirdi g.s.fillipov 1925 yilda achitki zamburuglariga turli nurlar bilan ta`sir etib, ulardan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mikrobiologiyaning qisqaсha rivojlanish tarixi"

1363360193_42273.doc mikrobiologiyaning qisqaсha rivojlanish tarixi www.arxiv.uz reja: 1. mikrobiologiya fanining rivojlanishida a.levengukning xizmatlari. 2. fransuz olimi lui pasterning qilgan ishlari. 3.tibbiyot mikrobiologiyasining rivojlanishida robert koxning xizmatlari. mikroorganizmlar kashf etilmasdan oldin ham inson qatiq, vino tayyorlashda, novvoychilikda mikrobiologiya jarayonlaridan keng kulamda foydalanib kelgan. qarshi zamonlardanok shifokorlar va tabiatshunoslar ko`pgina yuqumli kasalliklarning kelib chiqish sabablarini izlay boshlagan edilar. masalan, gippokrat (bizning eramizdan oldingi 460 — 377 yillarda), lukretsiy (95 — 50 yillarda) va usha davrning boshqa yirik olimlarning ishlarida turli — tuman yuqumli kasalliklarning sababchisi tirik tabiatga bog`liq ekanligi ko`rs...

Формат DOC, 60,0 КБ. Чтобы скачать "mikrobiologiyaning qisqaсha rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mikrobiologiyaning qisqaсha riv… DOC Бесплатная загрузка Telegram