oziq-ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi

DOCX 13 pages 28.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

10-ma’ruza: biotexnologiyani oziq-ovqat sanoatida qo‘llash. reja: 1. oziq –ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi fani va uning rivojlanishi. 2. oziq –ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi fanining maqsadi va vazifalari. 3. fanning paydo bo’lishiga hissa qo’shgan xorijiy va mahalliy olimlar haqida ma’lumotlar. 4. fanning erishgan yutuqlari va muammolari. oziq –ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi fani va uning rivojlanishi, maqsadi va vazifalari. mikrobiologiya (lotin tilida mikrobiologiya – micros-mayda, bios-hayot, logos-fan) mayda ko’zga asbobsiz ko’rinmaydigan organizmlarning morfologiyasi anatomiyasi, ko’payishi va rivojlanishi, hayotiy jarayonlari, o’zgaruvchanligini, sistematik holati, tabiatda tarqalishi va h.k. larni o’rganuvchi fan. hozirgi kunda bu fan umumiy, qishloq xo’jaligi, sanoat, tibbiyot, veterinariya, dengiz va kosmik mikrobiologiyalariga tarmoqlanib ketgan. mikrobiologiya kun sayin rivojlanib bormoqda, u ayniqsa, bioximiya, molekulyar biologiya, biotexnologiya, fitopatologiya, epidemiologiya, genetika va boshqa fanlar bilan uzviy bog’liqdir. mikroorganizmlar kichik o’lchamga ega bo’lishidan qathiy nazar tabiatda moddalar almashinuvida, murakkab organik moddalarning parchalanishida faol ishtirok etadilar. mikroorganizmlarga viruslar, bakteriyalar, arxeylar, bakteriofaglar, bakteriyalarga yaqin turadigan aktinomitsetlar, bahzi bir …

2 / 13

ez qilish xususiyatiga egalar. qishloq xo’jaligida ham mikroorganizmlar muhim rolg’ o’ynaydi, chunki ularning faoliyati natijasida tuproqda o’simliklar uchun zarur bo’lgan oziq moddalar to’planadi, tuproqning unumdorligi ortadi, buning oqibatida ekinning hosili ham yuqori bo’ladi. tuproqda sodir bo’ladigan jarayonlarning deyarli barchasi undagi mikroorganizmlarning faoliyatiga bog’liq, masalan, tabiiy tuproq hosil bo’lish jarayonlari, yerni o’g’itlash, sug’orish, tuproqda ro’y beradigan fiziologik ishqoriylik va kislotalilikni yo’qotish, tabiatdagi turli xil moddalarning o’zgarishi va boshqalar mikroorganizmlar faoliyati bilan chambarchas bog’liq. tuproq tarkibidagi mikroorganizmlarni o’rganish, bir qator bakterial o’g’itlarni ishlab chiqishga (nitragin, azotobakterin, fosforobakterin va h.k.) va ulardan qishloq xo’jalik amaliyotida foydalanilish orqali tuproqning unumdorligi va o’simliklarning hosildorligini oshirishga imkon yaratdi. mikroorganizmlar tabiatda ko’pgina yuqumli kasalliklarning qo’zg’atuvchilari ekanliklarini, ularni suv va havo orqali tarqalishlari qadimdan mahlum bo’lgan. mikrobiologlarning tinimsiz mehnati tufayli hozirgi paytda har bir kasallikning qo’zg’atuvchisi aniqlanib, davolash usullari ham topilgan. ko’pgina farmatsevtika fabrikalari aktinomitsetlar, zamburug’lar va bahzi bir bakteriyalarning hayotiy faoliyati maxsuli bo’lgan antibiotiklar ishlab chiqaradilar. 6 …

3 / 13

ish degan mahnoni beradi. adabiyotlarda “biotexnologiya” atamasiga mutaxassis olimlar tomonidan turli xil tahriflar berib kelinmoqdaki, fanning hozirgi rivojlangan davrida ham birorta aniq to’xtamga kelinmagan. quyida biotexnologkya sohasining yetuk olimlari tomonidan ushbu atamaga berilgan tahriflarga to’xtalib o’tamiz. a) anbash, a.xemferi, n.millislarning (1975) fikriga ko’ra “biotexnologiya” - yangi biokimyoviy ishlab chiqarishlar maxsulidir (vitaminlar, antibiotiklar). b) “biotexnologiya - moddalarni biosintez usuli orqali oziqa olish fanining bo’limi bo’lib, u “bioinjeneriya” sohasi bilan bog’liqdir. v) a.xasting (1983) fikri bo’yicha “biotexnologiya” - pivo, vino, pishlok, vitaminlarni sanoat asosida ishlab chiqarish jarayonidir. g) 1980 yilda o’tkazilgan yevropa federatsiyasi kengashining muxokomasida “biotexnologiya” - biologik tizimlar asosidagi sanoat jarayoni deb karalgan. d) 1983 yil bratislavada bo’lib o’tgan kengashda “biotexnologiya” -moddalarni katta mikdordagi sanoat asosida (biokatalizatorlar orqali) olish va atrof muhitni ximoya qiladigan fan deb tahriflangan. e) a.a.baev (1986), yu.a.ovchinnikov (1982) “biotexnologiya” biologik jarayonlarni ishlab chiqarishga joriy etish to’g’risidagi fan deb tahriflashgan. bizning fikrimizcha biotexnologiya – inson ehtiyoji uchun zarur …

4 / 13

tgan asrning 60-yillaridan shakllana boshlagan biotexnologiyaning tarixiga chuqurroq nazar tashlasak mikroorganizmlar yordamida “bijg’itish”, “achitish” jarayonlari insoniyat tomonidan qadimdan keng ishlatilib kelinayotganligining guvohi bo’lamiz. mikrob biotexnologiyasining rivojlanish tarixi ko’p mahnoda xx-asrning ikkinchi yarmi bilan bog’liq. o’tgan asrning 40-yillarida mikroorganizmlardan penitsillin olish texnologiyasining yaratilishi bu fan rivojida ijobiy burilish yasadi. penitsillin ishlab chiqarilishining yo’lga qo’yilishi va muvaffaqiyat bilan ishlatilishida keyingi avlod antibiotiklarini qidirib topish, ularni ishlab chiqarish texnologiyalarini yaratish va qo’llash usullari ustida ishlarni tashkil qilish zarurligini oldindan belgilab quyiladi. bugungi kunda yuzdan ortiq antibiotiklar ishlab-chiqarish texnologiyalari hayotga tadbiq qilingan. antibiotiklar ishlab-chiqarish bilan bir qatorda aminokislotalar, fermentlar, gormonlar va boshqa fiziologik faol birikmalar tayyorlash texnologiyalari ham yaratila boshlandi. bugungi kunda tibbiyot va qishloq xo’jaligi uchun zarur bo’lgan aminokislotalar (ayniqsa organizmda sintez bo’lmaydigan aminokislotalar), fermentlar va boshqa fiziologik faol moddalar ishlab chiqarish texnologiyalari yo’lga qo’yilgan. 7 oxirgi 20-30 yilda, ayniqsa mikrob oqsilini olish texnologiyasi rivojlanib ketdi. insoniyat uchun o’ta zarur bo’lgan bu mahsulotni …

5 / 13

rayonlarda ishlatilishi (fermentlar muhandisligi) bu biokatalizatorlardan foydalanishni yanada faollashtirib yubordi. endilikda fermentlar bir marotaba emas, bir necha marotaba uzluksiz (hatto bir necha oylab) ishlatiladigan bo’lib qoldi. mikroorganizmlar faoliyati va imkoniyatidan foydalanish, ularning hosildor turlarini (shtammlarini) yaratish bilan bog’liq. bunday vazifani mikrobiologlar bilan uzviy hamkorlikda genetiklar va gen muhandisligi usullaridan xabardor bo’lgan mutaxassislar amalga oshiradilar. mikrob preparatlarini ishlab chiqarishni faollashtirishning yana bir yo’li ikki yoki undan ortiq bo’lgan, biri ikkinchisining faolligini oshirib bera oladigan (simbiozda ishlaydigan) mikroorganizmlar assotsiatsiyasidan foydalanishdir. bu yo’l hozirgi vaqtda fermentlar, antibiotiklar, vitaminlar va metan gazi olishda, hamda oqova suvlarni tozalash jarayonlarida keng qo’llanilib kelinmoqda. biotexnologiyaning asosini mikrob faoliyati tashkil qiladi. shunday ekan faol mikroorganizmlar yaratish, ularni faglardan va tashqi salbiy muhit tahsiridan asrash masalalari ham eng muhim vazifalardan biridir. shu kabi qator o’ta muhim muammolarni yechishda nafaqat mikrobiologlar, biokimyogarlar, biotexnologlar, balki muxandislar va texnologlar ishtirok etishlari zarur bo’ladi. bu esa, biotexnologiya fanini yaxshi o’zlashtirib olish uchun yuqorida …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oziq-ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi"

10-ma’ruza: biotexnologiyani oziq-ovqat sanoatida qo‘llash. reja: 1. oziq –ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi fani va uning rivojlanishi. 2. oziq –ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi fanining maqsadi va vazifalari. 3. fanning paydo bo’lishiga hissa qo’shgan xorijiy va mahalliy olimlar haqida ma’lumotlar. 4. fanning erishgan yutuqlari va muammolari. oziq –ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi fani va uning rivojlanishi, maqsadi va vazifalari. mikrobiologiya (lotin tilida mikrobiologiya – micros-mayda, bios-hayot, logos-fan) mayda ko’zga asbobsiz ko’rinmaydigan organizmlarning morfologiyasi anatomiyasi, ko’payishi va rivojlanishi, hayotiy jarayonlari, o’zgaruvchanligini, sistematik holati, tabiatda tarqalishi va h.k. larni o’rganuvchi fan. hozirgi kunda bu fan umumiy, qis...

This file contains 13 pages in DOCX format (28.4 KB). To download "oziq-ovqat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: oziq-ovqat mikrobiologiyasi va … DOCX 13 pages Free download Telegram