transpiratsiya

DOC 55.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363356678_42226.doc transpiratsiya reja 1. transpiratsiya va uning fiziologik ahamiyati 2. transpiratsiyaning miқdoriy ko`rsatkichlari 3. kutikulyar va labcha transpiratsiyasi 4. transpiratsiya intensivligiga tashqi muhitning ta`siri 5. transpiratsiyaning sutkalik borishi o`simliklar tanasi orkali suvning burlanishi transpiratsiya deyiladi. transpiratsiya o`simliklar tanasida sodir bo`ladigan eng mux.im fiziologik jarayonlardan biridir. asosiy transpiratsiya organi bargdir. o`simliklar yuzasining kattaligi so2 ning ko`p yutilishi, yorurlik energiyasidan samarali foydalanish va suv buglatuvchi yuzaning keng bo`lishini ta`minlaydi. suv barg yuzasidan asosan ogizchalar ork.ali buglanadi. buning natijasida barg hujayralarida suv miqdori ka-mayadi va so`rish kuchi ortadi. barglarda so`rish kuchining ortishi uz navbatida barg tomirlari va naylaridan suvni tortib olish jarayonini faollashtiradi. yukoridan tortib oluvchi kuchning paydo bo`lishi o`simlik tanasi bo`ylab suv harakatini yana tezlashtiradi. shunday kilib, yuko`oridan harakatga (tortuvchi) keltiruvchi kuch transpiratsiya natijasida vujudga keladi. transpiratsiya faoliyatiga karab, bu kuch ham shuncha yukrri bo`ladi. transpiratsiya faolligi xaroratga, o`simlik turlariga, yashash sharoitlariga va boshқalarga borlik.. ularni bir-biri bilan solishtirish va o`rganish uchun …

anadi va transpiratsiya koeffitsienti deb ataladi. ya`ni 1 g organik modda hosil k.ilish uchun sarflangan suvning miqdori—transpiratsiya koeffitsienti deyiladi. bu ko`rsatkich ham juda ko`p omillarga borlik.. masalan, ruzaning xar xil navlari urtasida 891 dan 1040 g.gacha (iton, 1955), ruzaning o`sish va rivojlanish jarayonida 600 dan 1420 g.gacha bo`lishi mumkin (rijov, 1948). umuman, ko`pchilik o`simliklar uchun bu son 125-1000 g, urtacha esa 300 g bo`ladi, ya`ni bir tonna organik modda olish uchun 300 tonna suv sarflanadi. transpiratsiya unumdorligi deb 1000 g sarflangan suv hisobiga hosil bo`lgan organik modda miqdoriga aytiladi. bu ko`pchilik o`simliklar uchun 1-8 g.ga teng, urtacha 3 g atrofida bo`ladi. boshqacha kdpib aytganda, butun o`simlik tanasi orkali burlangan suvning 99,8 foizi transpiratsiya ga, krlgan 0,2 foiz organik modda hosil kdpish uchun sarflanadi. transpiratsiya murakkab biologik xrdisa bo`lib, o`simliklar hayotida x.ar tomonlama katta rol uynaydi. masalan, ruza kancha tez ussa va transpiratsiya jadalligi yuqorii bulsa, u suvdan shunchalik unumli foydalanadi. …

ranspiratsiya tufayli o`simlik tanasi xaroragi atmosfera xaro-ragidan bir necha daraja past bo`ladi. birok ayrim o`simliklarda yukrri-rokbo`lishi`ham mumkin. masalan, saxrolardagi o`simliklar barglari-ning xarorati kuyoshning kuchli issiklik energiyasini yutishiga k.ara-masdan, soyadagi barglarga nisbatan 6-7" s ga ko`p. bu esa yozning issik kunlarida o`simlikning bugun xaegiy jarayoni uchun katta ahamiyagga ega-dir. ayniқsa, fogosingez uchun kulay sharoig yaratiladi. chunki orizchalarningochikligi so2ningo`zlashtirilishini faollashtiradi. protoplazma kolloid mitsellalarining xloroplastlar tuzilmasi va funktsiyalari faoliyagiga sababchi bo`ladi. agar suv yetishmasligi okibatidagranspiratsiya jadalligi pasaysa yoki guxtab k°lsa, o`simlik xarorati tez oshib kegadi. bu esa undagi barcha jarayonlarning uzgarib ketishiga olib keladi. progoplazmaning kolloid xossasi buziladi, fogosintez tuxtaydi, nafas olish tezlashadi. bu uzoqrok davom egsa o`simliklar nobud bo`ladi. bargning plastinkasimon (keng) tuzilishi fotosintez va trans piratsiya jarayonlari uchun eng kulay sharoig yaragadi. bargning asosiy qismi mezofilidir. u bir kagor joylashgan epidermis xujayralari bilan k.oplangan қoplovchi to`қima odatda ikki қavatdan iborat:ustunsimon xujayralar bargning ustki epidermisining os- tida va bulugsimon xujayralar bargning pastki …

buglangan suvning 95-97 foizi ogizchalar va krlgan qismi kutikula ork.ali atmosferaga tarkaladi. shuning uchun ham transpiratsiya jadalligi bargdagi ogizchalarning soniga va ularning ochik. yoki yopikligiga ham boғliқ.. ogizchalarning soni 1 m2 barg yuzasida 50-500 ta va undan ortikroklambo`lishi mumkin. buko`proқ. o`simlik gurlariga, navlariga va suv bilan ta`minlanish sharoitlariga boғliқ.. ogizchalar ochik, yoki yopik.bo`lishi mumkin. bunga xar xil omillar sabab. engmuhimisuv bilan ta`minlashdir. suv yetarli sharoitda ogizchalari ochiladi va aksincha kamligida yopiladi. ko`pchilik o`simliklarning bargidagi ogizchalar yorug-likda ochilib, қorongilikda yopilishi ham mumkin. ko`pchilik o`simliklarning ogizchalari gong otganda ochila boshlaydi, ertalabki soatlar ularning eng ko`p ochilgan vaqti bo`ladi. tush vaqtlarida orizchalarning ochiko`iigi yoki toraya boshlashi o`simliklarning suv bilan ga`minlanish darajasiga bog`liq.. kechga tomon yopila boshlaydi. xavo juda issiқ va қuruқ vaqtlarda kun bo`yn yopik turadi va ertalabgina қisқa muddagga ochiladi. ogizchalar xolaginingbir kecha-kunduzlik di-namikasiga karab granspnratsiya jadalligi ham o`zgaradi. bu uzgarish hamma o`simliklarga xos, fakag ularning jadalliklarida farq bor. ko`pchilik o`simliklarda transpiratsiya …

iratsiyasigina davom etadi. u ogizchalar orka-li bo`ladigan transpiratsiyadan 10-20 martagacha sekin. kutikulyar trans-piratsiyaning jadalligi kutikulaning kalinligiga ham boғliқ, ya`ni kutikulasi juda yupka bo`lgan yosh barglarda kuchlirok., kutikula kavati kalinlashgan k.arirok. barglarda sekin bo`ladi. umuman, transpiratsiya o`simliklar uchun zarur fiziologik jarayondir. uning jadalligi juda ko`p ichki va tashkoy omillarga borlik.. antitranspirantlar. keyingi yillarda bir kancha moddalar olindiki, ularni o`simliklarga purkaganda transpiratsiya jadalligi sezilarli darajada pasayadi. bunday xususiyatga ega bo`lgan moddalarga antitranspirantlar deyiladi. hamma antitranspirantlar ikki guruxga bo`linadi : 1) ogizchalar-ning yopilishini ta`minlaydigan moddalar; 2) barg ustida yupka parda hosil kiluvchi moddalar. ogizchalarning yopilishini ta`minlaydigan moddalarga fenilmer-kuratsetat - s8 n no` o2, dodesenilsuktsinat - sng -(sn), = sn-sn,-snsoon - sn3soon, abtsiz kislotasi - s15 n,0 o4 kiradi. bu moddalar o`simlikka purkalganda ogizchalarni tashqil k.ilgan xujayralar-ningturgori kamayadi va ular yopiladi. masalan, makkaju"xori, tamaki, topinambur, karagay barglaridafenilmerkuratsetatning 10-4m eritmasi purkalganda, ogizchalar 2 xafta mobaynida yopik bo`lgan. transpiratsiya jadalligi esa 50 foizgacha pasaygan. ikkinchi gurux …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "transpiratsiya"

1363356678_42226.doc transpiratsiya reja 1. transpiratsiya va uning fiziologik ahamiyati 2. transpiratsiyaning miқdoriy ko`rsatkichlari 3. kutikulyar va labcha transpiratsiyasi 4. transpiratsiya intensivligiga tashqi muhitning ta`siri 5. transpiratsiyaning sutkalik borishi o`simliklar tanasi orkali suvning burlanishi transpiratsiya deyiladi. transpiratsiya o`simliklar tanasida sodir bo`ladigan eng mux.im fiziologik jarayonlardan biridir. asosiy transpiratsiya organi bargdir. o`simliklar yuzasining kattaligi so2 ning ko`p yutilishi, yorurlik energiyasidan samarali foydalanish va suv buglatuvchi yuzaning keng bo`lishini ta`minlaydi. suv barg yuzasidan asosan ogizchalar ork.ali buglanadi. buning natijasida barg hujayralarida suv miqdori ka-mayadi va so`rish kuchi ortadi. barglarda so`rish kuc...

DOC format, 55.0 KB. To download "transpiratsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: transpiratsiya DOC Free download Telegram