transpiratsiya jarayoni o'rganish

DOCX 9 pages 198.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 198.5 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

5- amaliy mashg’lot. elektron tarozi yordamida barglardagi kunlik transpiratsiya jadalligini aniqlash o’simliklar tomonidan shimilgan suvning aksariyat qism bug’langan suv ko’rinishida (transpiratsion suv-transpiratsiya) ajratib chiqariladi, suvning bir qismi esa o’simlikning kattalashiga xiazmat qiladi (o’sish suvi). transpiratsiyaning o’simlik hayotidagi o’rni, xillari va uning natijasida sodir bo’luvchi fiziologik jarayonlari, shuningdek, ontogenez davrida suv muvozanatining ahamiyati, uni bevosita o’simliklarning hosildorligiga bog’liqligi, transpiratsiyaning kamaytiruvchi fiziologik faol moddalar va polimerlar haqida ma'lumotlar keltiriladi. o’simlikning yer ustki organlari orqali suvni bug’lanishi transpiratsiya deb ataladi. transpiratsiya muhim fiziologik jarayon bo’lib, barglar asosiy transpiratsiyalovchi organdir. suv bargdan barg og’izchalari orqali bug’lanadi buning natijasida esa barg hujayralarida suvning miqdori kamayadi va uning so’rish kuchi oshadi. bargning plastinkasimon tuzilishi, fotosintez va transpiratsiya uchun qulaylik yaratadi. qoplovchi to’qima-epidermis hujayralarining oralig’ida barg og’izchalari mavjud. o’simliklarda ular ko’pchilik hollarda bargning pastki epidermisida, barg plastinkasining yuqori yoki ikki yon tomonlari bo’ylab joylashishi mumkin. epidermis - kutikula qavati va tukchalar bilan qoplangan. transpiratsiya jarayoni ikki bosqichdan …

2 / 9

bosimi hosil bo’lganida; -faol moddalar almashinuvi bo’ladigan organlarda, ayniqsa fotosintez faol kechayotgan va novdalardan o’sish suvini ilashtiradigan barglardagi kuchli musbat osmotik potensial bo’lganida; -floemadagi suv oqimi, u suvning ichki aylanishi bo’lib uni yaqin vaqtda yadro-magnit rezonans uslubi yordamida tirik o’simliklarda aniqlangan. bargning og’izchalar soni va ularning holati transpiratsiya jarayonining jadalligini belgilaydi. barg og’izchalarining miqdori barg yuzasining 10 mm 2 da 500-5000 dona va undan ham ko’p bo’lishi mumkin. ko’pchilik hollarda suv yetarli sharoitda barg og’izchalari ochiq holda bo’ladi, suv kamayganida esa ular yopiladi. ayrim o’simliklarning barg og’izchalari yorug’likda ochilib qorong’ulikda yopiladi. kunning ertangi vaqtida og’izchalar kattaroq ochiladi, kunning o’rtasida o’simliklarning holati uni suv bilan ta'minlanishiga bog’liq, qorong’u tushishi bilan ular yopiladi. transpiratsiya jadalligi sekinlashganida, hujayra oralig’idagi to’plangan namlik kutikulyar transpiratsiya orqali chiqariladi. bu kutikulaning qalinligiga bogliq. kutikula yupqa bo’lsa kuchliroq o’tadi, qalin bo’lsa sekinroq kechadi. transpiratsiya. transpiratsiya-barg tuzilishi organ sifatida. transpiratsiya boshqariluvi. barg og’izchalari odatda barg umumiy yuzasining 0,5-2% tashkil …

3 / 9

laridagi co2 bosimi, ionlar nisbati, fitogormonlar va nihoyat o’simlikning suv bilan ta'minlanishi katta ta'sir qiladi. barg og’izchalari o’lchamlari va holatlarini boshqariluvida asosan ikkita, ya'ni gidropassiv va gidrofaol holatlarni ko’rish mumkin. barg og’izchalarining gidropassiv ochilishi kuchsiz suv etishmaganda ro’y beradi. bunda barg og’izchalari atrofidagi tutashtiruvchi hujayralarga ular atrofida joylashgan hujayralarning turgor bosimining pasayishi natijasida ularning siquvchi kuchining barg og’izchalarga nisbatan kamayishi natijasida ular ochiladi. barg og’izchalarining gidropassiv yopilishi esa uni o’rab turgan hujayralarning to’la turgorga o’tishi sababli ro’y beradi, ya'ni ularning qattiq siqishi natijasida barg og’izchalari yopilishi mumkin. barg og’izchalari holatining boshqariluvida xloroplastlar ham qatnashadi, chunki, barg og’izchalari atrofidagi hujayralar o’zlarida ko’p xloroplastlar tutganligi sababli va ushbu xloroplastlarda uglevodlar biosintezining jadalligi tufayli bu hujayralarning so’rish kuchi ortib, ularning suv yutilishiga olib keladi. bu esa o’z navbatida barg og’izchalarining ochilishiga olib keladi. barg og’izchalarining ochilishi va yopilishiga hujayra oraliqlaridagi co2 miqdori ham katta ta'sir ko’rsatadi. masalan, agarda barg og’izchalari ostida co2 miqdori …

4 / 9

muvozanati yutilgan suv-transpirasiyalangan suv) buzilganda ro’y beradi. suvning o’tkazuvchi tomirlardagi harakati. o’simlik tanasi buylab ko’tariluvchi suv asosan ksilema to’qimalari bo’ylab harakat qiladi. ksilema elementlari esa ildiz va poyadagi kambiyga xos hujayralardan hosil bo’ladi. yetuk o’tkazuvchi tomirlar va traxeidlardagi hujayra devorlari yog’ochlangan bo’lib asosan suv o’tkazish vazifasini bajaradi. lekin, yuqoriga ko’tariluvchi suvning 1-10% tirik hujayra devorlari bo’ylab ham ko’tariladi. yuqoriga ko’tariluvchi suv oqimining ahamiyati. o’simlik tanasi bo’ylab ko’tariluvchi suv asosan uchta vazifani bajaradi. birinchidan suv ildiz orqali o’simlikga kirgan moddalar va kimyoviy birikmalarni yuqoriga ko’tarilishiga va ularning yer ustki qismlarida to’planishiga olib keladi. ikkinchidan yuqoriga ko’tariluvchi suv barcha hujayralarni suv bilan ta'minlaydi va ularning turgor holatini saqlaydi. suv yetishmaganda o’simlik hujayralarida bo’linish jarayonlari tuxtaydi. shuningdek, sintezlovchi fermentlarning faolligi pasayib, gidrolitik (parchalovchi) fermentlarning faolligi ortadi. bu esa o’z navbatida hujayrada kichik molekulali qandlar va oqsillar miqdorining ko’payishiga va ularga ma'lum miqdorda suv bog’lanishiga olib keladi. ushbu suv avval aytib o’tganimizdek hujayralarning avvalgi …

5 / 9

larining bir biri bilan ilashish kuchlari natijasida, ya'ni kogeziya hamda suvning o’tkazuvchi tomirlar gidrofil devorlariga yopishqoqlik kuchi ta'sirida, ya'ni adgeziya natijasida bo’ladi. ammo ksilema bo’ylab suvning ko’tarilishi tezligi juda kichik. masalan, o’rmon daraxtlarida suvning o’simlik bo’ylab ko’tarilish tezligi 20 sm3·s-1g/sm2 bo’lsa, nina bargli daraxtlarda bu ko’rsatkich 5 sm3·soat-1 g/sm2 atrofida bo’ladi (solishtirish uchun aytish mumkinki, qonning arteriyalar bo’ylab harakatlanishi tezligi 40-50 sm3·soniya-1/sm2). ksilema tomirlaridagi suvning bunday kam tezligi ushbu tomirlar devorlarining unga bo’lgan qarshiligining ham kam bo’lishiga olib keladi. suvning o’simlik tanasi bo’ylab ko’tarilishiga uning molekulalarining bir biriga tortishish potentsiallari kuchi ham katta ta'sir qiladi. masalan, 20oc haroratda suv molekulalarining bir-biridan ajralishga nisbatan qarshilik potensial bosimi 30 mpa. ana shu bosim potensialining o’zi ham ishqalanishga ketgan kuchni hisobga olgan holda ham suvni daraxt tanasi bo’ylab 120-130 metr balandlikka ko’tarishga etadi. 51-rasm. o’simlik ildizlari orqali tuproqdan olingan suvning havoga uzatilishida qatnashuvchi asosiy harakatlantiruvchi kuchlar suvning o’simlik tanasiga kirishi va sarflanishi suv …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transpiratsiya jarayoni o'rganish"

5- amaliy mashg’lot. elektron tarozi yordamida barglardagi kunlik transpiratsiya jadalligini aniqlash o’simliklar tomonidan shimilgan suvning aksariyat qism bug’langan suv ko’rinishida (transpiratsion suv-transpiratsiya) ajratib chiqariladi, suvning bir qismi esa o’simlikning kattalashiga xiazmat qiladi (o’sish suvi). transpiratsiyaning o’simlik hayotidagi o’rni, xillari va uning natijasida sodir bo’luvchi fiziologik jarayonlari, shuningdek, ontogenez davrida suv muvozanatining ahamiyati, uni bevosita o’simliklarning hosildorligiga bog’liqligi, transpiratsiyaning kamaytiruvchi fiziologik faol moddalar va polimerlar haqida ma'lumotlar keltiriladi. o’simlikning yer ustki organlari orqali suvni bug’lanishi transpiratsiya deb ataladi. transpiratsiya muhim fiziologik jarayon bo’lib, barglar aso...

This file contains 9 pages in DOCX format (198.5 KB). To download "transpiratsiya jarayoni o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: transpiratsiya jarayoni o'rgani… DOCX 9 pages Free download Telegram