fotosintyez ryeaktsiyalari

DOC 79,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363444384_42312.doc fotosintyez ryeaktsiyalari www.arxiv.uz reja 1. yorug’likda boradigan reaktsiyalar 2. fotosintezda karbonat angndridning o’zlashtirilishi 3. fotosintetik fosforlanish 4. fotosintezning sam yo’li 5. yorug’likda nafas olish yashil o’simliklarda yorug’lik energiyasi ishtirokida organik moddalar hosil bo’lishi va molekulyar kislorod ajralib chiқishini ifodalovchi sxematik tenglamani ko’rsatgan edik: 6so2, + 12n2o----------s6 n12o6 + 6n2o +6o2 bu tenglama oddiy kimyoviy reaktsiya tenglamasi bo’lmay, balki minglab reaktsiyalar yirindisini ifodalovchi xarakterga ega. barcha reaktsiyalar yirindisi asosan ikkita bosқichni uz ichiga oladi: 1) yorurlikda boradigan reaktsiyalar; 2) yorug’lik shart bulmagan, ya‘ni қorongilikda boradigan reaktsiyalar. yorug’likda boradigan reaktsiyalar. fotosintezning birinchi bosk,ichidagi reaktsiyalar fakat yorurlik ishtirokida boradi. bu jarayon xlorofill "a"ning boshq.a yordamchi pig-mentlar ishtirokida (xlorofill "b", karotin o idl ar, fikobilinlar) yorurlik yutishi va o’zlashtirishidan boshlanadi. natijada suv yorurlik energiyasi ta‘sirida parchalanib, molekulyar kislorod ajralib chikadi, nadf.n2 (digidronikotinamid - adenin - dinukleotid fosfat) va atf (adenozintrifosfat) hosil bo’ladi. yorug’lik enyergiyasi. yorug’lik energiyasi elektromagnit tebra-nish xususiyatiga ega. u fakat kvantlar …

0 nm-239, 48 kdj, 600 nm-199, 71 kdj, 700 nm-170, 82 kdj va hokazo. ya‘ni tulkin uzunligi қisқa bo’lgan yorurlikning energiyasi ko’proқ. va uzunlariniki aksincha oz. shuning uchun x.am қisқa ultrabinafsha nurlar (tulkin uzunligi 300 nm.dan қisқa) yerdagi tirik organizshtarga zararli ta‘sir қilishi mumkin. chunki ularning energiyasi kugt. tulkin uzunligi 300-400 nm.ga teng nurlar asosan o’sish va rivojlanishni boshqarishda ishtirok etadi. bu nurlar ta‘sirida xujayralarning bulinib ko’payishi va o’simlik-ning rivojlanish jarayoni tezlashadi.tulkin uzunligi 400-700 nm.gacha bo’lgan nurlar fotosintezda ishtirok etadilar, chunki bu spektrlarning energiya darajasi fotosintetik reaktsiyalarni yuzaga keltiradi. tulkin uzunligi 750 nm va undan uzun nurlarning energiyasi juda kamligi sababli ular fotosintezda ishlatilmaydi. xar bir pigment, jumladan, xlorofill molekulasi bir kvant yorug’lik energiyasini yutish qobiliyatiga ega. pigmentlarning bir molekulasi birdaniga ikki kvant monoxromatik yorug’likni yutolmaydi. kvant yorug’lik pigment molekulasining bironta elektroni tomonidan yutiladi va bu elektron kuzgalgan xrlatga utadi. natijada pigment molekulasi ham kuzgalgan holatda bo’ladi. xlorofill molekulasi kizil …

gi elektronlar, ayrim paytlarda esa triplet (t1) holatdagi elektronlar ishtirok etadi. chunki bu jarayolda (51—>5°) to’g’ridan-to’g’ri sodir bulish urniga 51—>t'—>5° yoki z1—>t'—>t2->3" bo’lishi ham mumkin. pigmentlarning triplet xrlati elektron x,arakatining yunalishi uzgarishi 5' (ii)—>t! (ii) natijasida ruyo'bga keladi. elektronlarning t x.olatdan 5° darajaga utishi uchun biroz ko’proқ vaqt (10'7dan bir necha sekundgacha) sarflanadi. natijada bu xrlatdagi pigmentlar yuqoriirok kimyoviy faollikka ega bo’ladi. xlorofill molekulasi yutgan kvant energiya bir necha jarayonlarda, ya‘ni asosan fotosintetik reaktsiyalarning sodir bo’lishida ishtirok etadi, molekuladan yorurlik yoki issiklik energiyasi xolida ajralib chikib ketadi. olimlarning izlanishlari natijasida yorurlik energiyasining fotosintetik reaktsiyalardagi samaradorlik darajasi aniklandi. energiya-ning samaradorligi yutilgan kvant yorurlik nuri x.isobiga fotosintez jarayonida ajralib chikkan o2 yoki o’zlashtirilgan so2 ning miqdori bilan belgilanadi. shuni hisobga olish zarurki, yutilgan hamma nurlar (ayniқsa qizil) foydali bulsa ham, ular energiyasining ancha қismi xlorofill molekulasida elektronlar kuchishi jarayonida yo’қotiladi. natijada bu energiya foydali koeffitsientning (fk) kamayishiga sababchi bo’ladi. bir molekula so, …

foizga teng bo’ladi (chunki har bir kvantning energiyasi 229 kdj): 502-100 fk= ----------------------- =20,9 foiz. 2229-8 1957 yilda r.emerson o’tkazgan tajribalar ko’rsatishicha, tulқin uzunligi 660-680 nm bo’lgan қizil nurlarning samaradorlik darajasi eng yukrri ko’rsatkichga ega. tulқin uzunligi ulardan k.isk,a yoki uzun nurlarning samaradorlik darajasi pasaya boradi. bundan tashkdri fotosintetik reaktsiyalar uchun monoxromatik nurlarga nisbatan aralash spektrlar energiyasining samaradorligi yuk,orirokdir. masalan, tulkin uzunligi 710 nm bo’lgan qizil nurlarning 1000 kvanti yutil-ganda 20 molekula kislorod ajralib chikdan, 650 nm.dan 1000 kvant yutilganda esa 100 molekula kislorod ajralib chik.kan. lekin 710 nm va 650 nm yorurlik spektrlari bir vaqtda ta‘sir ettirilganda esa 120 molekula o’ringa 160 molekula kislorod ajralib chiққan. demak, xar xil tulk.in uzunligiga ega nurlardan foydalanishning samaradorligi yukrrirok. bo’lib (40 molekula 02 ko’p ajralgan), bu emerson samarasi deb yurgizila boshlandi. bu tajribalar yorurlik energiyasidan fotosintezda samarali foyda-lanish konuniyatlarini tushuntirib berdi. ya‘ni fotosintez jarayoni-ning samaradorligi uchun fakat xlorofill "a" қabul қilgan energiya …

fotosintetik faol reaktsiya markazida 200-400 molekula xlorofill "a", yordamchi pigmentlar, xlorofill "b", karotinoidlar va fikobilinlar bor. bularning asosiy vazifasi yorug’lik energiyasini yutish va uni reaktsiya markazita yetkazib berishdir. suvning fotolizi. fotosintezningdastlabki fotoqimyoviy reaktsiyalaridan biri—bu suv fotolizidir. suvning yorug’lik energiyasi ta‘sirida parchalanishi fotoliz deyiladi. uning mavjudligini birinolingan xloroplast-larda anikladi. shuning uchun mazkur jarayon xill reaktsiyasi deb ataladi. bunda ajratib olingan xl'oroplastlarga yorurdik ta‘sir etganda so2siz sharoitda >;am kislorod ajralib chik.ishi kuzatiladi (a-vodorod): xill reaktsiyasidan xloroplastlarning faollik darajasini anik.-lashda foydalaniladi. ajralib chikayotgan molekulyar kislorodning manbai suv ekanligini 1941 yilda a.p.vinogradov va r.v.teysizotoplar usulidan foydalanish nuli bilan tasdikladilar. xavodagi umumiy kislorodning: o16-99,7587 foizni, o'7- 0,0374 foizni va o|k -0,2039 foizni tashqil etadi. shu yilning uzida amerikalik olimlar s.ruben va m.kamen n2o va so, larni orir izotop o|k bilan sintez kdpish va fotosintez jarayonini kuzatish usuli bilan ajralib chikayotgan kislorodning manbai suv ekanligini yana bir marta tasdikladilar. natijada kislorod ajralib chikadi. x°sil bo’lgan vodorod …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fotosintyez ryeaktsiyalari"

1363444384_42312.doc fotosintyez ryeaktsiyalari www.arxiv.uz reja 1. yorug’likda boradigan reaktsiyalar 2. fotosintezda karbonat angndridning o’zlashtirilishi 3. fotosintetik fosforlanish 4. fotosintezning sam yo’li 5. yorug’likda nafas olish yashil o’simliklarda yorug’lik energiyasi ishtirokida organik moddalar hosil bo’lishi va molekulyar kislorod ajralib chiқishini ifodalovchi sxematik tenglamani ko’rsatgan edik: 6so2, + 12n2o----------s6 n12o6 + 6n2o +6o2 bu tenglama oddiy kimyoviy reaktsiya tenglamasi bo’lmay, balki minglab reaktsiyalar yirindisini ifodalovchi xarakterga ega. barcha reaktsiyalar yirindisi asosan ikkita bosқichni uz ichiga oladi: 1) yorurlikda boradigan reaktsiyalar; 2) yorug’lik shart bulmagan, ya‘ni қorongilikda boradigan reaktsiyalar. yorug’likda boradigan reaktsiya...

Формат DOC, 79,0 КБ. Чтобы скачать "fotosintyez ryeaktsiyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fotosintyez ryeaktsiyalari DOC Бесплатная загрузка Telegram