tur ichida duragaylashda irsiyat qonunlari

DOC 43.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363271501_42216.doc tur ichida duragaylashda irsiyat qonunlari www.arxiv.uz reja: 1. g.mendelning irsiyat qonunlari yaratilishidagi davr. 2. g.mendelning ish uslubi. 3. g.mendelning monogibrid chatishtirishga oid tajribalari. 4. irsiyat qonunlarining seleksiya ishidagi ahamiyati. 5. g.mendelning iii qonuni va uning mohiyati. 1) xvii asr oxirlaridan boshlab zootexniklar va o’simlikshunoslar yangi zotlar va navlar yaratish maqsadida har xil o’simliklar va hayvonlarni duragaylab ota-ona belgi va xususiyatlarini nasldan-naslga o’tish qonuniyat-larini o’rgana boshladilar. bu ishlar o’z davrida genetika fanining rivojlanishi uchun asos bo’ldi, lekin ular irsiyat qonunlarini to’liq ochib beraolmadilar. irsiyatni o’rganishning asosiy usulini 1865 yilda chex olimi g.mendel ishlab chiqdi. u o’zining no’xot o’simligi ustida olib borgan tajribalarining natijasini 1866 yilda "o’simlik duragaylari ustida tajribalar" nomli asarida e’lon qildi. bir biologik turga kiruvchi, bir-biridan ayrim belgilari bilan farq qiluvchi formalarni chatishtirish tur ichida duragaylash deyiladi. g.mendel ham no’xot o’simligini (pisum sativum) sariq va yashil donli navlarni chatishtirdi va olingan duragay avlodida shu belgilarni birinchi, ikkinchi va …

olingan avlodning yakka-yakka alohida ekib tahlil qilib o’rganadi. 3. duragay o’simliklar avlodining belgilarini naslga o’tishini miqdor jihatdan, bir-biridan farq qilishini hisoblab, ya’ni sanash yo’li bilan kuzatib bordi. tajriba olib borishning bu usuli irsiyatning o’rganishining yangi usuli edi. g.mendel irsiyat qonunlarini o’rganish uchun tajriba olib borgan no’xot o’simligi o’zidan changlanuvchi bo’lib, irsiy toza hisoblanadi va uning har xil navlari, su’niy yo’l bilan oson chatishadi. genetik tahlil o’tkazishda, irsiy belgilarni nasldan-naslga o’tishini o’rganishda har xil jinsdagi ikki organizmni chatishtirish kerak. chatishtirishni yozish tartibi. genetikada chatishtirishni "x" ko’paytirish belgisi bilan ifodalanadi. chatishtirishni sxemasini yozishda doim birinchi o’rinda ona, ikkinchi o’ringa ota belgisi yoziladi. urg’ochi jins - (venera ko’zgusi), erkak jins - (marsning nayzasi va qalqon) belgisi bilan ifodalanadi. chatishtirishga olingan ota-ona formalarni - p (lotincha - parentis - ota-ona so’zining) harfi bilan ifodalanadi. irsiyati har xil bo’lgan organizmlar chatishtirib olingan avlod - duragay deyilib - f (lotincha filalis-bolalar so’zining) bosh harfi, uning tagiga …

n f1 birinchi avlod sariq donli - bir xil ekanligini aniqladi. bu hodisa ustun kelishlik (dominantlik) yoki birxillik qoidasi deb nomlanadi. ustun kelgan belgilar - dominant belgilar, engilgan (yo’qolgan) belgilar resessiv belgilar deyiladi. mendel o’z tajribalarida no’xot o’simligida 7 juft belgilarni naslga o’tishini o’rganib dominantlik hodisasini tasdiqladi. ikkinchi avlodda esa - f2 duragaylarni 3/4 sariq, 1/4 yashil donli ekanligi kuzatildi. masalan mendel tajribasida (15 ta f1 o’simliklarini ekib) ikkinchi avlodda - f2 8023 ta don olgan, ularni 6022 tasi sariq va 2001 donasi yashil edi, ya’ni 3:1 nisbatga yaqin bo’lgan. demak, xulosa qilib aytish mumkinki, belgilar f1 avlodida ko’rinmasa ham, ikkinchi f2 avlodida yana qayta yashil - resessiv belgi 3:1 nisbatda ajralib chiqadi. shuning uchun mendelning ii-qonuni ajralish qonuni deyiladi. g.mendel birinchi marta tajribani harflar bilan yozish usulini taklif qildi: tajribada ustun kelgan belgilar - a, engilgan belgilar - a bilan yoziladi. agar sariq va silliq donli no’xot navlari o’zaro …

chki irsiy belgilar) genlar yig’indisi genotip deyiladi genotipni tashqi muhit ta’sirida paydo bo’lgan belgilari fenotip deyiladi. ular avloddan-avlodga jinsiy hujayralar orqali ota-ona xromosomalar orqali naslga o’tar ekan. belgilar namoyon bo’lishi shu xromosomalar orqali naslga o’tgan dnк - uning ma’lum bir bo’lagi - genlar ta’sirida asta-sekin (belgilar) namoyon bo’ladi. demak har bir belgining rivojlanishi genlarga bog’liq. gomozigot organizmlar (aa va aa) turg’un bo’lib, kelgusi bo’g’inda ajralish bermaydi, geterezigota (aa) esa ajralish beradi. gomologik xromosomaning ma’lum bir nuqtasida joylashgan juft genlar allel genlar deyiladi. meyoz bo’linish davrida -jinsiy hujayralar etilishida genlar har xil gametalarga tarqaladi. g.mendel o’z tajribalarida avval bir juft belgini naslga berilishini kuzatib, so’ng ikki, uch va undan ko’p belgilarni naslga o’tishini kuzatishga kirishdi. u tajribada har xil juft belgilarni bir-biridan mustaqil naslga berilishini aniqladi. mendelning oldingi ikki qonuni kabi uchinchi qonuni ham no’xot ustida olib borilgan tajribalardan kelib chiqadi va u har xil juft belgilarni bir-biridan mustaqil ravishda naslga …

genetika. t., «o’qituvchi», 1980. 8. morozov e.m.,tarasevich e.i.anoxina v.s.genetika v voprosax i otvetax. minsk, 1989. 9. sobirov p.s., do’stqulov s.d. genetika asoslari va chorva mollarini urchitish. t., «mehnat», 1989. 10. sobirov p.s., do’stqulov s.d.genetikadan amaliy mashg’ulotlar.samarqand, 1990. 11. кrasota v.f., lobanova v.t.,djaparidze t.g. «razvedene selskoxozyaystvenno’x jivotno’x» m., agropromizdat, 1990 g. 12. akmalxonov sh. a., ashirov m.i. «naslli tanalar va g’unojinlarni o’stirish texnologiyasi» t, 1991 g. 13. ashirov m.i., xidirov к.i. –produktivnost korov cheonopestroy poroda razlichnoy lineynoy prenadlejnosti. nauchnie trudi uzniij: «razvedenie i seleksiya selxoz jivotno’x v uzbekistane» t., 1991. 14. www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tur ichida duragaylashda irsiyat qonunlari"

1363271501_42216.doc tur ichida duragaylashda irsiyat qonunlari www.arxiv.uz reja: 1. g.mendelning irsiyat qonunlari yaratilishidagi davr. 2. g.mendelning ish uslubi. 3. g.mendelning monogibrid chatishtirishga oid tajribalari. 4. irsiyat qonunlarining seleksiya ishidagi ahamiyati. 5. g.mendelning iii qonuni va uning mohiyati. 1) xvii asr oxirlaridan boshlab zootexniklar va o’simlikshunoslar yangi zotlar va navlar yaratish maqsadida har xil o’simliklar va hayvonlarni duragaylab ota-ona belgi va xususiyatlarini nasldan-naslga o’tish qonuniyat-larini o’rgana boshladilar. bu ishlar o’z davrida genetika fanining rivojlanishi uchun asos bo’ldi, lekin ular irsiyat qonunlarini to’liq ochib beraolmadilar. irsiyatni o’rganishning asosiy usulini 1865 yilda chex olimi g.mendel ishlab chiqdi. u o’zinin...

DOC format, 43.5 KB. To download "tur ichida duragaylashda irsiyat qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tur ichida duragaylashda irsiya… DOC Free download Telegram