генларнинг ўзаро таъсирида белгиларнинг ривожланиши

DOC 111,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363265189_42176.doc генларнинг œзаро таъсирида белгиларнинг ривожланиши www.arxiv.uz режа: 1. комплементар ирсийланиш 2. генларнинг ўзаро эпистаз ва полимерия таъсирида белгиларнинг ирсийланиши ота-она белги-хоссаларининг ирсийланиши фақат мендель очган қонуниятлар асосида эмас, балки бошқа қонуниятлар орқали ҳам рўй беради. белгиларнинг ривожланишида генларнинг ўзаро таъсири бундан далолат беради. бу бобда комплементар, эпистаз, полимерия ирсийланишда генларнинг ўзаро таъсири, модификатор генлар ўртасидаги алоқалар билан танишасиз. генларнинг ўзаро таъсирида белгиларнинг ривожланиш ҳодисаси одамда ҳам ўз кучини сақлаганлигини берилган маълумотлар асосида билиб оласиз. менделнинг ирсият қонунлари билан танишиш давомида бир белги бир ген таъсирида ривожланиш ҳодисасини кўриб чиқдик. бундан организмда қанча белги бўлса, шунча ген бўлади ва улар бир-биридан мустасно ҳолда ирсийланади, яъни организм генотипи мустақил генлар мажмуасидан иборат деган хулосага келиш мумкин. бундай хулоса нотўғри организм генотипи яхлит, бир бутун система ҳисобланади. буни биз генларнинг ўзаро таъсири туфайли белгиларнинг ривожланишида яққол кўрамиз.генетика фанидан маълум бўлишича геннинг белгига таъсир этиши уч хил кўринишда намоён бўлади. у тубандагича: генларнинг …

комплементар ирсийланиш бир неча ген фаолияти натижасида бир белгининг ривожланиш ҳодисаси комплементар ирсийланиш ҳисобланади. комплементар деган сўз, инглизча «complement» - тўлдириш деган маънони ифодалайди. комплементар ирсийланишнинг энг характерли томони шундан иборатки, икки организмни чатишишидан олинган биринчи авлод дурагайлар ўрганилаётган белги-хосса ота-она белгисига ўхшамай, аксинча ундан тубдан фарқ қилади. комплементар ирсийланишни одамларда қулоғи эшитмайдиганлардан эшитадиган фарзандлар туғилиши мисолида кўриш мумкин. одатда одамларда қулоқни нормал эшитиши ҳам, карлик-эшитмаслик ҳам икки жуфт ноаллел генлар таъсирида юзага келади. нормал эшитиш одамларда бу икки жуфт ноаллел генлар таъсирида юзага келади. нормал эшитиш одамларда бу икки жуфт ноаллел генлар доминант, карларда эса икки жуфт ноаллел генлардан бир жуфти гома ёки гетерозигота ҳолатда доминант, иккинчи жуфт генлар эса рецессив ҳолатда бўлади. агар никоҳланган йигит ва қизнинг ҳар иккисида карлик биринчи жуфт генлар рецессив, иккинчи жуфт генлар гомозигота ёки гетерозигота ҳолатда доминант бўлса, бундай никоҳдан кар болалар туғилади. худди шундай ҳолат йигит ва қизнинг генотипида биринчи жуфт аллель …

та йигит ва қиз ҳам 4 хил гамета ҳосил қилади. йигитнинг 4 хил гаметаси аёлнинг 4 хил гаметаси билан тасодифий қўшилиш натижасида зиготаларнинг 16 хил комбинацияси вужудга келади. бу юқоридаги жадвалда яққол кўзга ташланади. жадвалдан кўриниб турибдики, агар генотипда икки ҳил ноаллел генлар гомозигота ёки гетерозигота ҳолатда бўлса, фарзандлар эшитадиган, мободо бир жуфти доминант бўлса кар бўладилар. комплементар ирсийланишга яна одамларда жинсни шакллантиришни ҳам мисол тариқасида олиш мумкин. одамда бошқа сутэмизувчилар сингари жинсий хромосомалар таъсирида жинс шаклланади. аёллар кариотипида иккита х (икс), эркаклар кариотипида эса, битта х битта y (игрик) хромосома бўлади. бироқ, ҳамма вақт ҳам у хромосома жинсий безларнинг эркак жинси томон ривожланишини таъминлайвермайди. эркак жинсининг ривожланиши учун, тестостерон гормонининг нишон тўқима хужайраларига кириши учун махсус оқсил-рецептор керак. бундай оқсилни синтез қилишда иштирок этадиган ген игрек хромосомада эмас, бошқа хромосомада жойлашган. агар нормал оқсил-рецепторни синтез қилишда қатнашадиган ген мутацияга учраса, у ҳолда нишон-тўқима тестерон гормонига нисбатан бефарқ бўлади ва …

нлар ингибитор ёки супрессорлар деб номланади. улар доминант ёки рецессив ҳолатда бўладилар. эпистазга мисол қилиб, баъзи бир негр оилаларида оқ танли боланинг туғилишини олиш мумкин. одатда терининг қора ранги р1 р2 р3 р4 генлар ёрдамида ҳосил бўлади. лекин бу полигенлар, рецессив «аа» генлар, гомозигота ҳолатда бўлганда фенотипда ўз таъсирини намоён қилмайдилар. бинобарин, бу ерда рецессив «аа» генлар гомозигота холатида ингибиторлик ролини бажарадилар. бошқача айтганда, уларнинг териси оқ рангда бўлади. қора пигментни ҳосил этувчи доминант генлар таъсирини бўғиб қўядилар. бомбей феноменида эса «hh» рецессив ингибитор гомозигота ҳолатда ia ва ib антигенлар фаолиятига тўсқинлик қиладилар, оқибатда ii, iii, iv қон гуруҳи ўрнига биринчи қон гуруҳи пайдо бўлади. буни биз hh ва i генлар бўйича дигетерозигота (hh iaib) бўлган шахслар орасида бўлган никоҳда кузатишимиз мумкин. қуйида келтирилган жадвалдан кўриниб турибдики, iaia, ibib, iaib антигенларга эга комбинациялар рецессив hh генлар таъсирида ii iii iv қон гуруҳларини эмас, аксинча, биринчи қон гуруҳини ҳосил этганлар. бинобарин, …

арга бўлинади. нокумулятив полимерия кўпроқ сифат белгиларини ирсийланишида намоён қилса, миқдор белгилар кумулятив полимерия усулида ирсийланадилар. кумулятив полимерияда авлодларда белгининг ҳар хил даражада ривожланиши доминант генлар сонига қараб кўп ёки кам бўлади. нокумулятив полимерияда эса белгининг ривожланиши доминант генлар нечта бўлишидан қатъий назар бир хил бўлади. масалан, одамнинг бўйи, гавда хажми, тери, соч ранги, полимер йўли билан ирсийланади. одам терисининг қора ранги 3 жуфт доминант ноаллель, оқ ранги эса 3 жуфт рецессив ноаллель генлар таъсирида ривожланади. агар қора танли африка негри, европали қизга уйланса, уларнинг болалари-мулатларнинг тери ранги жигар ранг бўлади. мабодо шундай мулат йигит оқ танли қизга уйланса, болаларнинг 1/8 жигар ранг, 3/8 оч жигар ранг, 3/8 буғдой ранг, биттаси оқ терили бўлади. қайд этилган ҳодисани генетик рамз (символ)лар билан ифода этамиз (10-жадвал). фен оқ танли мулат р ген а1а1а2а2а3а3 х а1а1а2а2а3а3 10-жадвал ♂ ♀ а1а2а3 а1а2а3 а1а1а3 а1а2а3 а1а1а3 а1а2а3 а1а2а3 а1а2а3 f1 фенотипи жигар ранг оч жигар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "генларнинг ўзаро таъсирида белгиларнинг ривожланиши"

1363265189_42176.doc генларнинг œзаро таъсирида белгиларнинг ривожланиши www.arxiv.uz режа: 1. комплементар ирсийланиш 2. генларнинг ўзаро эпистаз ва полимерия таъсирида белгиларнинг ирсийланиши ота-она белги-хоссаларининг ирсийланиши фақат мендель очган қонуниятлар асосида эмас, балки бошқа қонуниятлар орқали ҳам рўй беради. белгиларнинг ривожланишида генларнинг ўзаро таъсири бундан далолат беради. бу бобда комплементар, эпистаз, полимерия ирсийланишда генларнинг ўзаро таъсири, модификатор генлар ўртасидаги алоқалар билан танишасиз. генларнинг ўзаро таъсирида белгиларнинг ривожланиш ҳодисаси одамда ҳам ўз кучини сақлаганлигини берилган маълумотлар асосида билиб оласиз. менделнинг ирсият қонунлари билан танишиш давомида бир белги бир ген таъсирида ривожланиш ҳодисасини кўриб чиқдик. бундан...

Формат DOC, 111,0 КБ. Чтобы скачать "генларнинг ўзаро таъсирида белгиларнинг ривожланиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: генларнинг ўзаро таъсирида белг… DOC Бесплатная загрузка Telegram