ma'naviy tarbiya takomilida islom dini manbalarining o'rni

PPTX 17 pages 1.5 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

5-mavzu:abdurahmon jomiyning ta’limiy axloqiy qarashlari. alisher navoiyning pedagogic qarashlari. “ma'naviy tarbiya takomilida islom dini manbalarining o'rni” mavzusida tayyorlagan taqdimoti ma'naviy tarbiya takomilida islom dini manbalarining o'rni islom dini ta’limoti asoslarini yorituvchi qur’on karimdan keyingi asosiy manba hadis hisoblanadi. hadislarni to‘plash va ularga muayyan tartib berish asosan viii asrning ikkinchi yarmidan boshlanib, uni eng bilimdon, turli fan asoslarini mukammal o‘rgangan, katta hayotiy tajribaga ega bo‘lgan kishi (muhaddis)lar tartib bergan. viii-xi asrlarda to‘rt yuzdan ortiq muhaddis hadis ilmi bilan shug‘ullangan. mazkur bilimlarni o‘rganishning o‘ziga xos yo‘nalishi bo‘lib, «hadis ilmi» nomi bilan yuritilgan. keyingi yillarda muhammad alayhis-salomning hayoti, faoliyati hamda uning diniy-axloqiy ko‘rsatmalarini o‘z ichiga olgan hadislar, imom ismoil al-buxoriyning “al-jome’ as-sahih” («ishonarli to‘plam»), “al-adab al-mufrad” («adab durdonalari»), imom iso muhammad ibn iso at-termiziyning “ash-shamoil an-nabaviya” asarlari nashr etildi. “hadis” yoki “sunna” so‘zlari bir ma’noni anglatib, rasulullohning hayoti va faoliyati hamda diniy va axloqiy ko‘rsatmalari haqidagi rivoyatlardan iborat. muhammad alayhissalomning ibratli ishlari, e’tiqod, …

2 / 17

in hadislarni yod olgan kishilar sonining tobora kamayib borishi natijasida ularning asta-sekin unutilib ketishi borasidagi xavf yuzaga keladi. ana shu xavfning oldini olish maqsadida xalifalar ishonarli hadislarni to‘plashga farmon berganlar. hadislarni to‘plash xususidagi farmon dastlabki xalifa umar ibn abdulaziz tomonidan berilgan. hadislarni yozib borish bilan mashg‘ul bo‘lgan ilk muhaddislar sifatida rabee bin sabeh, said ibn abi aruba, molik bin anas, abdumalik bin jurayj makkiy, abdurahmon al-avzoiy shoshiy, so‘fyon savriy kufiy va boshqalardir. viii-ix asrlar hadis ilmining rivojlanishida “oltin davr” hisoblanadi. bu davrga kelib, islom ulamolari tomonidan hadislarning qay darajada to‘g‘riligi, ularning qanday manbalarga tayanilib to‘planganligi jiddiy tadqiq etila boshlandi. chunki ba’zi soxta, ishonchsiz hadislar ham paydo bo‘la boshlagan, ularni tekshirib, asl hadislarni tiklash va yozma ravishda qayd qilish zamon talabi bo‘lib qolgan edi. shuning uchun ham birinchidan, hadislarni yoddan biluvchi haqiqiy, bilimdon, o‘tkir mulohazali kishilarning asta-sekin kamayib ketayotganligi, ikkinchidan, hadislarning haqiqiy, ishonarli, ya’ni sahihlarini saqlab qolish maqsadida ular tekshirilib, asl …

3 / 17

h muhammad ibn ismoil al-buxoriy tomonidan yozilgan “al-jome’ as-sahih” asari. 2. imom muslim an-nishopuriy (imom muslim ibn al-hajjoj) tomonidan yozilgan “as-sahih” asari. 3. imom ibn mojja tomonidan yozilgan “sunnan”. 4. imom abu dovud sulaymon sijistoniy tomonidan yozilgan “sunnan” asari. 5. imom muhammad ibn iso at-termiziy tomonidan yozilgan “aj-jami al-kabir” asari. 6. imom ahmad an-nasoiy tomonidan yozilgan “sunnan”. movarounnahrda birinchi bo‘lib hadis to‘plagan muhaddis imom abdulloh ibn muborak al-marvaziy sanaladi. allomaning safdoshlari sifatida imom ahmad ibn xanbal al-marvaziy, ishoq ibn rahovayh al-marvaziy, imom al-haysam ibn qulayb ash-shoshiy, hofiz al-xorazmiy, imom abdulhasan ahmad ibn muhammad as-samarqandiy kabi vatandoshlarimizning nomlari ham mashhur. “sahih” yo‘nalishining asoschisi eng yetuk va mashhur muhaddis abu abdulloh muhammad ibn ismoil al-buxoriydir. imom ismoil al-buxoriy hadis ilmida “amir-ul-mo‘’minin”, “imom al-muhaddisiyn” (“barcha muhaddislarning peshvosi”) degan sharafli nomga sazovor bo‘lgan. u 810 yilning 13 mayida (ba’zi manbalarda 810 yilning 20 iyulida) (hijriy 194 yil shavvol oyining 13 kuni) buxoroda tug‘ilgan. go‘dakligida …

4 / 17

nidan aytilgan hadislarni yodlab borar edi. olti yil hijoz shahrida yashab, u yerda yetuk muhaddislardan hadis ilmi bo‘yicha, damashq, qohira, basra va bag‘dod shaharlarining mashhur olimlardan esa fikh ilmi bo‘yicha ta’lim oladi. shuningdek, allomaning o‘zi ham turli bahs va munozaralarda ishtirok etib, toliblarga dars ham beradi. imom ismoil al-buxoriy iste’dodli, o‘tkir zehnli hamda ziyrak olim bo‘lgan. “manbalarga ko‘ra, bag‘dod shahrida istiqomat qilgan vaqtda ko‘pincha qorong‘u kechalari sham yorug‘i va oyning nurida ijod qilib, kitob yozar ekan. tunda yodiga bexosdan biror-bir fikr-mulohaza tushib qolsa, shamni yoqib, darhol o‘sha fikrni qog‘ozga tushirar, shu tahlitda ba’zan shamni yigirma martagacha o‘chirib-yoqar ekan” imom buxoriyning o‘tkir zehn egasi ekanligini quyidagi misoldan ham bilish mumkin. rivoyatlarga ko‘ra, u qaysi bir kitobni qo‘lga olib, bir marotaba mutoala qilsa, unda bayon etilgan barcha fikrlar, ma’lumotlarni yodda saqlab qolavergan. imom ismoil al-buxoriyning qayd etishicha, yuz ming sahih (ishonchli) va ikki yuz ming g‘ayri sahih (ishonchsiz) hadisni yod bilgan. shogirdlaridan …

5 / 17

an yoddan o‘qib berdi. shundan keyin biz yozib olgan hadislarimizdagi xatolarni uning yodlaganlaridan tuzatib oladigan bo‘ldik imom ismoil al-buxoriy juda ko‘p zabardast olimlardan ta’lim oladi. manbalarda alloma ustozlarining soni to‘qson nafarga yaqin bo‘lgan deb ko‘rsatiladi. muhammad ibn yusuf al-g‘artobiy, ubaydulla ibn musa al-abasiy, abu bakr abdulla ibn az-zubayr al-hamiydiy, ishoq ibn ibrohim ar-rahavayh, imom ahmad ibn hanbal, ali al-madiniy kabi olimlar uning ustozlari sanaladilar. imom ismoil al-buxoriyning o‘zi ham yirik va mashhur olimlar ishoq ibn muhammad al-ramoziy, abdulloh ibn muhammad al-masnadiy, muhammad ibn xalaf ibn qutayba, ibrohim al-harbiy, muhammad iso at-termiziy, muhammad ibn nasr al-marvaziy, muslim ibn al-hajjojlarga ustozlik qilgan. imom ismoil al-buxoriy o‘ta kamtar, insonparvar, xulq-odobda tengsiz, sahovatli inson ham bo‘lgan. u hadis ilmining yetuk olimi sanalsada, zamondoshlari hamda shogirdlaridan ham ilm o‘rgangan. alloma bir ming sakson nafar muhaddisdan hadis eshitgan. allomaning o‘zidan esa to‘qson ming nafar kishi ishonarli hadislarini eshitgan. ma’lumotlarga ko‘ra, imom ismoil al-buxoriy 600 mingga yaqin …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'naviy tarbiya takomilida islom dini manbalarining o'rni"

5-mavzu:abdurahmon jomiyning ta’limiy axloqiy qarashlari. alisher navoiyning pedagogic qarashlari. “ma'naviy tarbiya takomilida islom dini manbalarining o'rni” mavzusida tayyorlagan taqdimoti ma'naviy tarbiya takomilida islom dini manbalarining o'rni islom dini ta’limoti asoslarini yorituvchi qur’on karimdan keyingi asosiy manba hadis hisoblanadi. hadislarni to‘plash va ularga muayyan tartib berish asosan viii asrning ikkinchi yarmidan boshlanib, uni eng bilimdon, turli fan asoslarini mukammal o‘rgangan, katta hayotiy tajribaga ega bo‘lgan kishi (muhaddis)lar tartib bergan. viii-xi asrlarda to‘rt yuzdan ortiq muhaddis hadis ilmi bilan shug‘ullangan. mazkur bilimlarni o‘rganishning o‘ziga xos yo‘nalishi bo‘lib, «hadis ilmi» nomi bilan yuritilgan. keyingi yillarda muhammad alayhis-salomning ...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "ma'naviy tarbiya takomilida islom dini manbalarining o'rni", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'naviy tarbiya takomilida isl… PPTX 17 pages Free download Telegram