islom dini

PPT 42 pages 636.5 KB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 636.5 KB

File type PPT

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

islom falsafasidagi ong va aqlning falsafiy-psixologik tahlili islom dini qadimgi arabiston tarixi o'rta asr arab adabiyotida «johiliya» davri nomini olgan. «johiliya» so'zi lug'aviy jihatdan «jaholat», «omilik», «nodonlik» ma'nolarini anglatsada, tarixiy termin sifatida u arabiston tarixining islomdan oldingi davriga nisbatan ishlatiladi. islomning muqaddas manbalari qur'oni karim hadislar qur'oni karim 23 yil mobaynida alloh farishta jabroil orqali muhammad payg'ambarga vahi y qilib yuborgan, so'ngra ular to'planib xalifa usmon hukmronligi davrida mushaf qilingan. diniy nazariyada islom alloh yuborgan so'nggi mujassam din ekanligi, qur'on allohning nozil qilgan kalomi bo'lib, muhammad payg'ambarga vahiy tarzida tushgan, tilovat ibodat hisoblangan. ilk vahy-diniy ta'limotga ko'ra ramazon oyining yigirma ettinchi kuniga o'tar kechasi, milodiy hisob bilan 610 yilning 31 iyulidan 1 avgustiga o'tar kechasi boshlangan va 23 yil davom etgan. vahiy tusha boshlagan tun «laylatul qadr» deb atala boshlagan. bu hodisa qur'onning 97-«al-qadr» surasida ifodalangan. muhammad (s.a.v.) 571 yil 21 aprelda makkada quraysh qabilasining hoshimiylar avlodidan bo'lgan abdulloh va …

2 / 42

tiqod qiladi sunniylik degan so'z arabcha «sunna» — «muqaddas rivoyat», ya'ni muhammad to'g'risidagi rivoyatlar va uning hadislari to'plami degan tushunchadan olingan. yana sunna farzdan farqli ravishda bajarilishi ixtiyoriy bo'lgan ko'rsatmalar, amallardir. muxammad (s.a.v) 632 yili iyun oyida 62 yoshida madinada vafot etadi. bu davrlarga kelib anchagina mustahkamlangan musulmonlar davlati vujudga kelgan va bu davlat yamandan sino yarim oroligacha, qizil dengiz sohillaridan markaziy qum sahrolarigacha cho'zilgan katta hududni o'z ichiga oladi. muxammad (s.a.v.) vafotidan keyin halifalar (yordamchilar) davlatni boshqaradilar va shu munosabat bilan musulmonlar davlati o'zining bundan keyingi tarixiga «arab xalifaligi» deb nom beradi. sunniylar ummaviylar sulolasidan bo'lgan xalifalarning oliy hokimiyatiga bo'lgan huquqini tan olganlar. sunniylikda sunna qur'ondan keyingi asosiy muqaddas manba, hadislar to'plami deb qaraladi. u vii asr o'rtalarida shakllana boshlagan. unda xalifalikdagi sinfiy munosabatlar, ijtimoiy ziddiyatlar, islom mafkurasi atrofidaga kurash o'z ifodasini topgan. uni to'plash, sharhlash va nashr qilishda vatandoshlarimiz imom buxoriy, imom at— termiziy asosiy rol o'ynaganlar.sunniylikdan keyinchalik …

3 / 42

iladigan zulhijja oyi 18-kuni rasululloh (s.a.v.) ali (r.a.)ni o'zlaridan keyin imomlikka tayin qilib ketganlari, undan keyin esa xalifalik uning avlodlariga qonuniy meros sifatida vasiyat yo'li bilan o'tishiga turli dalillar keltiradilar. * ash-shahristoniy (vafoti 1153y) iborasi bilan aytganda: «shialarning e'tiqodiga ko'ra, alining imomligi va xalifaligiga oshkora va mahfiy dalillar kelgan hamda uning vafotidan keyingi imomlik uning avlodlaridan tashqariga chiqmaydi, agarda chiqsa ham bu ularga zulm qilish yo'li bilan amalga oshirilishi mumkin». shuningdek, shialik ta'limotiga o'zining katta xissasini qo'shgan «faslul xitob fi isboti tahrif kitob robbil arbob» asarining muallifi muhammad taqiy an-nuriy at-tabarziy (vafoti 1320h.y) o'z asarida aytishicha, qur'ondan ayrim joylari qisqartirilib olib tashlangan, masalan: «sharh» surasining oxirida «va ja'alna aliyyan sohrok» («alini sening jiyaning qildik») oyati olib tashlangan emish. bu asar eronda 1279 h.y yilda chop etilgan. biroq, bir qarashda ba'zi so'zlari haqiqat ko'rinsada, ammo ahli sunna e'tiqodiga muqobildir. asosiy maqsadlari esa o'z mazhablarini butun islom olamiga yoyishdir. * shialik mazhab …

4 / 42

bir xalifa nomzodini topolmagach, bu ishni olti kishilik sho'roga qoldirdi. sho'roda usmon bilan ali ko'p ovoz oldilar. abdurahmon usmonni tanlagach butun xalq usmonga bay'at etdi. * shia guruhining kelib chiqishi talha ibn ubaydulloh, az-zubayr ibn al- avvom va muoviya ibn abi sufyon kabi guruh raxbarlari aliga qarshi chiqib, bu holatni shunday talqin qildilar: «ali kurashda usmonga yordam bermadi, odamlarni bu ishdan qaytarmadi, xalifalik mansabiga ko'tarilganidan keyin usmon ibn affonning qasosini olmadi, balki u usmonninng qatl etilishidan manfaatdor bo'ldi». talha va zubayr “al-jamal” (“tuya”) jangida halok bo'ldilar. shundan so'ng ali o'rniga xalifalikka da'vogarlardan birgina muoviya ibn abi sufyon (660-680 y.) qoldi. 657 yili suriyada muoviya va ali o'rtasida bo'lib o'tgan siffin jangi ali tarafdorlarining ikki guruhga ajralib chiqishiga sabab bo'ldi. ali ibn abi tolib qarshi tomon ummaviylar (660-750) bilan o'zaro bitim tuzib, urushni to'xtatishga rozi bo'ldi. alining tutgan bunday murosasozlik siyosatidan uning qo'shini orasidagi bir guruh kishilar norozi bo'lib, ajralib chiqdilar. …

5 / 42

ga (aliga) vasiyat qilinganligini tan oladilar. e'tiqodlaricha, imomlik faqatgina ali avlodlari uchundir». shialarning fikricha, imom sunniylardek musulmon jamoasi tamonidan erkin saylanmaydi. ali (r.a) avlodlaridan boshqa biror kishi bu mansabga ega bo'lishga haqli emas. * ali (r.a) avlodlari bir necha guruh va oqimlarga bo'linib ketdilar. bularning asosiylari 5 ta: kaysoniylar, zaydiylar, imomiylar, g'ullot (o'ta ketgan)lar va ismoiliylardir. bu oqimlarning uchtasi – kaysoniylar, zaydiylar va imomiylarni odatda «mo''tadil» shialar deb ataladi, chunki ular sunniylik g'oyalaridan uzoqlashib ketmadilar. ismoiliy va g'ulotlar esa, aksincha ilk islomdan shunchalik uzoqlashib ketdilarki, bu oqimlarga alohida boshqa bir din sifatida xam qarash mumkin, degan fikrlar xam mavjud. shialik islomdagi alohida mazhab sifatida xazrati alining ikkinchi o'g'li, imom husaynning fojeali o'limi (680 y.) bilan abbosiylar sulolasi hukmronligi o'rnatilgungacha bo'lgan davr orasida shakllandi. huddi shu davrda shia mazhabida firqalarga bo'linish yuzaga keldi, ya'ni birinchi bo'lib kaysoniylar ajralib chiqdilar. kaysoniylar husayndan keyingi to'rtinchi imom sifatida muhammad ibn al-xanafiyani tan olishadi. ash-shaxristoniyning …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini"

islom falsafasidagi ong va aqlning falsafiy-psixologik tahlili islom dini qadimgi arabiston tarixi o'rta asr arab adabiyotida «johiliya» davri nomini olgan. «johiliya» so'zi lug'aviy jihatdan «jaholat», «omilik», «nodonlik» ma'nolarini anglatsada, tarixiy termin sifatida u arabiston tarixining islomdan oldingi davriga nisbatan ishlatiladi. islomning muqaddas manbalari qur'oni karim hadislar qur'oni karim 23 yil mobaynida alloh farishta jabroil orqali muhammad payg'ambarga vahi y qilib yuborgan, so'ngra ular to'planib xalifa usmon hukmronligi davrida mushaf qilingan. diniy nazariyada islom alloh yuborgan so'nggi mujassam din ekanligi, qur'on allohning nozil qilgan kalomi bo'lib, muhammad payg'ambarga vahiy tarzida tushgan, tilovat ibodat hisoblangan. ilk vahy-diniy ta'limotga ko'ra ramazon ...

This file contains 42 pages in PPT format (636.5 KB). To download "islom dini", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini PPT 42 pages Free download Telegram