islom dini manbalari

DOCX 32 pages 2.9 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. islomdagi ilk bo‘linish: xavorijlar. 3. shialik yo‘nalishi. 4. sunniylik yo‘nalishi. tayanch so‘z va atamalar: siffin, jamal, xalifalik, fitna, sunniylik, fiqhiy mazhab, aqidaviy ta’limotlar 1. islomdagi ilk bo‘linish: xavorijlar. islomdagi bo‘linishlarning birlamchi zamini muhammad (s.a.v.) vafotlaridan boshlangan edi. chunki musulmon jamoasiga endi kim boshchilik qiladi, degan masalada barchaning fikri bir xil emasdi. bunga sabab musulmonlarning marhum yo‘lboshchisi tomonidan jamoaga keyingi rahbar kim bo‘lishi ochiq-oydin ko‘rsatilmaganida edi. ammo payg‘ambarga «xalifa» (o‘rinbosar) bo‘lishga sahobiy abu bakr siddiq uchun alohida «ishora» bo‘lgani manbalarda qayd etilgan. payg‘ambar alayhis-salom vafotlari arafasida abu bakr siddiqning namozda musulmonlarga imomlik vazifasini o‘tab berishga bergan ko‘rsatmalari yirik sahobiylar tomonidan mazkur «ishora» sifatida qabul qilingan edi. ilk ikki xalifa davrida musulmonlar orasida birlikka erishilgan bo‘lsa, xalifa usmon ibn affon davriga kelib jamoa orasida fitnalar paydo bo‘ldi. usmon (r.a.)ga uyushtirilgan suiqasd ham ana shu fitnalarning natijasi edi. xalifa qatl …

2 / 32

orayotgan fitnalarni tomiri bilan yulib tashlashga qodir ekanliklarini da’vo qilardilar. ular o‘z da’volari haq ekanligini turli yo‘llar bilan isbotlardilar: talha va zubayr umar vafotidan oldin xalifa saylash xususida kengashga chaqirilgan olti kishidan birimiz... deyishsa, muoviya esa usmonga yaqin qarindosh va uning qasosini olishga loyiq ekanligini ro‘kach qildi. talha va zubayr «al-jamal» («tuya») jangida halok bo‘ldi. shundan so‘ng ali o‘rniga xalifalikka da’vogarlardan birgina muoviya ibn abu sufyon qoldi. 657 yili shomda muoviya va ali o‘rtasida bo‘lib o‘tgan siffin jangi musulmonlardan ikki guruhning ajralib chiqishiga sabab bo‘ldi. bu guruhlar keyinchalik islomdagi ikki katta oqim – xavorij va shialarga aylandi. bu jangda ali ibn abu tolib ortiqcha qon to‘kilishini istamay, qarshi tomon bilan o‘zaro bitim tuzib, urushni to‘xtatishga rozi bo‘ldi. alining tutgan bunday murosasozlik siyosatidan uning qo‘shini orasidagi bir guruh kishilar norozi bo‘lib, ajralib chiqdilar. xuddi shu vaqtda yangi diniy oqim yuzaga keldi. ya’ni aliga itoat etishdan bosh tortganlar «xavorij» deb, muoviyaga qo‘shilmay …

3 / 32

rini alloh yo‘lida tikkan kishilar) deb ham nomlaganlar. yana ularning «muhakkima» («hukm allohning qo‘lida» deguvchilar) nomlari ham bor. xavorijlar o‘zlariga abdulloh ibn vahb ar-rosibiyni amir etib saylab, ali va muoviyani yo‘q qilish payiga tushdilar. alini xorijiylardan abdurahmon ibn muljam qatl etgach, ular ikki firqaga bo‘linib, biri iroqda qoldi, ikkinchisi arabiston yarim oroliga ketdi. umaviylar davrida xavorijlarga qarshi keskin kurash olib borildi. chunki ular bu davlatga katta xavf solardilar. bu davrda xavorijlar kuchayib, karman, fors, yamoma, xadramavt, toif va yaman kabi katta shaharlarni egalladilar. umaviylar davri tugab, abbosiylar sulolasi xalifalikni qo‘lga olganidan keyin ham bu toifa bir muddat o‘z kuchini yo‘qotmadi. biroq abbosiylar uzoq vaqt ularga qarshi uzluksiz olib borgan kurashlaridan so‘nggina xavorijlar inqirozga yuz tutdi. ulamolar tomonidan xavorijlar adashgan firqa sifatida tan olingan va ularning aqidalari botil, deb hisoblangan. xavorijlar ta’limotlari:  «gunohi kabira» («katta gunoh») qilgan kishini kofir deb e’tiqod qildilar. shunga ko‘ra, usmonni abu bakr va umar yo‘lidan …

4 / 32

da xavorijlar orasida yigirmaga yaqin turli guruhlar paydo bo‘ldi. ular ichida eng yiriklari - ibodiylar, azraqiylar, hamda sufriylardir. ibodiya. ibodiya xovorij guruhlari orasida eng mo‘tadili hisoblanib, hozirgacha saqlanib qolgan yagona firqadir. bu mazhabning asoschisi umaviylar xalifasi abdulmalik ibn marvon davrida vafot etgan (vaf. 700 yildan so‘ng) abdulloh ibn ibod (yoki abod)dir. mazkur mazhabning ta’limoti mo‘tadil bo‘lib, u qolgan musulmonlar bilan qiz olib qiz berishdan, ular bilan meros ulashishdan qaytarmaydi. shuningdek, ularning ta’limoti hujjat va isbot keltirib e’lon qilgandan so‘nggina boshqalarga qarshi urush ochishga ijozat beradi. buning aksi o‘laroq boshqa chuqur ketgan, adashgan xorijiylar esa boshqa oqimdagi musulmonlardan uylanishni, ular so‘ygan hayvon go‘shtini yeyishni, ular bilan o‘zaro meros ulashishni man etib, e’lonsiz ularga qarshi urush ochishni joiz deb biladilar. gunohi kabirani qilganni kofir deb, tovon to‘lab yurgan boshqa din vakillarini o‘ldirishni va mol-mulkini tortib olishni mumkin deb biladilar. al-ibodiya mazhabi ahlus-sunna mazhabi bilan ko‘plab furu’ masalalarida o‘zaro keladilar. bu mazhabning fiqhi …

5 / 32

shga buyurishlari. sufriya. sufriya xavorijlarning bir guruhi bo‘lib, bu nomning kelib chiqishi haqida ixtilof mavjud. kimdir ko‘p sajda va zohidlikdan yuzlarining sarg‘ayganligi sababli ular o‘zlarini sufriy (sarg‘aygan) deb atagan desalar, boshqalar ibodiylar va azariqalar kabi biror kishining nomiga nisbatan shunday atalganlar deydilar. agar kishi nomidan olingan bo‘lsa, bu guruhning namoyandalari bo‘lgan 4 kishi - abdulloh ibn saffor, ziyod ibn al-asfar, an-nu’mon ibn sufr, al-muhallab ibn abi sufradan aynan kimning nomi ekanligi haqida ham ixtilof bor. ulardan eng haqiqatga yaqinrog‘i avval azoriqalar bilan birga bo‘lib, keyinchalik ajralib ketgan sufriylarning yo‘lboshchisi ziyod ibn al-asfardir. ular azraqiylardan farqli o‘laroq, qo‘zg‘olonlarda qatnashmagan o‘z dindoshlarini kofirga chiqarmaganlar. raqiblarning ayol va bolalarini o‘ldirishdan qaytarganlar. ongli ravishda «taqiya»ga - o‘z imonini amalda emas, faqat og‘zaki ravishda yashirishga yo‘l berganlar. bu firqa viii asrda ham o‘z faoliyatini davom ettirganligi haqida ma’lumotlar bor. 2. shialik yo‘nalishi. islomdagi uch yirik yo‘nalishdan biri bo‘lib, xalifalik xususidagi ixtilof natijasida vujudga kelgan. shia …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini manbalari"

6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. islomdagi ilk bo‘linish: xavorijlar. 3. shialik yo‘nalishi. 4. sunniylik yo‘nalishi. tayanch so‘z va atamalar: siffin, jamal, xalifalik, fitna, sunniylik, fiqhiy mazhab, aqidaviy ta’limotlar 1. islomdagi ilk bo‘linish: xavorijlar. islomdagi bo‘linishlarning birlamchi zamini muhammad (s.a.v.) vafotlaridan boshlangan edi. chunki musulmon jamoasiga endi kim boshchilik qiladi, degan masalada barchaning fikri bir xil emasdi. bunga sabab musulmonlarning marhum yo‘lboshchisi tomonidan jamoaga keyingi rahbar kim bo‘lishi ochiq-oydin ko‘rsatilmaganida edi. ammo payg‘ambarga «xalifa» (o‘rinbosar) bo‘lishga sahobiy abu bakr siddiq uchun alohida «ishora» bo‘lgani manbalarda qayd etilgan. payg‘ambar alayh...

This file contains 32 pages in DOCX format (2.9 MB). To download "islom dini manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini manbalari DOCX 32 pages Free download Telegram